BODUR ARDIÇ (Juniperus communis L. subsp. nana Syme.), DİKEN ARDIÇ (Juniperus oxycedrus L. subsp. oxycedrus) VE SABİN ARDIÇTA (Juniperus sabina L.) TOHUMLARIN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE FARKLI EKİM ZAMANLARININ ETKİSİ

Öz

Birçok ardıç türünün çimlenme engelleri; ya yeterince olgunlaşmamış embriyosundan, geçirgen olmayan tohum kabuğundan ya da kozalak eti ve tohum kabuğunda bulunan çimlenmeyi engelleyici maddelerden kaynaklanır. Çoğu ardıç türlerinde olduğu gibi; bodur ardıç, diken ardıç ve sabin ardıçta da
canlı olmayan (boş ve sağır) ya da çimlenme özelliği olmayan tohum oranı fazladır. Bir çok ardıç türündeki düşük orandaki çimlenme, yüksek orandaki canlı olmayan veya çimlenme özelliği olmayan tohumlardan kaynaklanır. Canlı olmayan tohumlar; boş, hasarlı veya olgunlaşmamışlardır. Bu çalışmada, tohumları kozalaklardan çıkarma ve boşlardan, hasar görenlerden ve olgunlaşmamışlardan arındırma işlemlerinden sonra, fidanlıkta değişik ekim zamanlarının çimlenme yüzdesine olan etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla 30 gün aralıklarla 10 ekim zamanı denenmiştir. Ekim zamanına ilişkin çimlenme verileri “JMP  İstatistik Paket Programı’’nda değerlendirilmiştir. Varyans analizi ve LSD testi sonuçlarına göre, tohumlarının en uygun ekim zamanı ve en yüksek çimlenme oranı; bodur ardıçta Temmuz (% 62.5) ve Ağustos (% 61.3) aylarında, diken ardıçta Ağustos (% 73) ayında, sabin ardıçta Temmuz (% 51.8) ve Ağustos (% 50.8) aylarında yapılan ekimlerde elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ekim zamanı
• çimlenme
• dolu tohum oranı

THE EFFECTS OF DIFFERENT SOWING TIMES ON GERMINATION PERCENTAGE OF MOUNTAIN JUNIPER (Juniperus communis L. subsp. nana Syme), SMALL FRUITED JUNIPER (Juniperus oxycedrus L. subsp. oxycedrus), SAVIN JUNIPER (Juniperus sabina L.) SEEDS

Öz

Germination is delayed in Junipers because of embriyo dormancy, and also in same cases by an impermable seedcoat, or inhibitors in the cone and seedcoat. There are a lot of non-viable or nongerminating seeds of the species like the other juniper species. Low rates of germination in a number of species are due to a large propartion of non-viable or nongerminating seed. Non-viable seed may be hollow, damaged, or immature. In this study, after the process extraction the seeds from the cones and seperation of the empty, damaged, and immature seeds, the remain  full seeds has been sown to find out the effects of  different sowing times on germination percent under the nursery conditions. For this reason, ten different sowing times have been applied in thirty days intervals. Germination date on sowing times were analyzed using JMP statistical software. Results of the ANOVA and LSD showed that the most suitable sowing time and greatest germination was July (62.5 %) and August (61.3 %) for mountain juniper, August (73.0 %) for small fruited juniper, July (51.8 %) and August (50.8 %) for savin juniper.

Anahtar Kelimeler

• Sowing time
• germination
• viable seed ratio

Kaynakça

1. Anonim, Türkiye Orman Varlığı, Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayını, Muhtelif Yayınlar Serisi No: 45, Ankara, 1987.
2. Kayacık, H., Orman ve Park Ağaçları Özel Sistematiği, İÜ Orman Fakültesi Yayın No: 281, İstanbul, 1980.
3. Eliçin, G., Türkiye Doğal Ardıç Taksonlarının (Juniperus L.) Yayılışları İle Önemli Morfolojik Ve Anatomik Özellikleri Üzerine Araştırmalar, İÜ OF Yayın No: 232, İstanbul, 1977.
4. Gültekin, H.C., Ülkemiz Ardıç Taksonlarının Boz Ardıç (J. excelsa Bieb.), Kokulu Ardıç (J. foetidissima Willd.), Diken Ardıç (J. oxycedrus L), Servi Ardıç (J. phoenicea L.), Sabin Ardıç (J. sabina L.), Bodur Ardıç (J. communis L.), Andız (Arceuthos drupacea Ant.et.Kotschy) Tohum Özellikleri ve Fidanlık Tekniği, AGM Seminer Notları, 29 s, Eskişehir, 2004.
5. Gültekin, H.C., Ülkemiz Ardıç Taksonlarında Boz Ardıç (J. excelsa Bieb.), Kokulu Ardıç (J. foetidissima Willd.), Diken Ardıç (J. oxycedrus L), Servi Ardıç (J. phoenicea L.), Sabin Ardıç (J. sabina L.), Bodur Ardıç (J. communis L.), ve Andızda (Arceuthos drupacea Ant.et.Kotschy) Silvikültür Teknikleri, AGM Seminer Notları, 51 s, Antalya, 2005.
6. Hartmann, H.T., Kester, E.D., Plant Propagation (Çev: Kaşka, N. ve Yılmaz, M.), ÇÜZF Yayın No:79, Adana, 1974.
7. Yahyaoglu, Z., Tohum Teknolojisi ve Fidanlık Tekniği Ders Notu, KTÜ Orman Fakültesi Yayını, Seri No: 43, Trabzon, 1993.
8. Eler, Ü., Ardıç Tohumunun Çimlendirme Olanakları, Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Teknik Raporu, 25 s., Antalya, 1993.

9. Avşar, D.M., Erenoğlu, F., Sera Şartlarında Boylu Ardıç Tohumlarındaki Çimlenme Engelini Giderici Yöntemler Üzerine Bir Araştırma, Orman Ağaçları ve Tohum Islah Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Dergisi, 2 (2002) 146-160.
10. Alpacar, G., Ardıç (J. excelsa, J. foetidissima, J. oxycedrus) Tohumlarının Çimlenme Engelini Giderici Yöntemlerin Araştırılması, Kozalak ve Tohuma İlişkin Morfolojik Özellikler, Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, Teknik Bülten, Seri No: 197, 19 s, Ankara, 1988.
11. Köse, H., Doğal Bitki Örtüsünde Bulunan Odunsu Peyzaj Bitkilerinin Tohum Çimlendirme Yöntemleri Üzerine Araştırmalar, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Yayını, 10 (2) (2000) 88-100.
12. Saatcioğlu, F., Orman Ağacı Tohumları, İ.Ü. Orman Fakültesi Yayın No: 1649, İstanbul, 1971.
13. Demirci, A., Avşar, D.M., Kahramanmaraş Tekir Orman Fidanlığında Boylu Ardıç Fidan Üretim Çalışmaları ve Değerlendirilmesi, KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi, 2000.
14. Gültekin H.C., Gülcü S., Gezer, A., Öztürk, H., Kokulu Ardıç (Juniperus foetidissima Kullanılan Bazı Ön İşlemler İle Ekim Zamanının Çimlenme Üzerine Olan Etkilerinin Araştırılması, SDÜ Fen Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (3) (2003) 49-54.
15. Gültekin, H.C., Öztürk, H., Güz Ekimlerinin, Boz Ardıç (J. excelsa Bieb.) Tohumlarının Çimlenmesi Üzerine Etkisi, Orman Mühendisliği Dergisi, 1-2 (2003) 13-14.
16. Gültekin, H.C., Eğirdir Orman Fidanlığı, Boz Ardıç (J. excelsa Bieb.), Kokulu Ardıç (J. foetidissima Willd.), Diken Ardıç (J. oxycedrus L), Servi Ardıç (J. phoenicea L.), Fidan Üretim Çalışmaları Hakkında Bazı Tespitler, Orman ve Av Dergisi, 4-5 (2004) 17-25.
17. Gültekin, H.C., Gezer, A., Gürlevik, N., Yücedağ, C., Gültekin, Ü.G., Divrik, A., 2004, Finike Ardıcı (J. phoenicea L.)Tohumlarında Çimlenme Yüzdesi Üzerine Değişik Ekim Zamanlarının Etkisi, SDÜ Fen Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9 (1) (2005) 94-97.
18. Gültekin, H.C., Gültekin, U.G., Divrik, A., Boz Ardıç (Juniperus excelsa Bieb.), Kokulu Ardıç (Juniperus foetidissima Wild.), Diken Ardıç (Juniperus oxycedrus L.), Servi Ardıç (J. phoenicea L.) Tohumlarının Toplanması, Kozalaktan Çıkartılması, Saklanması, Çimlenmesi ve Diğer Tohum Ve Fidan Özelliklerine İlişkin Bazı Tespit ve Öneriler, Eğirdir Orman Fidanlığı Teknik Raporu No:12, 30 s, Eğirdir, 2004.
19. ISTA, International Rules for Seed Testing, Seed Science and Technology, 4 (1) (1976) 9-49.
20. Kalıpsız, A., İstatistik Yöntemler, İÜ Yayın No: 3835, Orman Fakültesi Yayın No: 427, 558 s., İstanbul, 1994.
21. Gültekin, H.C., Gülcü, S., Gültekin, U.G., Divrik, A., Boylu Ardıç (J. excelsa bieb.) Yöntemlerinin Çimlenmeye Olan Etkilerin Belirlenmesi Üzerine Araştırmalar, Kafkas Üniversitesi Artvin Orman Fakültesi Dergisi, 4 (1-2) (2003) 111-120.
22. Anonim, Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğünün Toprak ve Ekoloji Araştırmaları Bölümünün 04.08.2004 tarihli tahlil sonuçları, 2004.