Investigation of park and house gardens in Çünür Neighborhood, Isparta in terms of landscape design

Öz

Today, the increase in people's recreational needs has resulted in different activity areas. Urban open-green areas are among the most important areas in terms of meeting these needs. However, active green areas, which are insufficient in terms of quality and quantity in many cities, cannot exhibit the service quality to meet the expectations of the users. The aim of this study is to examine and analyze the current situation of the parks and house gardens in Çünür neighborhood, one of the new and important settlement centers in Isparta, and to put forward some solutions for their adequacy and functional qualities based on the obtained data. As a result of the spatial analysis, it was determined that the quantity of open-green areas in the neighborhood is 183588 m² and green area per capita was approximately 10 m². It was found out that the active green areas in Çünür neighborhood did not have an equal and proportional distribution and there were differences in terms of accessibility to these areas. The most used species were Platanus orientalis in the parks and Cupressus macrocarpa “Goldcrest” and xCupressocyparis leylandii in house gardens. As a result, protection-use balance should be considered in planning and design studies of open-green areas in the neighborhood.

Anahtar Kelimeler

• Isparta
• Neighborhood park
• Housing garden
• Landscape design
• Competence

Isparta Çünür Mahallesi park ve konut bahçelerinin peyzaj tasarımı açısından incelenmesi

Öz

Günümüzde, insanların rekreasyonel ihtiyaçlarının artması farklı aktivite alanlarını da beraberinde getirmiştir. Bu ihtiyaçların karşılanması anlamında kentsel açık-yeşil alanlar en önemli alanlar arasındadır. Ancak birçok kentte nitelik ve nicelik bakımından yetersiz olan aktif yeşil alanlar kullanıcıların beklentisini karşılayacak hizmet kalitesini sergileyememektedir. Bu çalışmanın amacı, Isparta’nın yeni ve önemli yerleşim merkezlerinden biri olan Çünür Mahallesi park ve konut bahçelerinin mevcut durumunu incelemek, analiz etmek ve elde edilen bulgulara dayanarak yeterlilik ve işlevsel niteliklerine yönelik çözüm önerileri geliştirmektir. Mekan analizleri sonucunda, mahalle içerisinde yer alan açık ve yeşil alan miktarının 183.588 m² olduğu ve kişi başına düşen yeşil alan miktarının ise yaklaşık 10 m2 olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, Çünür Mahallesi parklarının eşit ve dengeli dağılıma sahip olmadığı ve bu alanlara erişilebilirlik açısından farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Park alanlarında en çok kullanılan bitki Platanus orientalis iken, konut bahçelerinde en çok kullanılan bitkiler Cupressus macrocarpa “Goldcrest” ve xCupressocyparis leylandii. Sonuç olarak, mahalle içerisindeki açık ve yeşil alanların planlama ve tasarım çalışmalarında koruma-kullanım dengesi dikkate alınması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Isparta
• Mahalle parkı
• Konut Bahçesi
• Peyzaj Tasarımı
• Yeterlilik

Kaynakça

1. Akbulut ÇD, Önder S (2011) Kentsel Açık-Yeşil Alanlarda Kullanılan Bitki Materyalinin Değerlendirilmesi Aksaray Kenti Örneği. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimler Dergisi, 25 (2): 93-100.
2. Aksoy Y (2014) Türkiye’de Yeşil Alanlarla İlgili Yasal Düzenlemeler. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 13 (26): 1-20.
3. Altunkasa MF (2004) Adana'nın Kentsel Gelişim Süreci ve Yeşil Alanlar. Adana Kent Konseyi Çevre Çalışma Grubu Bireysel Raporu, Adana.
4. Anonim (2000) The Urban Audit: Towards the Benchmarking of Quality of Life in European Cities. Vol I, II and III, Office for Official Publications of the European Commnities, Luxembourg.
5. Anonim (2021a) https://www.sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2020/04/KentselYasamKalitesiOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf (Erişim Tarihi: 10.12.2021).
6. Anonim (2021b) Türkiye İlleri İlçeleri Mahalleleri ve Köyleri. https://www.nufusune.com/merkez-mahalleleri-koyleri-isparta (Erişim Tarihi: 10.12.2021).
7. Anonim (2021c). 3194 Sayılı İmar Kanunu. http://www1.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/3889fab962a8914_ek.pdf?tipi=68&turu=X&sube=1 (Erişim Tarihi: 10.12.2021).
8. BITKIVT (2021) Online Bitki Veri Tabanı Web Sitesi. http://www.bitkivt.itu.edu.tr, (Erişim Tarihi: 02.12.2021)

9. Bulduk B (2012) An Analysis of the Use of Urban Furniture in City Advertising in terms of Aesthetic/Visual Appreciation Training: City Design Procedia. Social and Behavioral Sciences, (46): 3279-3283.
10. Cüce B, Ortaçeşme V (2020) Kentsel Yeşil Alanlara Erişilebilirlik. Peyzaj-Eğitim, Bilim, Kültür ve Sanat Dergisi, 2 (2): 65-77.
11. Doğan M (2019) Ankara İli Gölbaşı İlçesi’nin Açık Yeşil Alan Yeterliliği Üzerine Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Isparta, 84s.
12. Emür SH, Onsekiz D (2007) Kentsel Yaşam Kalitesi Bileşenleri Arasında Açık ve Yeşil Alanların Önemi Kayseri/Kocasinan İlçesi Park Alanları Analizi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (22): 367-396.
13. Ender E, Uslu C (2016) Mahalle Parklarının Etkin Hizmet Alanlarının Belirlenmesi-Bursa ili Nilüfer İlçesi Örneği. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 30 (1): 13-20.
14. English Nature (2005) The English Nature. http://www.english nature.gov.uk. (Erişim Tarihi: 02.12.2021)
15. EEA (2021) Erişim adresi https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/nationally-designated-protectedareas-1/assessment, (Erişim Tarihi: 02.12.2021)
16. Gökgür P (2017) Kamusal Alanın Değişimini ve Dönüşümünü Etkileyen Faktörler. Kamusal Alanların Mekan Organizasyonu, Bartın Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yayınları No: 30/1, Bartın.
17. Gül A, Küçük V (2001) Kentsel Açık-Yeşil Alanlar ve Isparta Kenti Örneğinde İrdelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, A (2): 27-48.
18. Gül A, Dinç G, Akın T, Koçak Aİ (2020) Kentsel Açık ve Yeşil Alanların Mevcut Yasal Durumu ve Uygulamadaki Sorunlar. Kentleşme ve Ekonomi Özel Sayısı, 11 (3): 1281-1312.
19. Güney ME, Üstündağ B (2020) Kadın Dostu Kent Yaklaşımı Kapsamında Kentsel Açık Yeşil Alanların Değerlendirilmesi: Bornova Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (36): 38-65.
20. Kalyoncuoğlu BB, Uzun K, Arın Ö (2017) Toplu Konut Çevresi Açık Alanlarda Genç ve Yetişkin Kullanıcıların Mekansal Kalite Tercihleri ve Yenilikçi Yaklaşımlar. Tasarım+ Kuram, (24): 11-30.
21. Karadeniz Z (2019) Peyzaj Tasarım Kriterleri Açısından Samsun Kent Parklarının İncelenmesi. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ordu, 138 s.
22. Kından A, Çiçek N (2020) Samsun İli Batı Parkının Peyzaj Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17 (2): 159-164.
23. Kurdoğlu BÇ, Pirselimoğlu Batman Z, Düzgüneş E (2014) Awareness of Nature: A Sample Study in Trabzon, Turkey, In: The Science and Education at the Beginning of the 21st Century in Turkey, Volume:4, St. Kliment Ohridski University Press, Sofia, s. 79-92.
24. Lachowycz K, Jones AP (2011) Greenspace and Obesity: A Systematic Review of the Evidence. Obesity Reviews, (12): 183-189.
25. Madanipour A (2003) Public and Private Spaces of the City. Routledge, London.
26. Olgun R, Yılmaz T (2019) Kentsel Yeşil Alan Varlığının Niğde Kenti Örneğinde Değerlendirilmesi. Mediterranean Agricultural Sciences, 32 (1): 11-20.
27. Özgeriş M (2018) Kentsel Donatı Elemanlarının Kent Dokusu Yönünden Değerlendirilmesi: Erzurum İli Örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 18 (2): 561-574.
28. Öztürk S, Özdemir Z (2013) Kentsel Açık ve Yeşil Alanların Yaşam Kalitesine Etkisi Kastamonu Örneği. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 13 (1): 109-116.
29. Sağlık A, Sağlık E, Kelkit A (2014) Kentsel Donatı Elemanlarının Peyzaj Mimarlığı Açısından İrdelenmesi: Çanakkale Kent Merkezi Örneği. 1. Uluslararası Kentsel Planlama-Mimarlık-Tasarım Kongresi, Kocaeli- Türkiye, 8-11 Mayıs 2014, s. 1023-1035.
30. Schipperijn J, Bentsen P, Troelsen J, Toftager M, Stigsdotter U (2013) Associations between Physical Activity and Characteristics of Urban Green Space. Urban Forestry & Urban Greening, 12: 109-116.
31. TÜİK (2020) https://tuikweb.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1059 (Erişim Tarihi: 10.12.2021).
32. Ulu Akşit A, Yücedağ C, Kaya LG, Aşıkkutlu HS (2020) Burdur Kenti Açık-Yeşil Alan Potansiyelinin Belirlenmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 21 (2): 284-291.
33. Wey WM, Wei WL (2016) Urban Street Environment Design for Quality of Urban Life. Social Indicators Research, 126 (1): 161-186.
34. Whyte WH (2001) The Social Life of Small Urban Spaces. Project for Public Spaces Routledge, New York.
35. Wolch JR, Byrne J, Newell JP (2014) Urban Green Space, Public Health, And Environmental Justice: The challenge of making cities ‘just green enough’. Landscape and Urban Planning, 125: 234-244.
36. Vural H, (2020) Bingöl Halkının Yeşil Alan Kullanımı ve Kent Parkları Yeterliliklerinin Değerlendirilmesi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 22 (1): 79-90.
37. Yaltırık F, Efe A (2000) Dendroloji. İstanbul Üniversite Orman Fakültesi Yayınları No: 4265/465, İstanbul.
38. Yücedağ C, Kaya LG, Ulu A (2017) Burdur Kenti Toplu Konut ve Site Alanlarının Peyzaj Tasarım Yeterliliğinin İncelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8 (2): 114-122.
39. Yücesu Ö, Korkut A, Kiper T (2017) Kırklareli Kent Merkezinin Açık ve Yeşil Alanların Analizi ve Bir Sistem Önerisi. ARTİUM, 5 (2): 22-37.