KAHRAMANMARAŞ KENT BELLEĞİNİN SARSILDIĞI AN: 6 ŞUBAT 2023 DEPREMLERİNİN MEKÂNSAL KAYIPLARI

Depremler, kentlerin fiziksel dokusunu derinden etkilemesinin yanı sıra kentlerin tarihî ve kültürel mirasına da zarar verebilmektedir. Özellikle tarihî yapılar ve anıtlar depremlerin hedefi olabilir ve binlerce yıllık kültürel mirasın kaybına neden olabilmektedir. Kahramanmaraş kenti de tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, zengin bir tarihe sahip olan bir kent olarak öne çıkmaktadır. Ancak 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen iki büyük deprem, bu kenti derinden etkilemiş ve mekânsal kayıplara yol açmıştır. Bu çalışmada Kevin Lynch'in çevresel imge bileşenleri üzerinden Kahramanmaraş’ın kentsel bellekteki mekânsal öğeleri depremden önce ve sonra olarak fotoğraflanarak depremlerin kente bıraktığı izler kentsel bellek bağlamında irdelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Bölgeler (Bahçelievler, Müftülük Meydanı, Stadyum), Kenarlar/Sınırlar (Piazza AVM, Doğukent, Kanlıdere Köprüsü, Bahtiyar Yokuşu), Odak Noktaları (Demirciler Çarşısı, Öğretmenevi), Yollar (Trabzon, Hükümet, Azerbaycan ve Alpaslan Türkeş Bulvarları), Simgesel Yapılar (Ulu Cami, Acemli Cami, Bektutiye (Çınarlı) Cami, Şıh Cami, Edebiyat Müzesi, Sivil Mimari Eserler) kentin belleğini derinden etkileyen mekânsal öğeler olarak tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda ise mekânsal kayıpların ardından kent belleğinin sürdürülebilir olması amacıyla öneriler getirilmiştir.

Earthquakes, in addition to profoundly affecting the physical fabric of cities, can also damage the historical and cultural heritage of cities. Historical buildings and monuments, especially, can be the target of earthquakes and cause the loss of thousands of years of cultural heritage. Kahramanmaraş stands out as a city that has hosted many civilizations and has a rich history. However, two major earthquakes on 6 February 2023 deeply affected this city and caused spatial losses. In this study, through Kevin Lynch's environmental image components, the spatial elements of Kahramanmaraş in urban memory were photographed before and after the earthquake, and the traces left by the earthquakes on the city were analyzed in the context of urban memory. According to the findings, Regions (Bahçelievler, Muftuluk Square, Stadium), Edges/Borders (Piazza Shopping Mall, Doğukent, Kanlidere Bridge, Bahtiyar Slope), Focal Points (Demirciler Bazaar, Ogretmenevi), Roads (Trabzon, Hukumet, Azerbaycan and Alpaslan Türkes Boulevards), Landmark Structures (Ulu Mosque, Acemli Mosque, Bektutiye (Çınarlı) Mosque, Şıh Mosque, Edebiyat Museum, Civil Architectural Works) were identified as spatial elements that profoundly affect the memory of the city. As a result of the study, suggestions have been made to make urban memory sustainable after spatial losses.