Morfometrik Parametreler Kullanılarak Alt Havzaların Compound Factor Yöntemi ile Taşkın Potansiyeli Açısından Önceliklendirilmesi: Karasu Deresi Yağış Havzası Örneği
Öz
Bu çalışmada Karasu Deresi Yağış Havzası’nın morfometrik özellikleri belirlenmiş ve alt havzalar taşkın potansiyeli açısından Compound Factor (CF) yöntemiyle önceliklendirilmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamında 30 m çözünürlüklü Copernicus Sayısal Yükseklik Modelinden yararlanılmıştır. CF hesabında dört doğrusal, beş şekil ve dört rölyef parametresi kullanılmıştır. Parametrelere verilen sıra değerlerinin ortalaması alınarak hesaplanan CF değerleri beş öncelik sınıfında değerlendirilmiştir. Bulgular, araştırma alanında belirlenen on alt havzanın drenaj ağı, şekil ve rölyef özellikleri bakımından farklılaştığını göstermiştir. CF değerleri 3.154–7.846 arasında değişmiştir. AH-10 ve AH-9 çok yüksek, AH-4 ve AH-2 yüksek, AH-3 ve AH-5 orta, AH-6 ve AH-7 düşük, AH-1 ve AH-8 çok düşük öncelikli olarak belirlenmiştir. AH-10’da akarsu sıklığı, infiltrasyon sayısı ve engebelilik sayısı; AH-9’da ise rölyef oranı ve havza rölyefi öne çıkmıştır. Tek parametre çıkarma analizlerinde Spearman korelasyonu 0.942–0.994, dokuz parametreli analizde 0.948 olarak hesaplanmıştır. AH-10 ve AH-9 dokuz parametreli analizde de ilk iki sırada yer almıştır. Sonuçlar, Karasu Deresi Yağış Havzası’ndaki taşkın potansiyelinin alt havzalar arasında farklılaştığını ve en yüksek önceliğin AH-10 ile AH-9’da toplandığını göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Awawdeh, M., Mhedat, M., & Alkhatib, S. (2024). Morphometric analysis and prioritization of watersheds for flash floods management in Wadi Arab Catchment, North Jordan. Dirasat Human and Social Sciences, 51(5), 249-262. https://doi.org/10.35516/hum.v51i5.4135
- Aytekin, M., Ediş, S., & Kaya, İ. (2026). A hybrid PCA-TOPSIS and machine learning approach to basin prioritization for sustainable land and water management. Water, 18(1), 5. https://doi.org/10.3390/w18010005
- Bashir, B., & Alsalman, A. (2024). Morphometric characterization and dual analysis for flash flood hazard assessment of Wadi Al-Lith watershed, Saudi Arabia. Water, 16(22), 3333. https://doi.org/10.3390/w16223333
- Chaithong, T. (2022). Flash flood susceptibility assessment based on morphometric aspects and hydrological approaches in the Pai River Basin, Mae Hong Son, Thailand. Water, 14(19), 3174. https://doi.org/10.3390/w14193174
- Chen, Y., & Vardon, M. (2024). Accounting for water-related ecosystem services to provide information for water policy and management: An Australian case study. Ecosystem Services, 69, 101658. https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2024.101658
- Chowdhury, M.S. (2024). Morphometric analysis of Halda River basin, Bangladesh, using GIS and remote sensing techniques. Heliyon, 10(7), e29085. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e29085
- Dhanush, S.K., Murthy, M.M., & Sathish, A. (2024). Quantitative morphometric analysis and prioritization of sub-watersheds for soil erosion susceptibility: A comparison between fuzzy analytical hierarchy process and compound parameter analysis method. Water Resources Management, 38, 1587–1606. https://doi.org/10.1007/s11269-024-03741-y
- Dursun, İ., & Babalık, A.A. (2023). Burdur Gölü Havzasındaki morfometrik parametrelerin ve erozyon durumunun değerlendirilmesi. Turkish Journal of Forestry, 24(1), 25–38. https://doi.org/10.18182/tjf.1205157
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ormancılıkta Havza Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Bülent Abız
0000-0001-5493-7972
Türkiye
Mahmut Reis
0000-0002-1389-9276
Türkiye
Ahmet Reis
*
0000-0003-3247-4174
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
27 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
17 Temmuz 2026
Kabul Tarihi
23 Ekim 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 4
