Kızılçam (Pinus brutia Ten.) ve Toros Sediri (Cedrus libani A. Rich.) ağaçlandırma sahalarının büyüme performansı: Isparta Yöresi örneği

Öz

Ülkemizin güncel ormancılık envanterine göre 23.3 milyon ha büyüklüğündeki orman alanının %41’i bozuk orman vasfında olup ağaçlandırmaya konu alanlardandır. Bu orman alanları içerisinde kızılçam (Pinus brutia Ten.) ve Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.), %33’ü bozuk olmak üzere 5.82 milyon ha yayılış ile yaklaşık %25 paya sahiptir. Çalışmaya konu türler gerek doğal yayılış alanları büyüklükleri ve gerekse ekonomik-ekolojik önemleri nedeniyle ağaçlandırma uygulamalarında yaygın olarak kullanılan türlerdendir. Çalışma kapsamında, türlerin Isparta-Eğirdir yöresinden örneklenen (50 x 20 m) 27 yaşındaki ağaçlandırma sahalarında ağaç boyları ve göğüs yüksekliği çapları ölçülerek, türler bu özellikler bakımından karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda, kızılçamın (8.5 m, 20.1 cm) Toros sedirine (5.4 m, 9.4 cm) göre daha yüksek gelişim gösterdiği ortaya çıkmıştır. Çalışmaya konu özellikler bakımından türler arası anlamlı (p<0.05) farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte; Toros sedirinin (%80) kızılçama (%62) göre daha yüksek yaşama yüzdesine sahip olduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizi sonucunda (r=0.898 ve 0.715), her iki türde de ağaç boyu ile göğüs yüksekliği çapı arasında anlamlı (p<0.05) pozitif güçlü ilişkiler tahmin edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Boy
• Çap
• Gençleştirme
• Yaşama yüzdesi

Growth performance in afforestations of Brutian Pine (Pinus brutia Ten.) and Taurus Cedar (Cedrus libani A. Rich.): a case study from Isparta District

Öz

According to the latest forestry inventory, Türkiye has 23.3 million forest area which of 41% is unproductive subjected to afforestation practices. Brutian pine (Pinus brutia Ten.) and Taurus cedar (Cedrus libani A. Rich.) cover 25% of the total forest area by 5.82 million ha which of 33% is unproductive. These species are used widely in afforestation practices because of large distribution and commercial-ecological importance. This study was carried out in 27 years’ afforestation areas of brutian pine and Taurus cedar sampled from Egirdir district of Isparta province based on tree height and diameter at breast height to compare the species for the traits. Results of the study showed that brutian pine (8.5 m, 20.1 cm) had higher growth performances than Taurus cedar (5.4 m, 9.4 cm). Species showed significant (p<0.05) differences for the traits. However, Taurus cedar (80%) showed higher survival than brutian pine (62%). Positive and significant (p<0.05) relations were found between tree height and diameter at breast height in both species (r=0.898 and 0.715).

Anahtar Kelimeler

• Height
• Diameter
• Regeneration
• Survival percentage

Kaynakça

1. Abrams MD (1994) Genotypic and phenotypic variation as stress adaptations in temperate tree species: a review of several case studies. Tree Physiology, 14(7- 8-9): 833-842.
2. Aitken SN, Yeaman S, Holliday JA, Wang T, Curtis-McLane S (2008) Adaptation, migration or extirpation: climate change outcomes for tree populations: climate change outcomes for tree populations. Evolutionary Applications, 1(1): 95-111.
3. Ayan S, Yücedağ C, Seho M (2021) Le cèdre du Liban en Turquie: une espèce prometteuse pour le reboisement et la réhabilitation forestière sous la contrainte du changement climatique. Forêt Méditerranéenne, 42(2): 1-14.
4. Bakkenes M, Eickhout B, Alkemade R (2006) Impacts of different climate stabilisation scenarios on plant species in Europe. Global Environmental Change, 16 (1): 19-28.
5. Bilir N (2004) Toros Sediri'nde (Cedrus libani A. Rich.) boy, çap ve hacim için yaşlar arası fenotipik ilişkiler. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, A(1): 12-18.
6. Bilir N (2021) Growth performances in the planting and seeding areas of Taurus cedar (Cedrus libani A. Rich.). Agriculture and Forestry, 67 (4): 81-88.
7. Boydak M (1996) Toros Sediri’nin (Cedrus libani A.Rich.) Ekolojisi, Silvikültürü ve Doğal Ormanlarının Korunması. Orman Bakanlığı Yayınları, 78 s., Ankara.
8. Clarke H (2007) Conserving biodiversity in the face of climate change. Agenda, 14 (2): 157-170.

9. Eser Y (2014) Burdur Gölü Havzası'nın hiyerarşik yetişme ortamı sınıflandırması ve haritalanması. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Isparta.
10. Gezer A, Yüzedağ C (2006) Ormancılıkta ekim ve dikim yoluyla ağaçlandırma tekniği. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, 158 s., Isparta.
11. Kartal R, Bilir N (2022) Isparta yöresi Ehrami karaçam ağaçlandırmalarının değerlendirilmesi: 30. yıl sonuçları. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences, 5(1): 10-17.
12. Odabaşı T (1976) Türkiye’de baltalık ve korulu baltalık ormanları ve bunların koruya dönüştürülmesi olanakları üzerine araştırmalar. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, İstanbul Üniversitesi Basımevi.
13. OGM (2023) Forest Inventory of Turkey. General Directorate of Forestry of Turkey, Ankara.
14. Özalp G (1989) Çitdere (Yenice-Zonguldak) bölgesindeki orman toplumları ve silvikültürel değerlendirilmesi. İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, İstanbul.
15. Özbey A, Bilir N (2022) Growth performance of seed sources in a progeny trial of Pinus brutia Ten. Reforesta, 13: 1-6.
16. Özbey Y (2023) Bazı orman ağacı türlerinin ağaçlandırma sahalarında büyüme performansı. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Isparta.
17. Pawson SM, Brin A, Brockerhoff EG, Lamb D, Payn TW, Paquette A, Parrotta JA (2013) Plantation forests, climate change and biodiversity. Biodivers. Conserv., 22: 1203-1227.
18. SPSS (2011) IBM SPSS Statistics for Windows. Version 20.0., NY: IBM Corp.
19. Thomas CD, Cameron A, Green RE, Bakkenes M, Beaumont LJ, Collingham YC, Erasmus BFN, de Siqueira MF, Grainger A, Hannah L, Hughes L, Huntley B, van Jaarsveld AS, Midgley GF, Miles L, Ortega-Huerta MA, Peterson AT, Phillips OL, Williams SE (2004) Extinction risk from climate change. Nature, 427(6970): 145-148.
20. Yazıcı N, Turan A (2016) Effect of forestry afforestation on some soil properties: a case study from Turkey. Fresenius Environmental Bulletin, 25: 2509-2513.
21. Yazıcı N (2018) Effect of species and environmental factors on growth performances in afforesration of Cedrus libani and Pinus brutia. Fresenius Environmental Bulletin, 27: 6913-6917.
22. Yazıcı N, Babalık AA, Bilir N (2022) Bir Toros Sediri (Cedrus libani A. Rich.) ağaçlandırma alanında büyümeye eğimin etkisi: Dinar örneği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 8(2): 1-5.
23. Yücesan Z, Üçler AÖ, Oktan E (2013) Fırtına vadisi yüksek dağ ormanlarında stabilite ve meşcere değeri. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 13 (1): 117-128.