Derleme

Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları

Cilt: 27 Sayı: 2 28 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları

Öz

Tıbbi ve aromatik bitkiler, içerdiği sekonder metabolitler nedeniyle farmasötik, gıda ve kozmetik endüstrileri için önemli bir hammadde kaynağıdır. Bu bitkilerin üretiminde karşılaşılan hastalıklar ve zararlılar, yalnızca verim kaybına değil, aynı zamanda uçucu yağ verimi ile etkin madde miktarı ve kalitesinde azalmaya yol açarak ürün değerini doğrudan etkileyebilmektedir. Bu derleme çalışmasının amacı, tıbbi ve aromatik bitkilerde yaygın olarak görülen fungal, bakteriyel ve viral hastalıklar ile emici–sokucu böcekler ve invaziv zararlıları değerlendirmek ve bu etmenlerin bitki gelişimi ile ürün kalitesi üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Çalışmada ayrıca kültürel, biyolojik, bitkisel kökenli ve kimyasal mücadele yöntemleri entegre zararlı yönetimi (IPM) yaklaşımı kapsamında ele alınmıştır. Literatür bulguları, özellikle fungal patojenler ile emici–sokucu zararlıların tıbbi ve aromatik bitkilerde en yaygın biyotik stres etmenleri olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, biyolojik ve bitkisel temelli mücadele yöntemlerinin kalıntı riskini azaltması ve sürdürülebilir üretimi desteklemesi açısından önemli bir potansiyel sunduğu vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agrios, G.N. (2005). Plant pathology (5th Ed.). Elsevier Academic Press.
  2. Abtahi, F., & Bakooie, M. (2017). Medicinal plant diseases caused by nematodes. In M. Ghorbanpour & A. Varma (Eds.), Medicinal plants and environmental challenges (pp. 329–344). Springer.
  3. Adeleke, B.S., & Babalola, O.O. (2021). Pharmacological potential of fungal endophytes associated with medicinal plants: a review. Journal of Fungi, 7(2), 147. https://doi.org/10.3390/jof7020147
  4. Ak, K., Uluca, M., Aydın, Ö., & Göktürk, T. (2019). Important invasive species and its pest status in Turkey: Halyomorpha halys (Stål) (Heteroptera: Pentatomidae). Journal of Plant Diseases and Protection, 126(4), 401–408. https://doi.org/10.1007/s41348-019-00243-7
  5. Ak, K. (2026). Current status of the invasive species, Orosanga Japonica (Melichar, 1898) (Hemiptera: Ricaniidae) under natural enemy pressure in Türkiye. Egypt J Biol Pest Control, 36, 12. https://doi.org/10.1186/s41938-026-00892-5
  6. Altunisik, A., & Özkaya, H.Ö. (2025). Fungal diseases in lavender fields of the lakes region of Turkey. Ziraat Fakültesi Dergisi, 20(1), 1-7. https://doi.org/10.54975/isubuzfd.1656177
  7. Atakan, E., & Pehlivan, S. (2018). Bazı tıbbi ve aromatik bitkilerde thripslerle (Thysanoptera) birlikte saptanan avcı böcek türleri. Derim, 35(1), 37–44. https://doi.org/10.16882/derim.2018.311008
  8. Avan, M. (2021a). Türkiye’de ve dünya’da görülen önemli tıbbi ve aromatik bitkiler, özellikleri ve hastalıkları üzerine araştırmalar. Uluslararası Doğu Anadolu Fen Mühendislik ve Tasarım Dergisi, 3(1), 129-156. https://doi.org/10.47898/ijeased.864877

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bitki Fizyolojisi, Bitki Patolojisi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

17 Mart 2026

Kabul Tarihi

11 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bağrıyanık, K. E., & Göktürk, T. (2026). Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 27(2), 1-12. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1911481
AMA
1.Bağrıyanık KE, Göktürk T. Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları. AÇÜOFD. 2026;27(2):1-12. doi:10.17474/artvinofd.1911481
Chicago
Bağrıyanık, Kübra Elif, ve Temel Göktürk. 2026. “Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları”. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 27 (2): 1-12. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1911481.
EndNote
Bağrıyanık KE, Göktürk T (01 Mayıs 2026) Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 27 2 1–12.
IEEE
[1]K. E. Bağrıyanık ve T. Göktürk, “Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları”, AÇÜOFD, c. 27, sy 2, ss. 1–12, May. 2026, doi: 10.17474/artvinofd.1911481.
ISNAD
Bağrıyanık, Kübra Elif - Göktürk, Temel. “Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları”. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 27/2 (01 Mayıs 2026): 1-12. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1911481.
JAMA
1.Bağrıyanık KE, Göktürk T. Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları. AÇÜOFD. 2026;27:1–12.
MLA
Bağrıyanık, Kübra Elif, ve Temel Göktürk. “Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları”. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 2, Mayıs 2026, ss. 1-12, doi:10.17474/artvinofd.1911481.
Vancouver
1.Kübra Elif Bağrıyanık, Temel Göktürk. Tıbbi ve Aromatik Bitkilerde Hastalık Etmenleri ve Zararlılar: Etkileri ve Sürdürülebilir Mücadele Yaklaşımları. AÇÜOFD. 01 Mayıs 2026;27(2):1-12. doi:10.17474/artvinofd.1911481
Creative Commons Lisansı
Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Creative Commons Alıntı 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.