Araştırma Makalesi

Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme

Cilt: 27 Sayı: 4 6 Kasım 2026
PDF İndir
TR EN

Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, Lynch’in (1960) kentsel imge kuramına dayanarak, Türkiye’nin Ordu kent merkezindeki seçilmiş kentsel imge ögelerinin yapısal, çevresel ve algısal performanslarını değerlendirmektedir. Araştırma; kamusal kullanımın, ticari faaliyetin, yaya hareketliliğinin, tarihi yapıların ve kıyı alanlarının yoğunlaştığı Bülbül Deresi-Rıhtım arasındaki kentsel alana odaklanmaktadır. Yollar, sınırlar, bölgeler, odak noktaları ve işaret ögeleri olmak üzere beş kategoride toplam 50 kentsel imge ögesinin belirlenmesinde saha gözlemleri, haritalar, uydu görüntüleri, saha fotoğrafları ve önceki çalışmalardan yararlanılmıştır. Belirlenen ögeler, peyzaj mimarlığı ve mimarlık alanlarında deneyimli üç uzman tarafından, kullanıcı algısını doğrudan ölçmeyen uzman temelli bir ölçüt değerlendirmesi kapsamında puanlanmıştır. Her öge iki yapısal, iki çevresel ve iki algısal gösterge olmak üzere altı kriter kullanılarak değerlendirilmiştir: Puanlar 1-5 ölçeğinde verilmiş ve ortalama değer İmge Gücü Skoru olarak hesaplanmıştır. Sonuçlar, kentsel imge gücünün şehir merkezinde eşit olarak dağılmadığını göstermektedir. Güçlü imge ögeleri, kıyı şeridi, rekreasyonel kıyı bölgeleri, tarihi-sembolik simge yapılar ve okunaklı yaya aksları çevresinde yoğunlaşmıştır. Buna karşılık, zayıf tanımlanmış düğüm noktaları, görsel olarak parçalanmış ticari alanlar ve zayıf mekânsal sürekliliğe sahip sokaklar daha düşük imge gücü göstermektedir. Bu sonuçlar, kentsel imgenin yalnızca fiziksel varlıkla değil, aynı zamanda süreklilik, çevresel kalite, algısal netlik ve sembolik anlamla da şekillendiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abeynayake, T., Meetiyagoda, L., Kankanamge, N., & Mahanama, P.K.S. (2022). Imageability and legibility: cognitive analysis and visibility assessment in Galle Heritage City. Journal of Architecture and Urbanism, 46(2), 126-136. https://doi.org/10.3846/jau.2022.16177
  2. Ahmadpoor, N., Smith, A.D., & Heath, T. (2021). Rethinking legibility in the era of digital mobile maps: An empirical study. Journal of Urban Design, 26(3), 296–318. https://doi.org/10.1080/13574809.2020.1777847
  3. Askarizad, R., & He, J. (2022). Perception of spatial legibility and its association with human mobility patterns: An empirical assessment of the historical districts in Rasht, Iran. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(22), Article 15258. https://doi.org/10.3390/ijerph192215258
  4. Askarizad, R., He, J., & Khotbehsara, E.M. (2022). The legibility efficacy of historical neighborhoods in creating a cognitive map for citizens. Sustainability, 14(15), Article 9010. https://doi.org/10.3390/su14159010
  5. Bachleitner, K. (2022). Collective memory and the social creation of identities: Linking the past with the present and future. Progress in Brain Research, 274(1), 167–176. https://doi.org/10.1016/bs.pbr.2022.07.002
  6. Belanche, D., Casaló, L.V., & Rubio, M.Á. (2021). Local place identity: A comparison between residents of rural and urban communities. Journal of Rural Studies, 82, 242–252. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2021.01.003
  7. Boeing, G. (2021). Spatial information and the legibility of urban form: Big data in urban morphology. International Journal of Information Management, 56, Article 102013. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.09.009
  8. Chang Chien, Y.M., Carver, S., & Comber, A. (2021). An exploratory analysis of expert and nonexpert-based landscape aesthetics evaluations: A case study from Wales. Land, 10(2), Article 192. https://doi.org/10.3390/land10020192

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Peyzaj Planlama

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

6 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

10 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

23 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Açıkgöz, R. N., Erdoğan, R. H., & Yeşil, P. (2026). Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 27(4), 1-20. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1991649
AMA
1.Açıkgöz RN, Erdoğan RH, Yeşil P. Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme. AÇÜOFD. 2026;27(4):1-20. doi:10.17474/artvinofd.1991649
Chicago
Açıkgöz, Rabia Nurefşan, Rabia Hilal Erdoğan, ve Pervin Yeşil. 2026. “Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme”. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 27 (4): 1-20. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1991649.
EndNote
Açıkgöz RN, Erdoğan RH, Yeşil P (06 Kasım 2026) Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 27 4 1–20.
IEEE
[1]R. N. Açıkgöz, R. H. Erdoğan, ve P. Yeşil, “Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme”, AÇÜOFD, c. 27, sy 4, ss. 1–20, Kas. 2026, doi: 10.17474/artvinofd.1991649.
ISNAD
Açıkgöz, Rabia Nurefşan - Erdoğan, Rabia Hilal - Yeşil, Pervin. “Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme”. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 27/4 (06 Kasım 2026): 1-20. https://doi.org/10.17474/artvinofd.1991649.
JAMA
1.Açıkgöz RN, Erdoğan RH, Yeşil P. Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme. AÇÜOFD. 2026;27:1–20.
MLA
Açıkgöz, Rabia Nurefşan, vd. “Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme”. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 4, Kasım 2026, ss. 1-20, doi:10.17474/artvinofd.1991649.
Vancouver
1.Rabia Nurefşan Açıkgöz, Rabia Hilal Erdoğan, Pervin Yeşil. Seçilmiş Kentsel İmge Ögelerinin Yapısal, Çevresel ve Algısal Performansı: Ordu Kent Merkezi Üzerine Bir Değerlendirme. AÇÜOFD. 06 Kasım 2026;27(4):1-20. doi:10.17474/artvinofd.1991649
Creative Commons Lisansı
Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Creative Commons Alıntı 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.