Ormanlardaki karbon birikiminin konumsal ve zamansal değişiminin incelenmesi: Daday planlama birimi örneği

Öz

Artan ve çeşitlenen doğal kaynaklara talebin karşılanmasına yönelik olarak orman ekosistemlerinin kapasitelerinin zorlanarak tahrip edilmesi, biyolojik çeşitliliğin azalması, kirlilik ve küresel ısınma gibi pek çok sorunun ortaya çıkmasına neden olmuştur. Küresel ısınmanın sebebi olarak sanayileşme ve arazi kullanım değişiklikleri sonucu atmosfere salınan CO₂ miktarının artması gösterilmektedir. Orman ekosistemleri karbon havuzudur ve küresel ısınmanın etkisinin azaltılmasına önemli katkı yapmaktadır. Bu nedenle, orman ekosistemlerinde depolanan karbon miktarının değişiminin belirlenmesine yönelik çalışmalar son dönemlerde yaygınlaşmıştır. Bu çalışma kapsamında, Daday planlama biriminin 1970, 1990, 1999 ve 2012 yıllarına ait toprak üstü ve toprak altı biyokütleye bağlı karbon depolama kapasitesinin zamansal ve konumsal olarak nasıl bir değişim gösterdiği, ArcGIS 10.2^TM yazılımı kullanılarak belirlenmiş ve karbon depolama haritaları oluşturulmuştur. 1970 ve 2012 yılları arasında karbon miktarının yaklaşık 871 bin ton, biyokütle miktarının da yaklaşık 1.1 milyon m³ arttığı görülmüştür. Yıllara ait değerler incelendiğinde özellikle verimli ormanlardaki biyokütle ve karbon birikimi miktarlarında gözle görülür bir artış olduğu belirlenmiştir. Biyokütle ve karbon birikimindeki bu artışlar bozuk orman alanlarının azalması ve verimli orman alanlarının artmasından kaynaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• ArcGİS,daday,karbon,biyokütle,zamansal değişim

Investigating the spatial and temporal changes in forest carbon stocks: the case of Daday forest planning unit

Öz

Destruction of forest ecosystems by over straining their carrying capacity in order to meet the increasing demand for natural resources brought up some environmental problems like loss of biodiversity, pollution and global warming. Emissions of CO2 by industrialization and land use changes is seen as the main reason of global warming. Forest ecosystems serve as carbon pools and makes important contributions for decreasing global warming effects. This is why the researches on the temporal changes of carbon amount stored in forest ecosystems is prevalent in recent decades. In the present study, it was determined how the amount of carbon stored in biomass of above and belowground biomass of Daday Forest Planning Unit was changed in 1970, 1990, 1999 and 2012 by using ArcGIS 10.2TM software and carbon storage maps were generated. It is observed that amount of carbon was increased nearly 871 thousand tons and, biomass was increased 1,1 million tons between 1970 and 2012. Especially, there is a significant increase in the carbon and biomass accumulation of productive forests. This is due to the increase of productive forest land and reduction of degraded forest areas in the planning unit. 

Anahtar Kelimeler

• ArcGIS,Daday,carbon,biomass

Kaynakça

1. Asan Ü (1995) Global İklim Değişimi ve Türkiye Ormanlarında karbon Birikimi. İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi, Seri B, İstanbul
2. Asan Ü, Destan S, Özkan U.Y (2002) İstanbul Korularının Karbon Depolama, Oksijen üretime ve Toz Tutma Kapasitelerinin Kestirilmesi, Orman Amenajmanında Kavramsal Açılımlar ve Yeni Hedefler Sempozyumu, İ.Ü Orman Fakültesi, s. 194-202, İstanbul.
3. Asan Ü, Yeşil A, Özdemir İ, Sağlam S (2005) Ormanlarda karbon birikimi ve yıllık değişiminin belirlenmesinde başvurulan temel yaklaşımlar. Türk Ormancılığında Uluslararası Süreçte Acil Eyleme Dönüştürülmesi Gereken Konular, Mevzuat ve Yapılanmaya Yansımaları Sempozyumu, TMMOB Orman Mühendisleri Odası, 22–24 Aralık 2005, Antalya, s.243–257.
4. Anonim (2010) Daday Orman İşletme Şefliği Fonksiyonel Orman Amenajman Planı (II. Yenileme)
5. Anonim (2015) Orman Genel Müdürlüğü, Orman İdaresi ve Planlama Dairesi Başkanlığı, Türkiye Orman Varlığı-2015, Ankara.
6. Backeus S, Wikström P, Lamas T (2005) A model for regional analysis of carbon sequestration and timber production. Forest Ecology and Management, 216, 28–40
7. Başaran M, (2004) Türkiyenin Organik Karbon Stoğu, HR. Ü.Z.F.Dergisi, 8 (3/4):31-36
8. Birdsey RA, Lewis GM (2003) Carbon in U.S. Forest and Wood Products, 1987-1997: State –by-State Estimates, United States Department of Agriculture, Northeastern Research Station, General Technical Report NE-310, 42p.

9. Birdsey RA (1992) Carbon storage and accumulation in United States forest ecosystems. United States Department of Agriculture Forest Service GTR WO-59
10. Brown S (1997). Estimating biomass and biomass change in tropical forests: A primer. FAO Forestry Paper 134. Rome, Italy: Food and Agriculture Organization
11. Brown S, Schroeder P, Kern J (1999). Spatial distribution of biomass in forests of the eastern USA. Forest Ecology and Management, 123, 81–90
12. FRA (Global Forest Resources Assessment) (2010) Country Report Turkey, (www.fao.org/forestry/fra), Rome
13. IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) (2003) Good practice guidance for land use, land-use change and forestry IPCC/OECD/IEA/IGES, Hayama, Japan
14. Keleş S, Başkent EZ (2006) Orman Ekosistemlerindeki Karbon Değişiminin Orman Amenajman Planlarına Yansıtılması: Kavramsal Çerçeve ve Bir Örnek Uygulama (1. Bölüm), Orman ve Av Dergisi, 83, 2, 36-41
15. Kurz WA, Apps MJ (1993) Contribution of northern forests to the global carbon cycle: Canada as a case study. Water, Air and Soil Pollution, 70, 163–76
16. Krankina ON, Harmon ME, Winjum JK (1996). Carbon storage and sequestration in the Russian forest sector. Ambio, 25, 284–288
17. Lanly JP (1997). Ormancılık ve Orman Kaynakları, XI. Dünya Ormancılık Kongresi Bildiriler Kitabı, 13-22 Ekim 1997, Antalya, Cilt:1, 2-12.
18. Özçelik R (2005) Değişik Statülerdeki Bazı Korunan Alanlarda Karbon Depolama ve Oksijen Üretiminin Tahmini, S.D.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Cilt:9, Sayı:1, s.86-94
19. Raev I, Asan Ü, Grozev O (1997) Türkiye ve Bulgaristan Ormanlarının Topraküstü Biyokütlesinde CO2 Depolanması, XI. Dünya Ormancılık Kongresi Bildirileri, Cilt:1, s.103-110, 13-22 Ekim, Antalya.
20. Seçkin B (1995) Amenajman ve Silvikültür İlişkisi, Ekonomi-Ekoloji İlkesine Uygun Orman İşletmeciliği Özlemim, Orman Mühendisliği Dergisi, 2, 25-27.
21. Sivrikaya F, Keleş S, Çakır G (2007a) Spatial distribution and temporal change of carbon storage in timber biomass of two different forest management units. Environmental Monitoring and Assessment, 132:429-438
22. Sivrikaya F, Bozali N (2012) Karbon Depolama Kapasitesinin Belirlenmesi: Türkoğlu Planlama Birimi Örneği, Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Cilt:14, Özel Sayı, s.69-76
23. Tolunay D, Çömez A (2008) Türkiye ormanlarında toprak ve ölü örtüde depolanmış organik karbon miktarları. Hava Kirliliği ve Kontrolü Ulusal Sempozyumu Bildiri Kitabı, Hatay
24. Tolunay D (2011) Total carbon stocks and carbon accumulation in living tree biomass in forest ecosystems of Turkey, Turkish Journal Agriculture Forest, 35, s.265-279
25. Yolasığmaz HA (2004) Orman Ekosistem Amenajmanı Kavramı ve Türkiye’de Uygulaması, Doktora Tezi, K.T.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon