Evaluation of Natural Regeneration Success in Bearded Alder Stands: The Akçaabat Case Study

Öz

Bearded alder (Alnus glutinosa subsp. barbata) is an important species for Turkish forestry due to its rapid growth capacity, short rotation period, and wide ecological tolerance. In this study, the effects of natural regeneration and tending practices carried out in a bearded alder stand where a seed tree cutting was applied in 2022 within the boundaries of the Düzköy Forest Management Directorate under the Trabzon Regional Directorate of Forestry were evaluated in terms of regeneration success and seedling growth and development. Within the scope of the study, periodic seedling counts were conducted between 2023 and 2025. In addition, seedling age, height, and root collar diameter were measured in 50 sample plots of 5 × 5 m, and seedling sturdiness index values were calculated. According to the results, the regeneration success rate, which was 53% in the spring of 2023, increased to 96% by the autumn of 2025. It was determined that 1-, 2-, and 3-year-old seedlings coexisted within the stand, and statistically significant differences in sturdiness index values were detected among age groups (p < 0.05). The highest growth rate was observed in 3-year-old seedlings, which exhibited a more balanced and mechanically more stable morphological structure. The findings indicate that regeneration success in bearded alder stands should be evaluated not solely on seedling density, but also in conjunction with age-related morphological development and structural quality indicators.

Anahtar Kelimeler

• Growth performance
• Seedling morphology
• Regeneration tending
• Sturdiness index
• Seeding cut

Sakallı Kızılağaç Meşcerelerinde Doğal Gençleştirme Başarısının Değerlendirilmesi: Akçaabat Örneği Analizi

Öz

Sakallı kızılağaç (Alnus glutinosa subsp. barbata (C.A. Mey.) Yalt.), hızlı büyüme yeteneği, kısa idare süresi ve geniş ekolojik toleransı nedeniyle Türkiye ormancılığı açısından önemli bir türdür. Bu çalışmada, 2022 yılında tohumlama kesimi uygulanan Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı Düzköy Orman İşletme Şefliği sınırları içerisindeki sakallı kızılağaç meşceresinde yürütülen doğal gençleştirme ve gençlik bakım uygulamalarının, gençleştirme başarısı ile fidanların büyüme ve gelişimi üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında 2023–2025 yılları arasında periyodik fidan sayımları gerçekleştirilmiş, ayrıca 50 adet 5x5 m büyüklüğündeki örnek alanlarda fidan yaşı, boyu ve kök boğazı çapı ölçülmüş ve fidanların gürbüzlük indisi değerleri hesaplanmıştır. Sonuçlara göre, 2023 yılı ilkbaharında %53 olan gençleştirme başarı yüzdesi, 2025 yılı sonbaharında %96’ya ulaşmıştır. Sahada 1, 2 ve 3 yaşlı fidanların birlikte bulunduğu belirlenmiş; yaş grupları arasında gürbüzlük indisi bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0.05). En yüksek büyüme ivmesi 3 yaşlı fidanlarda gözlenmiş, bu grupta fidanların daha dengeli ve mekanik olarak daha stabil bir morfolojik yapı kazandığı belirlenmiştir. Bulgular, sakallı kızılağaç meşcerelerinde gençleştirme başarısının yalnızca fidan yoğunluğuna dayalı olarak değil, yaşa bağlı morfolojik gelişim ve yapısal kalite göstergeleri ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Büyüme performansı
• Fidan morfolojisi
• Gençlik bakımı
• Gürbüzlük indisi
• Tohumlama kesimi

Kaynakça

1. Ata, C. (1995). Silvikültür tekniği. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Bartın Orman Fakültesi Yayınları, Bartın.
2. Boydak, M. (2004). Silvicultural characteristics and natural regeneration of Pinus brutia Ten.: a review. Plant Ecology, 171, 153–163. https://doi.org/10.1023/B:VEGE.0000029373.54545.d2
3. Chianucci, F., Tattoni, C., Ferrara, C., Ciolli, M., Brogi, R., Zanni, M., Apollonio, M., & Cutini, A. (2021). Evaluating sampling schemes for quantifying seed production in beech (Fagus sylvatica) forests using ground quadrats. Forest Ecology and Management, 493, 119294. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2021.119294
4. Claessens, H., Oosterbaan, A., Savill, P., & Rondeux, J. (2010). A review of the characteristics of black alder (Alnus glutinosa (L.) Gaertn.) and their implications for silvicultural practices. Forestry, 83(2), 163–175. https://doi.org/10.1093/forestry/cpp038
5. Çatalçam, O. (2014). Samsun–Terme subasar ormanında kızılağaç gençleştirme çalışmaları (Yüksek Lisans Tezi). Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Artvin.
6. Evans, J. (Ed.). (2009). Planted forests: uses, impacts and sustainability. CABI Publishing.
7. Feyzioğlu, F., Gerçek, V., Ulu, F., & Çolak, N. (2007). Kızılağaç (Alnus subsp.) tür ve orijin denemesi. Teknik Bülten No:20, Doğu Karadeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, Trabzon.
8. FAO. (2010). Food and Agriculture Organization of the United Nations-Planted Forests in Sustainable Forest Management: A Statement of Principles.

9. FAO. (2020). Food and Agriculture Organization of the United Nations-Global Forest Resources Assessment 2020: Main Report.
10. Genç, M. (1992). Doğu ladini (Picea orientalis (L.) Link.) fidanlarına ait bazı morfolojik ve fizyolojik özelliklerle dikim başarısı arasındaki ilişkiler (Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
11. Gerçek, V., Usta, A., Eren, N., & Çolak, N. (2008). Kızılağaç (Alnus glutinosa (L.) Gaertn. subsp. barbata)’ta aralık–mesafe denemeleri. Teknik Bülten No:22, Doğu Karadeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, Trabzon.
12. Gonçalves, A.C., & Fonseca, T.F. (2023). Influence management and disturbances on the regeneration of forest stands. Frontiers in Forests and Global Change, 6, 1123215. https://doi.org/10.3389/ffgc.2023.1123215
13. Göktürk, A., & Güner, S. (2024). Yükseltinin sakallı kızılağaç (Alnus glutinosa subsp. barbata) tohumlarının morfolojik özelliklerine ve çimlenmesine etkisi. Kastamonu Üniv Orman Fak Derg, 24(1), 13–21. https://doi.org/10.17475/kastorman.1460367
14. Ilisson, T., Köster, K., Vodde, F., & Jõgiste, K. (2007). Regeneration development 4–5 years after a storm in Norway spruce dominated forests, Estonia. Forest Ecology and Management, 250(1–2), 17–24. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2007.03.022
15. Kajba, D., & Gračan, J. (2003). Technical guidelines for genetic conservation and use for black alder (Alnus glutinosa). EUFORGEN (European Forest Genetic Resources Programme), International Plant Genetic Resources Institute.
16. Kaya, M. (2014). Arhavi ilçesi bal ormanındaki sakallı kızılağaç (Alnus glutinosa subsp. barbata) ormanlarında gençleştirme çalışmaları (Yüksek Lisans Tezi). Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Artvin.
17. Kestek, D. (2012). Sapsız meşe türünde yapılan seyreltmenin fidanların bazı morfolojik kalite kriterleri üzerine etkisinin araştırılması (Yüksek Lisans Tezi). Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Artvin.
18. Lukyanets, V., Rumiantsev, M., Tarnopilska, O., Kobets, O., Musienko, S., Obolonyk, I., Bondarenko, V., & Pozniakova, S. (2022). Distribution, productivity and natural regeneration of black alder (Alnus glutinosa (L.) Gaertn.) in Ukrainian Polissya. Folia Oecologica, 49(2), 137–147. https://doi.org/10.2478/foecol-2022-0016
19. Luu, H., Ris Lambers, J.H., Lutz, J.A., Metz, M., & Snell, R.S. (2024). The importance of regeneration processes on forest biodiversity in old-growth forests in the Pacific Northwest. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 379, 20230016. https://doi.org/10.1098/rstb.2023.0016
20. Marques, I.G., Faria, C., Conceição, S.I.R., Jansson, R., Corcobado, T., Milanovic, S., Laurent, Y., Bernez, I., Dufour, S., Mandák, B., Ennouni, H., Sahli, A., Ater, M., Dorado, F.J., Caperta, A.D., David, T.S., Solla, A., & Rodríguez-González, P.M. (2022). Germination and seed traits in common alder (Alnus spp.): the potential contribution of rear-edge populations to ecological restoration success. Restoration Ecology, 30(3), e13517. https://doi.org/10.1111/rec.13517
21. McVean, D.N. (1956). Ecology of Alnus glutinosa (L.) Gaertn. III. seedling establishment. J Ecol, 44(1), 195–218.
22. Merev, N. (1998). Doğu Karadeniz Bölgesindeki doğal Angiospermae taksonlarının odun anatomisi, Cilt 1-A. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi, Trabzon.
23. MGM. (2025). T.C. Meteoroloji Genel Müdürlüğü İl ve ilçelere ait istatistikler [Veri seti]. https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=A&m=TRABZON
24. Nepal, P., Korhonen, J., Prestemon, J.P., & Cubbage, F.W. (2019). Projecting global planted forest area developments and the associated impacts on global forest product markets. Journal of Environmental Management, 240, 45–56. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2019.03.126
25. Odabaşı, T., Çalışkan, A., & Bozkuş, H.F. (2004). Silvikültür tekniği (Silvikültür II). İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, İstanbul.
26. OGM. (2018a). Orman Genel Müdürlüğü Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü, Trabzon Orman İşletme Müdürlüğü, Düzköy Orman İşletme Şefliği fonksiyonel orman amenajman planı. OGM, Ankara.
27. OGM. (2018b). Orman Genel Müdürlüğü Kızılağacın silvikültürü. OGM Silvikültür Dairesi Başkanlığı, Ankara.
28. OGM. (2024). Orman Genel Müdürlüğü Silvikültür Uygulamalarının Teknik Esasları (Tebliğ No:317). OGM Silvikültür Dairesi Başkanlığı, Ankara.
29. Öztürk, İ. (2011). Farklı yetişme ortamı koşullarının sakallı kızılağaç etkileri (Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
30. Tiebel, K., Huth, F., & Wagner, S. (2018). Soil seed banks of pioneer tree species in European temperate forests: a review. iForest-Biogeosci For, 11, 48–57. https://doi.org/10.3832/ifor2400-01
31. Usta, Y. (2025). Effects of site preparation on early stage seedling dynamics and performance in pure Scots pine and Anatolian black pine stands. For Ecol Manage, 591, 122834. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2025.122834
32. Üçler, A.Ö., Aygün, A., Oktan, E., Yücesan, Z., Yazar, M., Erdoğan Genç, H., Polat, M., & Aksu, F. (2017) Sakallı kızılağaç (Alnus glutinosa subsp. barbata L.)’ın doğal gençleştirilmesi: Düzköy örneği (Proje No:03-1209/2013–2017). Proje Sonuç Raporu, Doğu Karadeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Trabzon.
33. Ürgenç, S. (1992). Ağaç ve süs bitkileri: Fidanlık ve yetiştirme tekniği. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, İstanbul.
34. Yaltırık, F. (1993). Dendroloji II: Angiospermae (Kapalı tohumlular), Bölüm I. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, İstanbul.
35. Yıldırım, N., Turna, İ., & Yıldırım, N. (2020). Sakallı kızılağaç (Alnus glutinosa subsp. barbata) meşceresinin doğal yolla gençleştirilmesi (Harşit Orman İşletme Şefliği örneği). Artvin Çoruh Univ Orman Fak Derg, 21(2), 154–163. https://doi.org/10.17474/artvinofd.690646