On the concept of generative art and the appropriateness of the Turkish terminology

Öz

In Turkish literature and sectoral use today, three different terms are observed simultaneously circulating for the concept of Generative Art: “generatif sanat”, “üretken sanat”, and “jeneratif sanat”. These terms are used to encompass the same concept without providing any conceptual justification, and they overlap in scope. This study aims to document this terminological diversity and to realize a conceptually and etymologically justified proposal. This proposal aims to translate “generative art” as “jeneratif sanat” in Turkish. While fundamentally based on linguistic observation, this study is not a systematic survey but rather an example-focused terminology analysis. The word “generative” comes from the Latin verb “generare”, which in turn comes from the verb “to generate”. To generate does not simply mean to produce or to create. It is not about producing a product or creating something; it is about bringing something into existence. It does not mean something appearing out of nothing. It is about something being procreated, coming into being, emerging from an existing source through a process, according to a specific model or set of rules. Generative art is a category of art that encompasses algorithm-based models, creative strategies, and applications, and which today largely takes place in digital environments. Due to the existing French pronunciation tradition in our language and culture, it is possible to express the word “generative” in Turkish as “jeneratif,” just like words like “generator/jeneratör” and “generation/jenerasyon.” Furthermore, the proposal for generative art is justified by considering it in light of Max Bense's theory of generative aesthetics (1965) and Philip Galanter's theory of generative aesthetics (2003/2016).

Anahtar Kelimeler

• Generative art
• Max Bense
• Philip Galanter
• generative art theory

Jeneratif sanat kavramı ve Türkçe terminolojisinin uygunluğu üzerine

Öz

“Generative Art” kavramı için günümüzde Türkçe literatürde ve sektörel kullanımda birbirinden farklı üç terimin eş zamanlı dolaşımda olduğu gözlemlenmektedir: “generatif sanat”, “üretken sanat” ve “jeneratif sanat”. Bu terimler, aynı kavramı karşılamak üzere herhangi bir kavramsal gerekçe sunulmaksızın kullanılmakta ve birbirlerinin alanına dahil olmaktadır. Bu çalışma, söz konusu terminolojik çeşitliliği belgeleyerek kavramsal ve etimolojik açıdan gerekçelendirilmiş bir öneri sunmayı amaçlamaktadır. Bu öneri, “generative art”ı, jeneratif sanat olarak dilimize çevrilmesini gerekçelendirmek ve bu şekilde önermektir. Temelde dilbilimsel bir gözleme dayalı olan bu çalışma, sistematik bir tarama niteliği taşımayıp örnek odaklı bir terminoloji analizidir. “Generative” sözcüğü, Latince “generare” fiilinden kaynaklanan “to generate” fiilinden gelir. “To generate” yalnızca “to produce/üretmek” ya da “to create/yaratmak” anlamına gelmez. “To generate” yalnızca bir ürünü üretmek ya da bir şey yaratmak değildir; hasıl etmektir. Hiç yoktan bir şeyin ortaya çıkması demek değildir. Bir süreç boyunca, mevcut bir kaynaktan, belirli bir model ya da kurallara göre şeyin var olması, meydana gelmesi, ortaya çıkmasıdır. Jeneratif sanat, çeşitli prosedürlere dayalı sistemleri, kreatif stratejileri ve uygulamaları kapsayan ve günümüzde büyük ölçüde dijital ortamlarda gerçekleştirilen bir yaklaşım biçimidir. Yine dilimizde ve kültürümüzde mevcut Fransızca telaffuz geleneği dolayısıyla örneğin jeneratör-jenerasyon gibi sözcükler gibi “generative” sözcüğünü de Türkçe’de jeneratif şeklinde ifade etmek mümkündür. Bunun ötesinde jeneratif sanat önerisi, Max Bense’nin jeneratif estetik kuramı (1965) ve Philip Galanter'in jeneratif sanat tanımı (2003/2016) ışığında da değerlendirilerek gerekçelendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Jeneratif sanat
• Max Bense
• Philip Galanter
• jeneratif sanat kuramı

Kaynakça

1. Al, B. (2019). Generatif sanat kavramı ve görsel sanatlarda sayısal yaratıcılık [The concept of generative art and digital creativity in visual arts]. Tasarım Enformatiği, 1(2), 78–91. Retrieved March 23, 2026, from https://izlik.org/JA72XB86EU
2. Atalay, H. (1999). Türk Dil Kurumu İngilizce-Türkçe sözlük [Turkish Language Association English-Turkish dictionary] (p. 1454). Türk Dil Kurumu.
3. Atay, S. (2021). Cyber-culture, cyber-art and mnemonic energy. In S. Atay, G. Kurubacak-Meriç, & U. Sisman (Eds.), Present and future paradigms of cyberculture in the 21st century (pp. 1–17). IGI Global.
4. Bense, M. (1971). The projects of generative aesthetics. In J. Reichardt (Ed.), Cybernetics, art and ideas (pp. 4–7). Studio Vista. Retrieved December 14, 2025, from www.computerkunst.org
5. Cabré, M. T. (1999). Terminology: Theory, methods and applications (J. A. DeCesaris, Trans.). John Benjamins Publishing Company.
6. Çakıcıoğlu İlhan, F. (2022). Üretken sanatta müzikal sistemlerin kullanımı [Use of musical systems in generative art]. Art Vision, 28(48), 78–84. https://doi.org/10.54614/ArtVision.2022.1023167
7. Devellioğlu, F. (1978). Hasıl; husûl. In Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lûgat [Ottoman Turkish–Turkish encyclopedic dictionary] (3. Baskı, pp. 398–399, 459). Doğuş.
8. Eflâtun (Platon). (1944). Kratylos (S. Y. Baydur, Çev.). Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.

9. Etymonline. (n.d.). Generate; generative. Retrieved May 14, 2026, from https://www.etymonline.com/word/generate
10. Galanter, P. (2003, January). What is generative art? Complexity theory as a context for art theory. In GA2003 – 6th Generative Art Conference. Retrieved November 5, 2025, from https://www.philipgalanter.com/downloads/ga2003_paper.pdf
11. Galanter, P. (2016). Generative art theory. In C. Paul (Ed.), A companion to digital art (pp. 146–180). John Wiley & Sons.
12. Girişen, N. (2020). Definition and a set of definition analysis criteria in terminology. International Journal of Interdisciplinary Language Studies (JILS), 2020(1), 53–73. https://orcid.org/0000-0003-1514-3824
13. Klütsch, C. (2006, May 18). The concepts of information and aesthetic in early computer art (1964–71) [Konferans sunumu]. International University Bremen. Retrieved May 16, 2026, from http://www.computerkunst.org
14. Kozak, S. (2025). Posthumanist design and feminist discourse. European Journal of Literature, Language and Linguistics Studies, 9(1). http://dx.doi.org/10.46827/ejlll.v9i1.614
15. Nake, F. (2018). The pioneer of generative art: Georg Nees. Leonardo, 51(3), 277–279. https://doi.org/10.1162/LEON_a_01325
16. Olguner, F. (1994). Eflâtun (M.Ö. 427–347): İslâm felsefesi üzerinde önemli etkileri olan İlkçağ Yunan filozofu [Plato (427–347 BCE): An Ancient Greek philosopher who had significant influence on Islamic philosophy]. In TDV İslâm Ansiklopedisi (Vol. 10, pp. 469–476). Retrieved June 5, 2026, from https://islamansiklopedisi.org.tr/eflatun
17. Sager, J. C. (1990). A practical course in terminology processing: With a bibliography by Blaise Nkwenti-Azeh. John Benjamins Publishing Company.
18. Taşkın, E. T., & Selçuk, N. M. (2024). Jeneratif sanat ve otonom sistemler [Generative art and autonomous systems]. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 14(30), 44–57. http://doi.org/10.16950/iujad.1571505 Tuğlacı, P. (1983). Generatif. In Okyanus ansiklopedik sözlük (Vol. 3, 7. Baskı, p. 875). Cem.
19. Tuğlacı, P. (1983a). Jenerasyon, jeneratif, jeofizik, jeokimya, jeoloji. In Okyanus ansiklopedik sözlük (Vol. 4, 7. Baskı, p. 1292). Cem.
20. Türkçe Sözlük. (1983). Jandarma, jelatin, jeneratör, jenerik, jeopolitik. In Türkçe Sözlük (Vol. 1, A–K, 7. Baskı, p. 610). Türk Dil Kurumu Yayınları.
21. Webster’s encyclopedic unabridged dictionary of the English language. (1996). Generative; to generate. In Webster’s encyclopedic unabridged dictionary of the English language (Special Value Edition, p. 590). Gramercy Books.