Körfez İşbirliği Konseyi ve Üyelerinin Suriye Devrimi Süreci Politikaları

Öz

Bu makalede, Suriye’de 2011 yılında meydana gelen halk hareketlerinden Suriye Devrimi’ne kadar geçen süreçte Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin Suriye konusunda nasıl bir politika izledikleri ele alınmıştır. Bu kapsamda, KİK’in ve KİK üyesi ülkelerin bu dönemde geliştirdikleri tutum ve yaklaşımları ayrı başlıklar altında incelenmiştir. Suriye’de 2011 yılında meydana gelen halk hareketleri sonrası ilk etapta KİK, ülkede istikrarın sağlanması yönünde arabulucu bir rol üstlenmek istemiştir. Ancak Esad yönetiminin halka gösterdiği artarak devam eden şiddet ve baskı, bazı ülkelerin Esad yönetimi karşısında konumlanmasına neden olmuştur. İran’ın Şam yönetimine verdiği destek Suudi Arabistan’ın rejim karşıtlarını desteklemesini beraberinde getirse de Ortadoğu’da gerçekleşen halk hareketlerine karşı monarşileri korumaya yönelik gösterilen reaksiyon, Körfez içi rekabet, iç savaşın uzamasının yanı sıra bölgesel ve küresel politikalarda yaşanan değişim Suudi Arabistan’ın pozisyonunda revizyonu getirmiştir. Katar, Suriye’de gerçekleşen olaylarda halkın yanında konumlanmış ve El Cezire kanalı ile bölgede olan biteni dünyaya aktarma arayışıyla gelişen süreç, Esad rejimi karşısında açık bir pozisyon almayı beraberinde getirmiştir. Umman mevcut pozisyonunu koruma eğiliminde Esad yönetimi ile ilişkilerini tamamen koparmaktan olabildiğince uzak kalmış ve yeniden ilişkilerin tesisinde belirleyici aktörlerden biri olmuştur. Bahreyn, bölgedeki değişime ayak uyduracak şekilde ve Arap Birliği ve KİK’in yaklaşımlarına göre ayrışan bir profil ortaya koymaktan uzak durmuştur. Kuveyt ise gerilim ve kutuplaşmalardan uzak durmuş, insani yardımlara ve çatışmanın çözümüne odaklanmıştır. Sonuç olarak KİK ülkelerinin bu yaklaşımları çerçevesinde KİK’in politikaları değişim gösterse de çoğunlukla birbiriyle farklılaşan görüş ayrılıklarının politikaya dönüşmesi ise zaman almıştır. Bu tablo içerisinde Suriye’de Ahmed el Şara liderliğindeki yönetimin bölge ülkeleri ile yakın ilişkiler kurma eğilimi, KİK’in ilerleyen süreçte ortak bir perspektif ortaya koyması için önemli bir fırsat olarak kendini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Körfez İşbirliği Konseyi
• Suriye
• Arap Baharı
• Esad Yönetimi

The Gulf Cooperation Council and its Members' Policies on the Syrian Revolution Process

Öz

This article examines the policies pursued by the Gulf Cooperation Council (GCC) countries regarding Syria during the period from the popular uprisings in Syria in 2011 to the Syrian Revolution. Within this scope, the stances and approaches developed by the GCC and its member states during this period are examined under separate headings. Following the popular uprisings in Syria in 2011, the GCC initially sought to play a mediating role in restoring stability in the country. However, the Assad regime's increasing violence and oppression against the people led some countries to take a stance against the Assad regime. Although Iran's support for the Damascus regime prompted Saudi Arabia to support the regime's opponents, the reaction to protect monarchies against the popular movements in the Middle East, Gulf rivalry, the prolongation of the civil war, and changes in regional and global policies led to a revision of Saudi Arabia's position. Qatar has positioned itself alongside the people in the events unfolding in Syria. The process of seeking to convey what is happening in the region to the world through Al Jazeera has led to Qatar taking a clear stance against the Assad regime. Oman has tended to maintain its current position, refraining as much as possible from completely severing relations with the Assad regime and has been one of the decisive actors in re-establishing relations. Bahrain has refrained from presenting a profile that diverges from the approaches of the Arab League and the GCC, adapting to the changes in the region. Kuwait, meanwhile, has stayed away from tensions and polarization, focusing on humanitarian aid and resolving the conflict. Consequently, while GCC policies have shifted within the framework of these approaches, it has taken time for the differing views to translate into policy. Within this context, the tendency of the Ahmed al-Shara-led administration in Syria to establish close relations with regional countries presents an important opportunity for the GCC to develop a common perspective in the future.

Anahtar Kelimeler

• Gulf Cooperation Council
• Syria
• Arab Spring
• Esad Administration

Kaynakça

1. Referans1 Akkaş, Betül Doğan, (2025).Körfez İşbirliği Konseyi Ülkelerinde Hegemonya, Güç ve Kriz Dinamikleri: Siyasal Kompleks Yaklaşımı, Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 12 (2), 145-170. https://dergipark.org.tr/tr/download/articlefile/ 5251522
2. Referans2 Akkaş, Betül Doğan, (2024). Körfez Ülkeleri ve Suriye’deki Son Gelişmeler, Milli İstihbarat Akademisi, https://mia.edu.tr/uploads/f/krfez-lkeleri-ve-suriyedekison- gelismeler_1.pdf?v=1734096555
3. Referans3 Anadolu Ajansı, (2015). Suriye Dışişleri Bakanı Muallim Umman Sultanlığı’nda, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/suriye-disisleri-bakani-muallim-ummansultanliginda/ 18926
4. Referans4 Alexandra Zavis and Patrick J. McDonnell, Los Angeles Times, (2012). Gulf States withdrawing monitors from Syria and urge UN Action, https://www.latimes.com/world/la-xpm-2012-jan-24-la-fg-syria-monitors- 20120125-story.html
5. Referans5 Al Jazeera, (2011). Arab League approves Syria sanctions, https://www.aljazeera.com/news/2011/11/28/arab-league-approves-syriasanctions
6. Referans6 Al Jazeera Turk, (2012). Tunus’taki toplantı hayal kırıklığı, https://www.aljazeera.com.tr/haber/tunustaki-toplanti-hayal-kirikligiü
7. Referans7 Alkhazaleh, Shahrazad Ali Abdel Rahman, (2020). Oman Foreign Policy Towards the Arab Spring in the Framework of Strategic Hedging, Yüksek Lisans Tezi, https://acikerisim.uludag.edu.tr/server/api/core/bitstreams/896ff059-aa21- 407e-b43c-15adbc1ffd65/content
8. Referans8 Al Mulla, Yasmena, (2020). Kuwait marks 6th anniversary of Emir’s recognition by UN as ‘Humanitarian Leader, Gulf News. https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/kuwait-marks-6th-anniversary-ofemirs- recognition-by-un-as-humanitarian-leader-1.73728331

9. Referans9 Ayverdi, Rumeysa, (2020). Umman Sultanlığı’nın Ortadoğu’daki Arabulucu Rolü, Yüksek Lisans Tezi, https://acikerisim.sakarya.edu.tr/bitstream/handle/20.500.12619/97001/T0959 3.pdf?sequence=1
10. Referans10 BBC, (2012). Syria Crisis: UN Assembly Condemns Security Council, https://www.bbc.com/news/world-middle-east-19106250
11. Referans11 Euronews, (2021). Bahreyn 10 yıl sonra Suriye’ye yeniden büyükelçi atadı, https://tr.euronews.com/2021/12/31/bahreyn-10-y-l-sonra-suriye-ye-yenidenbuyukelci- atad
12. Referans12 Çavuşoğlu, Esra (2020). Yükselişten Krize Katar'ın Liderliği, Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 7 (1), 81-109. https://dergipark.org.tr/tr/download/articlefile/ 1112554
13. Referans13 France 24, (2012). Arab League divided over future of Syria mission, https://www.france24.com/en/20120122-arab-league-holds-talks-considersextending- syria-monitoring-mission-assad-crackdown
14. Referans14 GZT, (2023). Suriye’nin Arap Birliğine Katılmasına Hangi Ülke Nasıl Tepki Verdi?, https://www.gzt.com/mecra/suriyenin-arap-birligine-yeniden-katilmasinahangi- ulke-nasil-tepki-verdi-3746197
15. Referans15 Öztop, Mustafa, (2019). Suudi Arabistan Dış Politikasında Muhammed bin Selman'ın Bumerang Etkisi, Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 6 (1), 203-230.https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/744206
16. Referans16 Öztop, Mustafa ve Çelik Ahmet Hüsrev, (2025). Müslüman Devletler Arasında Siyasi Parçalanma ve Hegemonya İlişkisi, Eskiyeni Dergisi, 59 Aralık 2025, 1457-1478, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4766541
17. Referans17 Parlar, Derya Sürmelioğlu, (2022). Şeyh Sabah el-Ahmed el-Cabir es-Sabah Dönemi Küçük Ülke Kuveyt’in Dış Politikası, Erciyes Akademi Dergisi, 36 (4), 1861-1881. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2705697
18. Referans18 Rakipoğlu, Mehmet, (2018). Ortadoğu Yıllığı - 2018 içinde Kuveyt. İdeal Kültür Yayıncılık. Rast Haber, (2022). Bahreyn, Suriye ile İlişkilerini Genişletmek İstiyor, https://rasthaber.com/tr/haber/bati-asya/bahreyn-suriye-ile-iliskilerini-genisletmek-istiyor-111941
19. Referans19 Reuters Staff, (2020). Amid war and turmoil, Kuwait Emir struggled for gulf unity. Reuters. https://www.reuters.com/article/uk-kuwait-emir-sheikhsabah-idUKKBN26K2GL
20. Referans20 The Guardian, (2011). Syria suspended from Arab League, https://www.theguardian.com/world/2011/nov/12/syria-suspended-arab-league
21. Referans21 The Washington Post, (2017). Four Arab Nations severe diplomatic ties with Qatar exposing rift on region, https://www.washingtonpost.com/world/four-arab-nations-sever-diplomatic-ties-with-qatar-exposing-rift-in-region/2017/06/05/15ad2284-49b4-11e7-9669-250d0b15f83b_story.html