A Multivariate Analysis of Visitor Satisfaction in Ecotourism Destinations; The Case of Yedigöller National Park

Öz

Protected areas, particularly national parks, are important destinations for ecotourists due to their natural resource values. This study aims to examine the ecological, recreational, managerial and satisfaction factors influencing the experiences of visitors to Yedigöller National Park. Evaluating visitor perceptions is crucial for enhancing the park’s recognition in terms of ecotourism and improving service quality. Data were collected through face-to-face surveys conducted with a total of 270 visitors to Yedigöller National Park. The data were analyzed using descriptive statistics, factor analysis, and regression analyses. The results reveal differences in visitors’ perceptions regarding ecological, recreational, managerial and satisfaction factors. According to the factor analysis results, no significant relationship was observed between visitors’ descriptive characteristics and ecological factors. However, recreational, managerial and satisfaction factors were found to be significant determinants in relation to variables such as city of residence, number of visits, and purpose of visit. The results demonstrate that recreational, managerial and satisfaction factors, together with ecological factors, play an important role in explaining human–nature interactions. In conclusion, this study emphasizes that visitors’ expectations and demands should be taken into account in the planning and decision-making processes related to the management and practices of the national park.

Anahtar Kelimeler

• Protected areas
• Sustainable tourism
• Visitor experience

Ekoturizm Destinasyonlarında Ziyaretçi Memnuniyetine İlişkin Çok Faktörlü Analiz; Yedigöller Milli Parkı Örneği

Öz

Korunan alanlar, özellikle milli parklar, doğal kaynak değerleri nedeniyle ekoturistler için önemli destinasyonlardır. Bu çalışma, Yedigöller Milli Parkı ziyaretçilerinin deneyimlerini etkileyen ekolojik, rekreasyonel, yönetsel ve memnuniyet faktörlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Milli parkın ekoturizm açısından tanınırlığını ve hizmet kalitesini artırmak için ziyaretçi görüşlerinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Araştırma kapsamında Yedigöller Milli Parkı’nı ziyaret eden toplam 270 ziyaretçi ile yüz yüze anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, tanımlayıcı istatistikler, faktör analizi ve regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular, ziyaretçilerin ekolojik, rekreasyonel, yönetsel ve memnuniyet faktörlerine ilişkin görüşlerinde farklılıklar bulunduğunu ortaya koymaktadır. Faktör analizi sonuçlarına göre, ziyaretçi profillerini açıklayan tanımlayıcı unsurlar ile ekolojik faktörler arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Öte yandan, rekreasyonel, yönetsel ve memnuniyet faktörleri, ziyaretçilerin yaşadığı şehir, ziyaret sayısı ve ziyaret amaçları gibi değişkenler açısından belirleyici olmuştur. Çalışma, rekreasyonel, yönetsel ve memnuniyet faktörlerinin ekolojik faktörlerle birlikte insan-doğa ilişkisini açıklamada önemli rol oynadığını göstermektedir. Sonuç olarak bu araştırmada, milli parka ilişkin uygulamaların planlanması ve karar alma süreçlerinde ziyaretçilerin beklenti ve taleplerinin dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Korunan alanlar
• Sürdürülebilir turizm
• Ziyaretçi deneyimi

Kaynakça

1. Acquah E, Owusu DA, Nkrumah EE, Anane Agyei P, Asare R (2022) Sustainable ecotourism development and visitor satisfaction: the case of Bomfobiri Wildlife Sanctuary, Kumawu, Ghana. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 29(8):797-811. https://doi.org/10.1080/13504509.2022.2105412
2. Aksoy N, Koçer N, Özkan NG, Müderrisoğlu H, Eroğlu E (2023) Yedigöller Milli Parkı, Kargalı Gölcük ve Göksu Tabiat Parklarındaki doğal sucul bitki türlerine yönelik tehditlerin belirlenmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 9(2):41-55. https://doi.org/10.53516/ajfr.1301793
3. Alpar R (2010) Uygulamalı İstatistik ve Geçerlik-Güvenirlik: Spor, Sağlık ve Eğitim Bilimlerinden Örneklerle. Detay Yayıncılık. 1. Baskı. Ankara.
4. Beşkardeş V (2012) Yedigöller ve Yeşilöz Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları avı faunası üzerine araştırmalar. SDÜ Orman Fakültesi Dergisi, 13: 28-34. https://izlik.org/JA25FZ52NB
5. Büyüköztürk Ş, Kılıç Çakmak E, Akgün ÖE, Karadeniz Ş, Demirel F (2012) Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Yayıncılık. Ankara.
6. DKMPGM (2022) Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü Ekosistem Tabanlı Fonksiyonel Orman Amenajman Planı (2022-2041) (Kurumdan temin edilen belge).
7. DKMPGM (2025) Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü Haber. https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Haber/384/Korunan-Alanlara-2024-Yilinda-Ziyaretci-Sayisinda-Rekor-Artis. Erişim Tarihi: 15 Temmuz 2025.
8. Doğan G (2023) Yedi̇göller Milli Parkı’nda yetişen vasküler bitkilerden izole edilen mikrofunguslar üzerine taksonomik bir çalışma. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Biyoloji Anabilim Dalı, Kırşehir.

9. Donici DS, Dumitras DE (2024) Nature-based tourism in national and natural parks in Europe: a systematic review. Forests, 15(4):588. https://doi.org/10.3390/f15040588
10. Eagles PF, McCool SF, Haynes CD (2002) Sustainable Tourism in Protected Areas: Guidelines for Planning and Management (No. 8), IUCN.
11. Ferguson MD, Giles G, Ferguson LA, Barcelona R, Evensen D, Barrows C, Leberman M (2022) Seeing the forest for the trees: a social-ecological systems approach to managing outdoor recreation visitation in parks and protected areas. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 38: 100473. https://doi.org/10.1016/j.jort.2021.100473
12. Franceschinis C, Swait J, Vij A, Thiene M (2021) Determinants of recreational activities choice in protected areas. Sustainability, 14(1): 412. https://doi.org/10.3390/su14010412
13. Giles G (2021) Seeing the forest for the trees: a social-ecological approach to sustainably managing outdoor recreation visitation in parks and protected areas. University of New Hampshire Doctoral Thesis.
14. Göktaş LS, Kızılırmak İ (2017) Bolu Yedigöller Milli Parkı’nın glamping turizmi potansiyeli açısından değerlendirilmesi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(4):43-51. https://doi.org/10.26677/tutad.2017.18
15. Jeong E, Lee T, Brown AD, Choi S, Son M (2021) Does a national park enhance the environment-friendliness of tourists as an ecotourism destination? International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(16): 8321. https://doi.org/10.3390/ijerph18168321
16. Job H, Paesler F (2013) Links between nature-based tourism, protected areas, poverty alleviation and crises—the example of Wasini Island (Kenya). Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 1:18-28. https://doi.org/10.1016/j.jort.2013.04.004
17. Job H, Becken S, Lan B (2020) Protected Areas in a Neoliberal World and the Role of Tourism in Supporting Conservation and Sustainable Development: an Assessment of Strategic Planning, Zoning, Impact Monitoring, and Tourism Management at Natural World Heritage Sites. In Protected Areas, Sustainable Tourism and Neo-Liberal Governance Policies, pp:1-22, Routledge.
18. Jones TE, Apollo M, Bui HT (2021) Mountainous Protected Areas & Nature-Based Tourism in Asia. In Nature-Based Tourism in Asia’s Mountainous Protected Areas: A Trans-Regional Review of Peaks and Parks, Cham: Springer International Publishing, pp:3-25.
19. Karanth KK, DeFries R (2011) Nature‐based tourism in Indian protected areas: new challenges for park management. Conservation Letters, 4(2):137-149. https://doi.org/10.1111/j.1755-263X.2010.00154.x
20. Kaya S, Yılmaz FÇ, Taş ÖÖ, Müderrisoğlu H (2017) Korunan alanlarda rekreasyonel kısıtlayıcılar ile genel memnuniyet arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Yedigöller Milli Parkı Örneği. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 13(2):20-31. https://izlik.org/JA22PZ84PE
21. Kement Ü, Bükey A (2020) Yeşil satın alma davranış teorisi kapsamında ekorekreasyon faaliyetlerine katılan bireylerin davranışlarının incelenmesi: Bolu Yedigöller örneği. Tourism and Recreation, 2(2):134-145. https://izlik.org/JA73ZE44XC
22. Mayer M (2014) Can nature-based tourism benefits compensate for the costs of national parks? A study of the Bavarian Forest National Park, Germany. Journal of Sustainable Tourism, 22(4):561-583. https://doi.org/10.1080/09669582.2013.871020
23. Morais J, Castanho RA, Pinto-Gomes C, Santos P (2018) Characteristics of Iona National Park’s visitors: Planning for ecotourism and sustainable development in Angola. Cogent Social Sciences, 4(1): 1490235. https://doi.org/10.1080/23311886.2018.1490235
24. Outdoor Foundation (2020) Outdoor Participation Report. Outdoor Industry Association. https://outdoorindustry.org/resource/2020-outdoor-participation-report/, Erişim Tarihi: 01.09.2025.
25. Schagner JP, Brander L, Maes J, Paracchini ML, Hartje V (2016) Mapping recreational visits and values of European National Parks by combining statistical modelling and unit value transfer. Journal for Nature Conservation, 31:71-84. https://doi.org/10.1016/j.jnc.2016.03.001
26. Silva S, Silva LF, Vieira A (2023) Protected areas and nature-based tourism: a 30-year bibliometric review. Sustainability, 15(15):11698. https://doi.org/10.3390/su151511698
27. Tarım ve Orman Bakanlığı (2025a) Milli Parklar. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı. https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Menu/27/Milli-Parklar. Erişim Tarihi: 15.07.2025.
28. Tarım ve Orman Bakanlığı (2025b) Bolu-Yedigöller Milli Parkı. https://bolge9.tarimorman.gov.tr/Menu/54/Bolu-Yedigoller-Milli-Parki. Erişim Tarihi: 15.07.2025.
29. Tretiakova TN, Syromiatnikova YA, Brankov J, Radovanović MM (2021) Nature tourism in national parks: the visitors’ perspective (a case study of the Zyuratkul NP, Russia. Regional Research of Russia, 11(4):667-679. https://doi.org/10.1134/S2079970521040225
30. Ural A, Kılıç İ (2021) Bilimsel Araştırma Süreci ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
31. Uzun S, Eroglu E, Sarginci M, Dönme AH, Cetin G, Muderrisoglu H (2022) Research on possible damage caused by recreational activities in Yedigöller National Park. International Journal of Environmental Science and Technology, 19(6): 5409-5420. https://doi.org/10.1007/s13762-021-03501-0
32. Watson JE, Dudley N, Segan DB, Hockings M (2014) The performance and potential of protected areas. Nature, 515(7525):67-73. https://doi.org/10.1038/nature13947