Kentsel Yeşil Alanlar ve Katılım Arasındaki Bağ: Düzce Millet Bahçesi Örneğinde Bir İnceleme

Öz

Günümüzde hızla artan kentleşme, yeşil alanların azalmasına yol açmakta; bu durum kent sakinlerinin fiziksel, psikolojik ve sosyal ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikte kamusal alanlara olan talebini artırmaktadır. Bu bağlamda, Türkiye genelinde yaygınlaşan Millet Bahçeleri, sadece rekreasyonel ve ekolojik işlevleriyle değil, aynı zamanda kent kimliğini güçlendiren ve toplumsal bütünleşmeyi destekleyen mekânlar olarak önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, Düzce Millet Bahçesi özelinde, kentsel yaşamın niteliği ile vatandaş katılımı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada, halkın projeye dâhil edilme süreci, katılım düzeyi ve bu katılımın mekânsal sonuçlara etkisi değerlendirilmiştir. Çalışmada, 2021 yılında açılan Düzce Millet Bahçesi özelinde, kentsel yaşam niteliği ile vatandaş katılımı arasındaki ilişkiyi inceleyen kesitsel bir anket (cross-sectional survey) çalışmasıdır. Araştırmada Mart–Mayıs 2023 tarihleri arasında 651 kişiyle yüz yüze anket uygulanmış ve katılımcılar rastgele örnekleme ile seçilmiştir. Veriler, tanımlayıcı istatistikler kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın başlıca sınırlılığı, tek zaman noktasında veri toplanması nedeniyle nedensellik çıkarılamamasıdır. Katılımcıların %66’sı alan bakımını yetersiz ya da kısmen yeterli bulmuş; temizlik konusunda %70’i tam memnun olmadığını ifade etmiştir. Güvenlik algısı genel olarak olumlu olsa da gece saatlerinde yetersiz aydınlatma nedeniyle rahatsızlık bildirilmiştir. En fazla şikâyet edilen konular aykırı davranışlar ve çevre kirliliğidir. Kullanıcılar mevcut düzenlemeyi eskiye göre daha iyi bulmakla birlikte, çim alanlar, bitkisel ve su öğeleri ile aktivite çeşitliliğini yetersiz bulmuştur. Elde edilen bulgular, katılımcı yaklaşımların yalnızca daha işlevsel ve kullanıcı odaklı kamusal alanların oluşturulmasına katkı sağlamakla kalmadığını, aynı zamanda kentlilerde aidiyet duygusunu güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Araştırma kapsamında, vatandaşların yeşil alanlara yönelik algı ve tutumlarının, kent yönetiminin karar alma süreçlerine etkisi detaylı biçimde değerlendirilmiş; açık ve yeşil alan kullanım alışkanlıkları ile bu alanlara dair memnuniyet düzeyleri arasındaki ilişkiler derinlemesine analiz edilmiştir. Bu çalışma, kentsel yeşil alan planlamasında demokratik ve katılımcı süreçlerin önemine dikkat çekerken, Düzce özelinde daha sürdürülebilir ve kapsayıcı bir kent planlamasının gerekliliğini de güçlü bir biçimde vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Millet bahçesi
• Kentsel yeşil alan
• Katılımcılık
• Vatandaş algısı
• Düzce

The Relationship Between Urban Green Spaces and Public Participation: A Case Study of Düzce Millet Garden

Öz

Today, rapidly increasing urbanisation is leading to a reduction in green spaces; this situation is increasing the demand for public spaces that can meet the physical, psychological and social needs of city dwellers. In this context, the Millet Gardens, which are becoming widespread throughout Turkey, are gaining importance not only for their recreational and ecological functions but also as spaces that strengthen urban identity and support social integration. This study examines the relationship between the quality of urban life and citizen participation, specifically in the Düzce Millet Garden. The research evaluated the process of involving the public in the project, the level of participation, and the impact of this participation on spatial outcomes. It is a cross-sectional survey conducted on the Düzce Millet Garden, opened in 2021, with 651 participants surveyed face-to-face between March and May 2023, selected through random sampling. The data were evaluated using descriptive statistics. The main limitation is that causality cannot be inferred due to single time-point data collection. Findings show that 66% of participants considered park maintenance insufficient or partially sufficient, while 70% were not fully satisfied with cleanliness. Although the perception of security was generally positive, discomfort was reported due to inadequate lighting at night. The most frequently complained about issues were inappropriate behaviour and environmental pollution. While users found the current layout better than the previous one, they found the lawn areas, plant and water features, and variety of activities inadequate. The findings reveal that participatory approaches not only contribute to the creation of more functional and user-centred public spaces, but also strengthen the sense of belonging among city dwellers. Within the scope of the research, the impact of citizens' perceptions and attitudes towards green spaces on the decision-making processes of city administration was evaluated in detail; the relationships between open and green space usage habits and satisfaction levels regarding these areas were analysed in depth. This study highlights the importance of democratic and participatory processes in urban green space planning, while also strongly emphasising the need for more sustainable and inclusive urban planning in Düzce.

Anahtar Kelimeler

• Millet Garden
• Urban green space
• Participation
• Citizen perception
• Düzce

Kaynakça

1. Aksoy, O.A, & Özgür, E.F. (2020). Ekonomik, siyasi, toplumsal çekişme alanı ve kamusal bir olgu olarak (kamusal) mekân: “halk plajı” ndan “millet bahçesi” ne Ataköy kıyı alanı. Tasarım+ Kuram Journal, 16(30), 37-60. https://doi.org/10.14744/tasarimkuram.2020.6158
2. Aksoy, Y., & Akpınar, A. (2011). Yeşil alan kullanımı ve yeşil alan gereksinimi üzerine bir araştırma: İstanbul İli Fatih İlçesi Örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(20), 81-96.
3. Altıntaş, G., & Serdaroğlu Sağ, N. (2023). Eski stadyum alanından yeni millet bahçesine: Eskişehir kent merkezinde bir dönüşüm örneği. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 12(26), 12-36. https://doi.org/10.16950/iujad.1093140
4. Başaran Uysal, A. (2015). Çocuk oyun alanlarının geliştirilmesinde bir yerel katılım deneyimi. Megaron, 10(3), 423–437. https://doi.org/10.5505/Megaron.2015.53215
5. Bekçi, B., & Taşkan, G. (2012). Açık yeşil alanlardaki kent donatılarının kişisel mekân uzaklığına etkisi: Bartın Kenti Örneği. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 14(22), 61-71.
6. Belfast City Council. (2018). Belfast greenand blue ınfrastructure plan. enhancing belfast. democratic services sectionchief executive’s department Belfast City council.
7. Biçen, A. (2023). Millet bahçelerinin engelli ulaşılabilirliği üzerine bir değerlendirme: Diyarbakır Bağlar Millet Bahçesi. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(100), 2614-2628. https://doi.org/10.5281/zenodo.10028899
8. Bilgili, B.C. (2013). Çankırı kent kamusal yeşil alanlarinin yeterliliğinin ulaşilabilirlik yönünden değerlendirilmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi,10(2), 21-25.

9. Bingöl, B., & Gök, A., (2017). Kentsel mekanlarda açık ve yeşil alanların önemi Isparta Kenti Örneği. In 2. Uluslararası Mühendislik Mimarlık ve Tasarım Kongresi, 12-13 Mayıs, Kocaeli.
10. Bingöl, S. (2021). Geçmişten günümüze millet bahçesi kavramı ve Türkiye’deki kamusal açık ve yeşil alanlar içerisindeki yerinin değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. Isparta.
11. Çelik, F. (2018). Geç Osmanlı Dönemi kentsel mekânda batılılaşma etkileri: Konya Millet Bahçesi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (44), 331-350. https://doi.org/10.21563/sutad.511681
12. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2020). Millet Bahçeleri Rehberi. https://www.csb.gov.tr/yerel-yonetimler-icin-millet-bahceleri-rehberi-hazirlandi-bakanlikfaaliyetleri- 29749 Erişim Tarihi: 25.05.2024
13. Dedekargınoğlu, C. (2019). Erken Cumhuriyet Ankara’sında bir kamusal mekân: millet bahçesi. Ankara Araştırmaları Dergisi, 7(2), 355-374. https://doi.org/10.5505/jas.2019.47450
14. EEA. (2022). European Environment Agency 7th Environment Action Programme to 2020. https://ec.europa.eu/environment/action-programme/index.htm
15. European Commission. (2017). Urban green ınfrastructure: connecting people and nature for sustainable cities. Green Surge Project. Seventh Framework Programme, Freising/Munich: Ask4media.
16. Garvin, A. (2011). The public parks: the key to livable communities. New York, W.W., Norton & Company.
17. Gül, A., & Küçük, V. (2001). Kentsel açık-yeşil alanlar ve Isparta kenti örneğinde irdelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, (2), 27-48.
18. Güler, N., & Uğurlar, A. (2017). Kent parklarında kullanıcı memnuniyeti: Ankara Kuğulu Park örneği. Megaron, 12(3), 443-459.
19. Kabisch, N., & Van den Bosch, M.A. (2017). Urban green spaces and the potential for health ımprovement and environmental justice in changing climate. Nature Based Solutions to Climate Change Adaptation in Urban Areas, Chapter 12. SpringerOpen. ISBN 978-3-319- 535750-4.
20. Kalaycı, Ş. (2009). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Basın Yayın Dağıtım.
21. Karaşah, B., & Aşık, S. (2021). Sosyal etkileşim ortamı olan kent parklarında kullanıcı tercihlerinin belirlenmesi: Artvin-Hopa örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 22(2), 183-191. https://doi.org/10.17474/ artvinofd.907116
22. Kaştaş Uzun, İ., & Şenol, F. (2020). Recent “Nation Gardens” and historical development of public green spaces in Turkey. Art-Sanat, 14, 211-240. https://doi.org/10.26650/artsanat.2020.14.0009
23. Kaya, E. (2024). Düzce kentsel açık ve yeşil alanların planlamasında kent yönetimi ve katılımcılık (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Düzce Üniversitesi, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Düzce.
24. Kaya, E., & Uzun, O. (2024). Kentsel açık ve yeşil alan planlamasında katılımcılık görüşlerini birlikte kullanan uluslararası çalışmaların bibliyometrik analizi. Kent Akademisi Dergisi, 17(3), 1060-1085. https://doi.org/10.35674/kent.1366223
25. Kırmızı, M. (2021). Millet bahçelerinin çeşitli boyutları: Jane Jacobs bu projeye ne derdi?. Planlama, 31(2), 164–169. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.87049
26. Köksaldı, E., & Asilsoy, B. (2020). Kent parklarında kullanıcı algısı: Lefkoşa Çağlayan Parkı. Journal of Near Architecture, 3(2), 1-23.
27. Kuşkonmaz, B. (2020). Sürdürülebilir kent planlaması bağlamında açık-yeşil alanların yer seçimi: İstanbul Millet Bahçeleri Örneği (Lisans Bitirme Ödevi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, İstanbul.
28. Łaszkiewicz, E. (2025). Urban green space participation and user satisfaction: a case study in Poland. Frontiers in Sustainable Cities. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/frsc.2025.1599193/full
29. Lwin, K.K., & Murayama, Y. (2011). Modelling of urban green space walkability: eco-friendly walk score calculator. Elsevier, Computers, Environment and Urban Systems, 35, 408–420.
30. Önal, S., & Sağır, M. (2018). Ankara kent parklarının kullanımının belirlenmesi. Ankara Araştırmaları Dergisi, 6(1), 77-90. https://doi.org/10.5505/jas.2018.57338
31. Özden, M.A., Uysal, A.B. (2023). Çanakkale yeşil alan sisteminin kullanıcı odaklı olarak değerlendirilmesi. Social Sciences Studies Journal, 115(115), 8435-8448. https://doi.org/10.29228/sssj.72049
32. Parlak, E., & Atik, M. (2020). Dünyadan ve ülkemizden mavi–yeşil altyapı uygulamaları. Peyzaj – Eğitim, Bilim, Kültür ve Sanat Dergisi, 2(2), 86–100. ISSN 2687-2358.
33. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği. (2017). Resmi Gazete (30113 Sayılı). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/07/20170703-8.htm
34. Sağlık, A., Kelkit, A., Temiz, M., Sağlık, E., & Bayrak, M.İ. (2019). Millet Bahçesi kavramı: Kahramanmaraş ili örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3. Uluslararası Batı Asya Turizm Araştırmaları Kongresi Özel Sayısı, 11-30.
35. Sarıkaya, M. (2007). Göksu Parkı’nın (Eryaman- Ankara) mevcut kullanımı ve kullanıcı beklentilerinin irdelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
36. Şenik, B. & Uzun, O. (2021). Açık yeşil alan sistemi planlanma ve tasarım süreçlerinde millet bahçelerinin rolü. Planlama, 31(3), 378-392. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.36043
37. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı. (2021). Millet Bahçesi. TOKİ, https://www.toki.gov.tr
38. Turgut Gültekin, N. (2015). Batılılaşmanın uzantısında kent bahçeleri; Giresun Memleket-Millet Bahçesi. In I. Ulusal Peyzaj Mimarlığı Kongresi, 15 (17), s. 7-14.
39. Tülek, B. & Ersoy Mirici, M. (2019). Kentsel sistemlerde yeşil altyapı ve ekosistem hizmetleri. Peyzaj, 1(2), 1-11. ISSN 2687-2358.
40. Uslu, İ.A. (2016). Türkiye'de kent konseyleri deneyimi: bir yapılandırma önerisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
41. Uzun, S., Müderrisoğlu, H., & Akıncı Kesim, G. (2005). Kentsel alanlardaki parklarda kullanıcı memnuniyeti: Düzce İnönü Parkı örneği. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Ormancılık Dergisi, 1(2), 111- 124.
42. Uzun, S., & Müderrisoğlu, H. (2007). Kırsal ve kentsel alanlardaki parklarda kullanıcı memnuniyeti; Gölcük Orman İçi Dinlenme Alanı ve İnönü Parkı örneği. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 3(2), 84-101.
43. Uzun, S., & Pehlivan, G. (2018). Kent meydanı kullanım işlevlerinin Düzce Anıtpark Meydanı örneğinde irdelenmesi. In Uluslararası Kentleşme ve Çevre Sorunları Sempozyumu: Değişim/Dönüşüm/Özgünlük, 53-61, Eskişehir.
44. Victoria State Government. (2017). Planning a green-blue city a how-to guide for planning urban greening and enhanced stormwater management in Victoria. Department of Environment, Land, Waterand Planning. E2designlab Australia.
45. WHO. (2017). World Health Organization Regional Office For Europe Urban Green Spaces: A Brief For Action. 12 Nisan 2020 tarihinde https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0010/342289/Urban-Green-Spaces_EN_WHO_web3.pdf
46. Xu, Z., Georgiadis, T., Cremonini, L., Marini, S., & Toselli, S. (2025). The perceptions and attitudes of residents towards urban green spaces in Emilia-Romagna (Italy)—A case study. Land, 14(1), 13. https://doi.org/10.3390/land14010013
47. Yamane, T. (1967). Temel örnekleme yöntemleri. (A. Esin, C. Aydın, M. A. Bakır, E. Gürbüzsel, Çev.) İstanbul: Literatür Yayıncılık.
48. Yıldırım, M. & Gül, F. (2020). Kentsel ortak kullanım alanlarına bir örnek: Samsun Millet Bahçesi. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 125-141.
49. Yılmaz, R. (2023). Millet bahçelerinde yer deneyimi ve yer kalitesi kavramlarının yeniden ziyaret etme eğilimine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
50. Yorulmaz, A. (2006). Harikalar Diyarı parkının kullanıcı profili ve beklentilerinin belirlenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Ankara.
51. Zeyrek Çepehan, İ., & Güller, E. (2020). Evrensel tasarım kapsamında herkes için erişilebilir tasarım. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 2 (Erişilebilirlik Özel Sayısı), 383-410. https://doi.org/10.21560/spcd.%20vi.818236
52. Zülkadiroğlu. D. (2021). Kentsel yeşil alan nitelikleri ile erişim mesafeleri arasindaki ilişkinin kullanıcı açısından belirlenmesi (Doktora Tezi). Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.