Korunan alanlarda çevre sorunlarının değerlendirilmesi: Pamukkale özel çevre koruma bölgesi

Öz

Kentleşme, birçok kaynak üzerinde olduğu gibi korunan alanlarda da çeşitli etkilere yol açabilmektedir. Bu etkiler korunan alanlar çevresindeki kullanımlara bağlı olarak farklılık gösterebilir. Hızlı kentleşmeye bağlı olarak Denizli kent merkezine yaklaşık 20 km uzaklıkta bulunan Pamukkale Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB)’nin alan içerisindeki ya da çevresindeki kullanımlardan kaynaklı çeşitli çevre sorunlarından olumsuz etkilendiği düşünülmektedir. Bu araştırmanın amacı ulusal ve uluslararası boyutta önem taşıyan Pamukkale ÖÇKB’nde çevredeki alan kullanımları ile ziyaretçilerden kaynaklanan çevre sorunlarının belirlenmesidir. Bu amaçla Pamukkale ÖÇKB ve çevresi ile ilgili yapılan gözlem ve incelemelerin yanı sıra, alanı ziyaret eden yerli turistlere yönelik, standart formlar aracılığıyla, karşılık görüşme yolu ile yerinde anket (400 kişiye) uygulanmıştır. Elde edilen tüm verilerden yararlanılarak, çevre sorunlarının olumsuz etki var/yok şeklinde değerlendirildiği “Etkileşim Matrisi” oluşturulmuş,  alanın koruma/kullanma dengesinin sağlanması temelinde, belirlenen çevre sorunlarının etkilerinin azaltılması veya sorunun kaynağında çözülmesine yönelik bazı öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Koruma Alanı,Çevre Sorunu,Özel Çevre Koruma Bölgesi,Pamukkale,Denizli

Evaluation of environmental problems in protected areas: Case study of Pamukkale specially protection area

Öz

Urbanization can lead to various effects on protected areas as well as on many sources. These effects may vary depending on the use of the area around. Due to rapid urbanization, Pamukkale Specially Protection Area (SPA), which is located about 20 km from Denizli city center, is thought to be adversely affected by some environmental problems. In this study, it is aimed to determine environmental problems arising from environmental use and problems arising from the pavilion in Pamukkale SPA which is important in national and international dimensions. For this purpose, on-site questionnaires (400 persons) have been applied to the local tourists visiting the area through standard forms, by means of interviews, as well as observations and examinations about Pamukkale SPA and its surroundings. Based on all the data obtained, "Interaction Matrix" was established in which the environmental problems were assessed as having / not having a negative effect. Based on the provision of the conservation / utilization balance of the area, some suggestions were made to reduce the effects of the determined environmental problems or solve them at the source of the problem.

Anahtar Kelimeler

• Protected Area,Environmental Problems,Specially Protection Area,Pamukkale,Denizli

Kaynakça

1. Akçakoca Akça F., 2011. Bütün Eserleri 1. Kitap Küçük Denizli Tarihi. Ege Basım.
2. Bahadır M (2013) Kovada Gölü Milli Parkı’nın Sürdürülebilir Yönetimi. Doğu Coğrafya Dergisi, 18 (30): 287-310.
3. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2015) https://osbbs.sanayi.gov.tr/citydetails.aspx?dataID=210 (Son erişim: 09 Mayıs 2015).
4. Castellani V, Sala S (2012) Carrying Capacity of Tourism System: Assessment of Environmental and Management Constraints Towards Sustainability. INTECH Open Access Publisher, s 295-316.
5. Coşkun T (2007) Cumhuriyet Dönemi Denizli’nin İdari Tarihi 1923-1973. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek lisans Tezi, Denizli, 119 s.
6. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (2014) (Son erişim: 10 Nisan 2014) http://www.csb.gov.tr/gm/tabiat/index.php?Sayfa=sayfa&Tur=webmenu&Id=19
7. Denizli İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü (20159 Brifing Raporu.
8. Denizli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2015) http://www.pamukkale.gov.tr/tr/Antik-Kentler (Son erişim: 09.05.2015).

9. Denizli Valiliği (2015) http://www.denizli.gov.tr/tarihce (Son erişim: 20.04.2015)
10. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (2014) (Son erişim: 10.05.2015). http://www.milliparklar.gov.tr/Anasayfa/istatistik.aspx?sflang=tr
11. Doğaner S (1996) Anadolu’nun Coğrafi Mirası Pamukkale. Türk Coğrafya Dergisi, s 7-38.
12. DOSB (2013) Denizli Organize Sanayi Bölgesi. http://www.dosb.org.tr/2/18/kurumsal/tarihce/ (Son erişim: 09.05.2015)
13. Dunlap R E, Jorgenson A K, (2012) Environmental Problems. The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Globalization, First Edition. Published by Blackwell Publishing Ltd.
14. GEKA (2014) Güney Ege Kalkınma Ajansı. TR32 Düzey 2 Bölgesi 2014-2023 Bölge Planı Mevcut Durum Analizi, Denizli.
15. Gülkal Ö (1999) Ihlara (Kapadokya) Özel Çevre Koruma Bölgesi ve Yakın Çevresi Örneğinde; Koruma-Kullanma Dengeli Planların Oluşturulmasında Kriterlerin Saptanması. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Adana, 212s.
16. Güner İ N, Elhatip H (1999) Pamukkale Yöresi (Denizli) Termal Kaynaklarının Hidrokimyasal ve İzotopik İncelenmesi. Niğde Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 3 (1): 35-47.
17. Güneş A (2012) Uluslararası Çevre Hukuku Üzerine Bir İnceleme. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası. Cilt: LXX, (1): 83-114.
18. KODAL T (2004) Cumhuriyetin İlk Nüfus Sayımına Göre Denizli’nin Nüfus Yapısı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(15), 62-72.
19. Kumsar H, Çelik S B, Kaya M (2004) Denizli İl Merkezi Yerleşim Alanının Jeolojik, Jeoteknik Kent Bilgi Sistemi (JEO-KBS). Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 10 (Özel Sayı): 25-31.
20. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü (2015) (Son erişim: 09.05.2015). http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44974/illere-gore-sit-alanlari-istatistigi.html
21. Malay H (1988) Antik Devirde Denizli Yöresinde Ekonomik Durum. Türk Kültür Tarihinde Denizli Sempozyumu, 28-30 Eylül 1988, Bilal Ofset, Denizli.
22. Mansuroğlu S (1999) Anadolu (İstanbul-Ankara) Otoyolunun Düzce Ovasında Tarım Toprakları Üzerine Etkilerinin Saptanması Üzerine Bir Araştırma. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Araştırma Fonu, Proje No: 98.05.01.32, Düzce.
23. Pulido A (1972) Estadistica y Techicas de Investipacion Social. Ediciones Anaya, Madrid.
24. Savaş P (2011) Kentsel Mekanda Değişim: Denizli Kenti Örneği. 2. Kentsel ve Bölgesel Araştırmalar Sempozyumu, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Ankara, s 293-304.
25. Şahin M, Hacıömeroğlu S, Yıldız S, Biler L, Çetin B, Ketenoğlu O, Obalı O, Olgun K, Yiğit N, Kurt L, Kendir H, Gökgöz A, Çiçek M, Ergani E, Muratlı S, Güner A S, Tüzgen İ, (2010) Pamukkale Özel Çevre Koruma Bölgesi Biyolojik Çeşitliliğin Tespiti Projesi Sonuç Raporu. Çınar Mühendislik Müşavirlik ve Proje Hizmetleri Ltd. Şti., Ankara.
26. Şimşek C (2007) Laodikeia’dan Ladik’e Denizli. Uluslararası Denizli ve Çevresi Tarih ve Kültür Sempozyumu. Pamukkale Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Yayınları, II. Cilt, s 38-51.
27. TÜİK (2017) https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=89&locale=tr (Son erişim: 25.02.2017)
28. TÜİK (2016) https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr (Son erişim: 01.02.2016)
29. TÜİK (2013) Türkiye Tarım İstatistikleri Özeti, TÜİK Yayını.
30. UNESCO (2014) United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization http://whc.unesco.org/en/list/485/ (Son erişim: 20.06.2015)