Sürdürülebilir peyzaj düzenleme yaklaşımı: KTÜ Kanuni Kampüsü’nün xeriscape açısından değerlendirilmesi

Öz

Günümüzde özellikle son yıllarda küresel ısınma ve kuraklığın olası etkilerinin yansıması olan susuzluk sorunu bütün canlıları olduğu gibi peyzaj mimarlığı uygulama alanındaki bitkisel elemanları da olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durum sürdürülebilir peyzaj düzenleme yaklaşımı ile ele alındığında planlama ve uygulamaya yönelik kuraklığın olumsuz etkilerini azaltmak için etkin su kullanımına yönelik kurakçıl peyzaj (xeriscape) yaklaşımını gündeme getirmiştir. Bu çalışma Karadeniz Teknik Üniversitesi Kanuni Kampüsü’nde bulunan ana yol aksındaki orta refüj bitki gruplarının ve yeşil alanlarda kullanılan çim bitkilerinin xeriscape uygunluğunu belirlemek ve uygun çözüm önerileri getirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma sonucunda tespit edilen 53 bitki türünün sadece 10 tanesinin su isteği az, 13 tanesinin su isteği az/orta ve 4 tanesinin su isteği yüksek olduğu belirlenmiştir. Alanda bulunan bitki türlerinin su istekleri az olmasına karşın doğal türlerin az kullanıldığı ve suyun etkin kullanımına dayanan xeriscape yaklaşımı için uygun olmadığı tespit edilmiştir. Kullanılan çim türü karışımının su tasarrufu sağlaması ve kuraklığa karşı dayanıklı olması bakımından olumlu olduğu, ancak yoğun çim yüzeyleri yerine xeriscape düzenleme yaklaşımı açısından daha çok doğal yer örtücü ve malç kullanımının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kurakçıl peyzaj,KTÜ Kanuni kampüsü,doğal bitki türleri,su tasarrufu

Sustainable landscape approach: Evaluation of xeriscape landscape design in KTU Kanuni Campus

Öz

Plant elements in landscape as well as all living beings have been affected from the global warming and drought in the last decade. With consideration the sustainable landscaping approach in order to reduce the negative effects of drought in planning and landscape, xeriscape approach has brought in issues of water use management. This study was conducted to determine the sustainability of grass and refuge plant for xeriscape around the road axis in the campus of Karadeniz Technical University and has led to some noticeably proposals solutions. According to the results achieved, 10 plant species from 53 species were determined with low water request, 13 of them dedicated a middle amount of water demand, and finally 4 of them requested high amount of water. Although water request of plants found in the area is low, natural species which are more effective for the xeriscape approach were not used in the site. In spite of some factors such as type of grass mixture used, capacity of water saving, and being strong to drought as well as dense surface which are important in xeriscape planning approaches , this study emphasizes that it is more appropriate to use natural ground cover in the xeriscape approaches.

Anahtar Kelimeler

• Xeriscape,KTÜ Kanuni Campus,natural plant species,water saving

Kaynakça

1. Akbulut S, Yücesan Z, Bayramoğlu B B (2015) Woody Taxa That Produce Important Non-Wood Forest Products for Rehabilita-tion in Arid-Semi Arid Region, International Scientific Forum Rehabilitation & Restoration of Degraded Forest, Astana, Kaza-kistan, pp 97-97.
2. Atıl A, Gülgün B, Yörük İ (2005) Sürdürülebilir Kentler ve Peyzaj Mimarlığı. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 42(2):215-226
3. Atik M, Karagüzel O (2007) Peyzaj Mimarlığı Uygulamalarında Su Tasarrufu Olanakları ve Süs Bitkisi Olarak Doğal Türlerin Kulla-nım Önceliği. Tarımın Sesi TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi Yayını 15: 9-12
4. Barış M E (2007) Sarıya Bezenen Kentlerimizi Kimler ve Nasıl Yeni-den Yeşertebilir http://www.peyzajmimoda.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=1173&tipi=2&sube=0, 29.10.2015
5. Baykan N M, Birişçi T (2013) Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bah-çesi Örneğinde Sürdürülebilir Peyzaj Tasarımı Yaklaşımıyla Xeriscape, V. Süs Bitkileri Kongresi pp 523-528
6. Bayramoğlu E, Demirel Ö, Özdemir Işık B (2012) Peyzaj Alanlarında Randımanlı Su kullanımında Damla Sulamanın Önemi. İnönü University Journal of Art of Design 5(2): 235-244.
7. Bayramoğlu E. Ertek A. Demirel Ö (2013a) Su Tasarrufu Amacıyla Peyzaj Mimarlığı Uygulamalarında Kısıntılı Sulama Yaklaşımı. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi 3(7):45-53
8. Bayramoğlu E (2013b) Damla Sulama Sistemi ile Berberis thunber-gii ‘Atropurpurea Nana’ ve Ilex aquifolium Bitkilerinin Sulanma Olanaklılığının Araştırılması. Doktora tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi

9. Bayramoğlu E, Demirel Ö (2015) Xerophytic Landscape. In: Envi-ronment and Ecology at the Beginning of 21st Century, ST. Kli-ment Ohridski University Press, Sofia, pp180-190.
10. Ceylan G (1999) Dış Mekân Süs Bitkileri. Flora Yayınları, İstanbul.
11. Çorbacı Ö L, Özyavuz M, Yazgan M E (2011) Peyzaj mimarlığında suyun akıllı kullanımı: Xeriscape. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi 4(1): 25-31
12. Erinç S (1996) Klimatoloji ve Metotları. Alfa Basım Yayım Dağıtım, İstanbul
13. Ertop G (2009) Küresel Isınma ve Kurakçıl Peyzaj Planlaması. Yük-sek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi
14. Gary L. Wade, Midcap J T, Coder K D. Landry G, Tyson AW, Weat-herly N Jr (2009) A Guide to Developing a Water-Wise Lands-cape. University of Georgia Environmental Landscape Design Department, Georgia 30602, pp 44
15. Gül A, Özçelik H, Uzun Ö F (2012) Isparta Yöresindeki Bazı Doğal Yer Örtücü Bitkilerin Adaptasyonu ve Özellikleri, SDÜ Fen Bilim-leri Enstitüsü Dergisi, 16:133-145
16. Güngör İ, Atatoprak A, Özer F, Akdağ N, Kandemir N İ (2002). Bitki-lerin Dünyası, Ankara.
17. Karaca E, Kuşvuran E (2012) Çankırı Kenti Peyzaj Düzenlemelerinde Kullanılan Bazı Bitkilerin Kurakçıl Peyzaj Açısından Değerlendi-rilmesi. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 5 (2): 19-24.
18. Knopf M J, White A G (2001) Water Wise Landscaping Best Practi-ces Manual A companion guide to Water Efficient Landscape Design, City of Lafayette and Town of Erie, Colorado.
19. Pulatkan M, Var M, Yalçınalp E (2010) Effects of mycorrhiza on the growth of Forsythia x intermedia Zab. plants under different climate and in various growing medium. Scientific Research and Essays 5(21):3261-3267.
20. Sarka D G (2003) Evaluating “Xeriscape” the alternative to water conservation in Florida. Master thesis, Florida International University
21. Sovocool K A, Morgan M (2005) Xeriscape Conversion Study: Final Report. A Report Submitted to Southern Nevada Water Autho-rity, Las Vegas.
22. Taner T (2010) Peyzaj Düzenlemesinde Suyun Etkin Kullanımı: Ku-rakçıl Peyzaj. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi
23. Taylor P D (2002) Fragmentation and cultural landscapes: tighte-ning the relationship between human beings and the environ-ment. Landscape and Urban Planning 58:93-99.
24. Trabzon İl Çevre Durum Raporu 2010. TC. Trabzon Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü
25. Tülek B (2008) “Xeriscape” kurakçıl peyzaj. Yüksek lisans tezi, Anka-ra Üniversitesi
26. Tülek B, Barış M E (2011) Orta Anadolu İklim Koşullarında su etkin peyzaj düzenlemelerinin değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 16(2): 1-13
27. Vasishth A (2008) A scale-hierarchic ecosystem approach to integ-rative ecological planning, Progress in Planning 70(3):99-132
28. Williams S (2013) Creating the Prairie Xeriscape Low Maintenance, Water-efficient Gardening. Coteau Books
29. Yazgan M E, Özyavuz M (2008), Xeriscape (Kuru Peyzaj) Peyzaj Mi-marlığında Yeni Bir Sistem. Basılmamış Ders Notları
30. Yazıcı N, Dönmez Ş, Kuş Şahin C (2014) Isparta Kenti Peyzaj Düzen-lemelerinde Kullanılan Bazı Bitkilerin Kurakçıl Peyzaj Tasarımı Açısından Değerlendirilmesi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 14 (2):199-208
31. URL-1 (http://www.webcoast.com/xeriscape/) Erişim tari-hi:20.02.2016
32. URL-2 (http://www.decoist.com ) Erişim tarihi: 27.02.2016
33. URL-3 (http://www.trabzonkulturturizm.gov.tr/) Erişim tari-hi:10.01.2016