Monitoring Changes in Vegetation Cover Degree in the Çoruh River Basin: A Temporal Assessment Between 2014 and 2018

Öz

This study aims to determine the effects of watershed reclamation activities on vegetation structure within the Çoruh River Basin Rehabilitation Project (CNHRP), conducted under the coordination of the General Directorate of Forestry (OGM) and covering the provinces of Artvin, Erzurum, and Bayburt. In the research model, a stratified simple random sampling method was employed across 708 sampling points identified within 12 micro-catchments. Data were collected using 1-meter transect rods in rangelands and 20-meter steel measuring tapes in degraded forests; the analysis was performed by calculating the average crown cover, number of individuals and species, as well as the Shannon-Wiener and Simpson biodiversity indices. The findings revealed that the average vegetation cover, which was 40% in the baseline assessment in 2014, increased to 66% as a result of the project activities. The increase in cover within the treatment areas (78%) was found to be significantly higher than that in the control areas (52%). Additionally, a species richness increase of 66% was detected in the treatment areas, compared to a 57% increase in the control areas. In conclusion, it is discussed that technical interventions and the exclusion of sites from grazing substantially accelerate natural restoration processes; however, protection-oriented activities should be prioritized over afforestation in arid areas with shallow soils. This study demonstrates the critical role of watershed rehabilitation in enhancing biological diversity and ecosystem resilience

Anahtar Kelimeler

• Biodiversity
• Çoruh Basin
• Erosion Control
• Basin Rehabilitation
• Vegetation Monitoring

Destekleyen Kurum

The Japan International Cooperation Agency (JICA) and the General Directorate of Forestry (OGM) of the Republic of Türkiye Ministry of Agriculture and Forestry

Çoruh Nehri Havzası’nda Vejetasyon Örtme Derecesindeki Değişimlerin İzlenmesi: 2014-2018 Yılları Arasında Zamansal Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, Orman Genel Müdürlüğü (OGM) koordinasyonunda yürütülen Artvin, Erzurum ve Bayburt illerini kapsayan Çoruh Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi (ÇNHRP) bünyesindeki havza ıslah faaliyetlerinin vejetasyon yapısı üzerindeki etkilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma modelinde, 12 mikro havzada belirlenen 708 örnekleme noktasında katmanlı basit rastgele örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler, mera alanlarında 1 m’lik transekt çubukları ve bozuk ormanlarda 20 m’lik çelik şerit metreler yardımıyla toplanmış; ortalama örtme derecesi, birey ve tür sayısı ile Shannon-Wiener ve Simpson biyoçeşitlilik indisleri hesaplanarak analiz edilmiştir. Bulgular, 2014 yılı mevcut durum tespitinde %40 olan ortalama vejetasyon örtme derecesinin faaliyetler neticesinde %66 seviyesine yükseldiğini ortaya koymuştur. Faaliyet alanlarındaki örtme artışı (%78), kontrol alanlarından (%52) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Ayrıca, tür sayısında faaliyet alanlarında %66, kontrol alanlarında ise %57’lik bir artış saptanmıştır. Sonuç olarak, teknik müdahalelerin ve sahaların otlatmaya kapatılmasının doğal restorasyon süreçlerini önemli ölçüde hızlandırdığı, ancak kurak ve sığ topraklı alanlarda ağaçlandırma yerine koruma odaklı faaliyetlerin önceliklendirilmesi gerektiği tartışılmaktadır. Çalışma, havza rehabilitasyonunun biyolojik çeşitliliği ve ekosistem direncini artırmadaki kritik rolünü kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Biyoçeşitlilik
• Çoruh Havzası
• Erozyon Kontrolü
• Havza Rehabilitasyonu
• Vejetasyon İzleme

Destekleyen Kurum

Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü’ne (OGM)

Kaynakça

1. Acar, C., Var, M., & Altun, L. (2001). Trabzon ve yöresinin kayalık ortamlarında yetişen örtü bitkileri üzerine ekolojik bir araştırma. Çevre Koruma, 11 (41), 20-28.
2. Atkinson, J., Brudvig, L.A., Mallen‐Cooper, M., Nakagawa, S., Moles, A. T., & Bonser, S.P. (2022). Terrestrial ecosystem restoration increases biodiversity and reduces its variability. Ecology Letters, 25(7), 1725–1737. https://doi.org/10.1111/ele.14025
3. Bakır, Ö. (1970). Ortadoğu Teknik Üniversitesi arazisinde bir mera etüdü. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No: 382-232, Ankara.
4. Çepel, N. (1978). Orman Ekolojisi. İÜ Orman Fakültesi Yayınları, İÜ Yayın No: 2479, Orman Fakültesi.
5. Díaz, S., Settele, J., Brondízio, E.S., Ngo, H.T., Guèze, M., Agard, J., Arneth, A., & Zayas, C.N. (2019). Summary for policymakers of the global assessment report on biodiversity and ecosystem services. Intergovernmental Science‑Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES). https://doi.org/10.5281/zenodo.3553458
6. Duman, A. (2017). Determination and modelling of soil properties of degraded forest and grassland areas in some micro‑catchments of Artvin, Erzurum and Bayburt using satellite images (Doktora Tezi). Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Artvin.
7. Edwards, D.P., & Cerullo, G.R. (2024). Biodiversity is central for restoration. Current Biology, 34(9), R371–R379. https://doi.org/10.1016/j.cub.2024.02.032
8. Fakıoğlu, S., & Kağnıcıoğlu, N. (2009). Doğu Karadeniz Bölgesi hidroelektrik enerji potansiyeli ve bunun ülke enerji politikalarındaki yeri. Doğu Karadeniz Bölgesi Hidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri Forumu Bildiriler Kitabı içinde (s. 40–41). Trabzon, Türkiye. Elektrik Mühendisleri Odası.

9. Kocamanoğlu, B.E. (2015). Çoruh Havzasının bazı mikro havzalarında biyoçeşitlilik indisleri ve bunların üstüne etki eden faktörler (Yüksek Lisans Tezi). Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Artvin.
10. Leclère, D., Obersteiner, M., Barrett, M., Butchart, S.H.M., Chaudhary, A., De Palma, A., & Young, L. (2020). Bending the curve of terrestrial biodiversity needs an integrated strategy. Nature, 585(7826), 551–556. https://doi.org/10.1038/s41586-020-2705-y
11. Linder, H.P. (2001). Plant diversity and endemism in sub-Saharan tropical Africa. Journal of Biogeography, 28(2), 169–182. https://doi.org/10.1046/j.1365-2699.2001.00527.x
12. Maestre, F.T., Guirado, E., Armenteras, D., Beck, H.E., Huber‑Sannwald, E., Ifejika Speranza, C., Martínez‑Valderrama, J., Saud AlShalan, M., Turki Al‑Saud, N., Chami, R., Fu, B., Gichenje, H., McCabe, M.F., Orr, B.J., Tang, T., Metternicht, G., Miess, M., Reynolds, J.F., Stringer, L.C., Wada, Y., & Duarte, C.M. (2025). Bending the curve of land degradation to achieve global environmental goals. Nature. https://doi.org/10.1038/s41586-025-09365-5
13. Magurran, A.E. (2004). Measuring Biological Diversity. Blackwell Publishing.
14. Manono, B.O., & Mwami, B. (2026). Agroforestry and soil health: a review of impacts and potential for sustainable agriculture. Earth, 7(1), 31. https://doi.org/10.3390/earth7010031
15. OGM. (2015). Çoruh Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, Ankara.
16. Özkan, K. (2006). Beyşehir Gölü Havzası Çarıksaraylar yetişme ortamı yöreler grubunda fizyografik yetişme ortamı faktörleri ile ağaç ve çalı tür çeşitliliği arasındaki ilişkiler analizi. Anadolu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(1), 157–166.
17. Shannon, C.E., & Weaver, W. (1949). The mathematical theory of communication. University of Illinois Press, Urbana.
18. Tüfekçioğlu, A., Güner, S., Duman, A., & Küçük, M. (2016). Murgul-akasya ağaçlandırmalarının yüzeysel akış ve sediment taşınmasını önlemedeki etkileri ve bunun su yönetimi-kuraklık ilişkileri bakımından irdelenmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 2(1), 66-70.
19. Tüfekçioğlu, M., Yavuz, M., Vatandaslar, C., Dinc, M., Duman, A., & Tufekcioglu, A. (2018). Çoruh Nehri Havzası’nda bulunan veliköy alt havzası’nın yüzey erozyon riskinin belirlenmesi ve haritalandırılması. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 4(2), 210-220.
20. Uluocak, N. (1974). Kırklareli yöresi meraları ve floristik analizleri. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri A, Cilt 13, Sayı 2, İstanbul, s. 131-194.
21. Zhang, Y.S., Altieri, A.H., Angelini, C., Curl, L.F., Morton, J.P., Paliotti, S. T., Thomsen, M.S., & Toone, T.A. (2025). Optimizing ecosystem restoration with facilitation cascades. BioScience, 76(1), 21–33. https://doi.org/10.1093/biosci/biaf138
22. Zhu, X., Si, J., He, X., Jia, B., Zhou, D., Wang, C., Qin, J., & Liu, Z. (2024). Effects of long-term afforestation on soil water and carbon in the Alxa Plateau. Frontiers in Plant Science. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1273108