DETERRITORIALIZATION IN ANIMATION: NARRATIVE AND SPACE IN “THE BREADWINNER” THROUGH THE LENS OF DELEUZE’S PHILOSOPHY

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 323 - 337, 01.01.2026

Elif Dokur

Öz

This article aims to analyze the animated film The Breadwinner (2017) through the philosophical framework of Gilles Deleuze and Félix Guattari’s concept of “deterritorialization.” The film's narrative structure, character transformation, and spatial organization are examined in relation to Deleuzian notions such as lines of flight, becoming, and the dissolution of fixed identities. Through the character of Parvana, the process of political subjectivation in resistance to gender norms is explored, supported by the aesthetic potential of animation. The formal separation between the realistic and mythical narratives illustrates how animation can function as a tool for thought production. Ultimately, the film constructs a deterritorializing aesthetic both politically and poetically, revealing animation’s potential as a medium for philosophical expression.

Anahtar Kelimeler

Animation , Deleuze , Deterritorialization , The Breadwinner

ANİMASYONDA YERSİZYURTSUZLAŞMA: “THE BREADWİNNER”DA DELEUZE’ÜN FELSEFESİ BAĞLAMINDA ANLATI VE MEKÂN

Öz

Bu makale, The Breadwinner (2017) adlı animasyon filmin Gilles Deleuze ve Félix Guattari’nin “yersizyurtsuzlaşma” kavramı çerçevesinde biçimsel ve anlatısal çözümlemesini yapmayı amaçlamaktadır. Filmdeki anlatı yapısı, karakter dönüşümü ve mekânsal örgütlenme, Deleuze felsefesinin merkezinde yer alan kaçış çizgileri, oluş halleri ve sabit kimliklerin çözülmesi gibi temalarla yakından ilişkilidir. Parvana karakteri üzerinden toplumsal cinsiyet normlarına karşı geliştirilen özneleşme süreci, animasyonun sunduğu estetik olanaklarla desteklenerek hem duyusal hem düşünsel bir direniş alanı yaratır. Gerçek ve masal anlatılarının biçimsel olarak ayrıştırılması, animasyonun düşünce üretiminde nasıl bir araç olabileceğini gösterir. Film, hem politik hem poetik düzeyde yersizyurtsuzlaştırıcı bir estetik inşa ederken, animasyonun felsefi söylem üretme kapasitesini de görünür kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Animasyon , Deleuze , Yersizyurtsuzlaşma , The Breadwinner

Kaynakça

• Avcı, İ. B. (2017). Yeni Türk Sineması’nın Minör Temasları: “Gözetleme Kulesi”. SineFilozofi Dergisi, Vol/Cilt:2 No/Sayı: 4, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/393409
• Benjamin, W. (2001). The Storyteller: Reflections on the Works of Nikolai Leskov. In Illuminations (s. 83-109). Edited by Hannah Arendt. London: Pimlico.
• Buchanan, I., M., J. (2000). Introduction: Deleuze and Literature, Ian Buchanan ve John Marks (edit.), Deleuze and Literature, Edinburgh: Edinburgh University Press.
• Butler, J. (1990). Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. NewYork: Routledge.
• De Certeau, M. (1984). The Practice of Everyday Life. Trans. Steven Rendall. Berkeley: University of California Press.
• Deleuze, G. (1986). Cinema 1: The Movement-Image. Trans. Hugh Tomlinson & Barbara Habberjam. Minneapolis: University of Minnesota Press.
• Deleuze, G. & Guattari, F. (1987). A Thousand Plateaus: Capitalism and Schizophrenia. (Çev. B. Massumi). Minneapolis: University of Minnesota Press.
• Deleuze, G. & Parnet, C. (1987). Dialogues. Trans. Hugh Tomlinson and Barbara Habberjam. New York: Columbia University Press.
• Deleuze, G. (1989). Cinema 2: The Time-Image. Trans. Hugh Tomlinson and Robert Galeta. Minneapolis: University of Minnesota Press.
• Deleuze, G. (1997). Cinema 2: The Time-Image, Minneapolis: University of Minnesota Press.
• Eisenstein, S. (1949). Film Form: Essays in Film Theory. Trans. Jay Leyda. New York: Harcourt Brace Jovanovich.
• Erdönmez, I., Ç. (2014). 20. Yüzyılın Postmodern Düşünürü Olarak Gilles Deleuze, Marmara Sosyal araştırmalar Dergisi, Sayı:5, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2279
• Foucault, M. (1977). Discipline and Punish: The Birth of the Prison. Trans. Alan Sheridan. New York: Vintage Books.
• Goodchild, P., (2005). Deleuze & Guattari Arzu Politikasına Giriş, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Hutcheon, L. (1988). A Poetics of Postmodernism: History, Theory, Fiction. New York: Routledge.
• Mulvey, L. (1975). Visual Pleasure and Narrative Cinema. Screen, 16(3), 6–18. Pilling, J. (1992). Women and Animation. London: BFI.
• Propp, V. (1968). Morphology of the Folktale. Trans. Laurence Scott. Austin: University of Texas Press.
• Soja, E. W. (1996). Thirdspace: Journeys to Los Angeles and Other Real-and-Imagined Places. Oxford: Blackwell Publishing.
• Twomey, N. (2017). The Breadwinner [Animasyon Film]. Cartoon Saloon & Aircraft Pictures.
• Wells, P. (1998). Understanding animation. London and New York: Routledge.