Effect of Altitude and Aspect on Wood-Water Relations of Beech (Fagus orientalis Lipsky.) Wood

Öz

Effects of altitude and aspect on wood-water relations in Oriental beech (Fagus orientalis Lipsky.) were studied. Study area divided into five altitude steps and two aspect groups, total of 20 trees were cut off. In order to determine the wood-water relations; volume density value, fiber saturation point, maximum moisture content, and shrinkage and swelling percentages were determined. According to results, with 95% significance level (p<0,05), altitude affects volume density value, shrinkage and swelling percentages, fiber saturation point and maximum moisture content; aspect affects volume density value, tangential and radial shrinkage percentages, volumetric shrinkage percentage, tangential and longitudinal swelling percentages, fiber saturation point and maximum moisture content while it has no effect on longitudinal shrinkage percentage, radial and volumetric swelling percentages. Results demonstrated that northern aspect and first altitude step has the lowest values, thus, this aspect and altitude step making a suitable place for this tree species to be used as solid wood.

Anahtar Kelimeler

• Altitude
• aspect
• Oriental Beech
• wood-water relation

Denizden Yükseklik ve Bakının Doğu Kayını’nın (Fagus orientalis Lipsky.) OdunSu İlişkileri Üzerine Etkisi

Öz

Bu çalışmada yetişme yeri faktörlerinden denizden yükseklik ve bakının Doğu Kayını’nın (Fagus orientalis Lipsky.) odun-su ilişkileri üzerine etkisi incelenmiştir. Araştırma bölgesinde, beş yükselti basamağı ve iki bakı grubu oluşturulmuş ve toplam 20 adet ağaç kesilmiştir. Odun-su ilişkilerini belirlemek için hacim yoğunluk değeri, lif doygunluk noktası rutubeti, odunun içerisine alabileceği en yüksek su miktarı, daralma ve genişleme yüzdeleri hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; %95 güven düzeyi ile yükseltinin hacim yoğunluk değeri, daralma ve genişleme yüzdeleri, lif doygunluk noktası rutubeti ve en yüksek odun rutubeti üzerine etkisinin olduğu; bakının hacim yoğunluk değeri, teğet ve radyal yönde daralma yüzdesi, hacimsel daralma yüzdesi, teğet ve lifler yönünde genişleme yüzdesi, lif doygunluk noktası rutubeti ve en yüksek odun rutubeti üzerine etkisinin olduğu; lifler yönünde daralma yüzdesi, radyal yönde genişleme yüzdesi ve hacimsel genişleme yüzdesi üzerine etkisinin olmadığı belirlenmiştir. En düşük değerlerin yer aldığı kuzey bakı ve birinci yükselti basamağının bu ağaç türünün masif olarak kullanılacağı yerler için en uygun yetişme yeri olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Denizden yükseklik
• bakı
• Doğu kayını
• odun-su ilişkisi

Kaynakça

1. Anşin R (1983) Türkiye’nin Flora Bölgeleri ve Bu Bölgelerde Yayılan Asal Vejetasyon Tipleri, Karadeniz Üniversitesi Dergisi, 6(2), 318-339
2. Atalay İ (1983) Türkiye Vejetasyon Coğrafyasına Giriş. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No:19, Ticaret Matbaacılık T.A.Ş. İzmir
3. Atalay İ (1992) Kayın ( Fagus orientalis Lipsky.) Ormanlarının Ekolojisi ve Tohum Transferi Yönünden Bölgelere Ayrılması. Orman Bakanlığı Orman Ağaçları ve Tohumları Islah Araştırma Müdürlüğü Yayın No:5, Ankara
4. Barıj N, Stokes A, Bogaard T, Van Beek R (2007) Does growing on a slope affect tree xylem structure and water relations? Tree Physiology 27, 757-764
5. Berkel A (1970) Ağaç Malzeme Teknolojisi, 1. Cilt, Kutulmuş Matbaası, İstanbul
6. Berry SL, Roderick, ML (2005) Plant-Water Relations and the Fibre Saturation Point, New Phytologist, 168, 25-37
7. Bozkurt AY, Erdin N (1997) Ağaç Teknolojisi. İstanbul Üniversitesi, Yayın No: 3998, Fakülte Yayın No: 445, İstanbul
8. Bozkurt AY, Erdin N (2000) Odun Anatomisi. İstanbul Üniversitesi, Yayın No: 4263, Fakülte Yayın No: 466, İstanbul

9. Bozkurt AY, Göker Y (1996) Fiziksel ve Mekanik Ağaç Teknolojisi. İstanbul Üniversitesi, Yayın No: 3944, Fakülte Yayın No: 436, İstanbul
10. Chave J, Muller-Landau HC, Baker TR, Easdale T A, Steege HT, Webb CO (2006) Regional and Phylogenetic Variation of Wood Density Across 2456 Neotropical Tree Species. Ecological Applications, 16(6), 2356-2367
11. Creber GT, Chaloner WG (1984) Influence of Environmental Factors on the Wood Structure of Living and Fossil Trees. The Botanical Review, 50(4), 357-448
12. Çepel N (1988) Orman Ekolojisi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, Yayın No: 3518, Fakülte Yayın No: 399, İstanbul
13. Çepel N (1995) Orman Ekolojisi. İstanbul Üniversitesi Yayın No: 3886, Sosyal B.M.Y. O. Yayın No: 433, İstanbul
14. Davis PH (1982) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh at the University Press, Vol 7
15. Fang J, Lechowicz MJ (2006) Climatic limits for the present distribution of beech ( Fagus L.) species in the world. Journal of Biogeography, 33, 18041819
16. Genç M (2004) Silvikültürün Temel Esasları. Süleyman Demirel Üniversitesi Yayın No: 44, Isparta
17. Govorčin S, Sinković T, Trajković J (2003) Some Physical and Mechanical Properties of Beech Wood Grown in Croatia. Wood Research, 48(3), 39-52
18. Gryc V, Vavrčík H, Gomola Š (2008) Selected properties of European beech ( Fagus sylvatica L.). Journal of Forest Science, 54(9), 418-425
19. Kantarcı MD (2005) Türkiye’nin Yetişme Ortamı Bölgesel Sınıflandırması Ve Bu Birimlerdeki Orman Varlığı İle Devamlılığının Önemi. İstanbul Üniversitesi Yayın No: 4558, Orman Fakültesi Yayın No: 484, İstanbul
20. Kiaei M, Samariha A (2011) Relationship Between Altitude Index and Wood Properties of Pinus elderica Medw (Case Study in North of Iran). Gazi University Journal of Science, 24(4), 911918
21. Konukçu M (2001) Ormanlar ve Ormancılığımız “Faydaları, İstatistiki Gerçekler, Anayasa, Kalkınma Planları, Hükümet Programları ve Yıllık Programlar’da Ormancılık”. www.dpt.gov.tr/DocObjects/Download/3046/or mancil.pdf 17.02.2011
22. Körner C (2007) The use of ‘altitude’ in ecological research. Trends in Ecology and Evolution, 22(11) 569-574
23. Örs Y, Keskin H (2001) Ağaç Malzeme Bilgisi. Atlas Yayın Dağıtım, Yayın No: 02, İstanbul
24. Peters R, Poulson TL (1994) Stem growth and canopy dynamics in a world-wide range of Fagus forests. Journal of Vegetation Science, 5(3), 421432
25. Roo-Zielinska E, Solon J (1997) Effect of Geographical Location on Species Composition, Vegetation Structure, Diversity and Phytoindicative Characteristics in Pine Forests. Environmental Pollution, 98(3), 347-360
26. Sheikh MA, Kumar M, Bhat JA (2011) Wood specific gravity of some tree species in the Garhwal Himalayas, India. Forestry Studies in China, 13(3), 225–230
27. Sopushynskyy I, Vintoniv I, Teischinger A, Michalak R (2005) The influence of site factors on wood density and moisture content of beech in the Ukrainian Carpathians. Wood Research, 50(1), 43-49
28. Swenson NG, Enquist BJ (2007) Ecological and Evolutionary Determinants of A Key Plant Functional Trait: Wood Density and Its Community-Wide Variation Across Latitude and Elevation. American Journal of Botany, 94(3), 451459
29. Tessier L, Nola P, Serre-Bachet, F (1994) Deciduous Ouercus in the Mediterranean region: tree ring/climate relationships. New Phytologist, 126, 355-367
30. T.S.E. (1976) Odunda Fiziksel ve Mekanik Deneyler İçin Birim Hacim Ağırlığı Tayini. TS 2472, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara
31. T.S.E. (1984) Odunda Radyal ve Teğet Doğrultuda Çekmenin Tayini. TS 4083, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara
32. T.S.E. (1984) Odunda Radyal ve Teğet Doğrultuda Şişmenin Tayini. TS 4084, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara
33. T.S.E. (1984) Odunda Hacimsel Çekmenin Tayini. TS 4085, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara
34. T.S.E. (1984) Odunda Hacimsel Şişmenin Tayini. TS 4086, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara
35. Üstündağ Ö (2009) Elazığ İlinde Genel Arazi Kullanımının Yükselti Kuşaklarına Göre Değişimi. TMMOB Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresi, 2-6 Kasım, İzmir
36. Wodzicki TJ (2001) Natural factors affecting wood structure. Wood Science and Technology, 35, 526
37. Yaltırık F, Efe A (2000) Dendroloji. İstanbul Üniversitesi Yayın No:4265, Fakülte Yayın No:465, İstanbul