Kurutma, Çimlendirme Sıcaklığı ve Saklamanın Göl Soğanı (Leucojum aestivum L.) Tohumlarının Çimlenmesine Etkisi

Öz

Göl soğanı (Leucojum aestivum, Amaryllidaceae) ihracatı yapılan doğal çiçek soğanlarından olup, Leucojum cinsinin ülkemizdeki tek doğal türüdür. Türün Türkiye’deki asıl yaşam alanlarını Karadeniz ve Marmara bölgesi taban arazilerindeki dişbudak (Fraxinus angustifolia Vahl.) orman ekosistemleri oluşturmakla birlikte populasyonları bu alanlarda da sınırlıdır. Söz konusu orman alanlarından odun dışı orman ürünü olarak toplatılmaktadır. Avrupa ülkelerinde uzun zamandan beri süs bitkisi ve tıbbi bitki olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada öncelikle kurutma ve çimlendirme sıcaklığının göl soğanı tohumlarının çimlenmesine etkisi araştırıldı. Yaş ve hava kurusu tohumlar beş hafta sıcak katlamadan sonra 20 ve 25ºC sabit sıcaklıklar ile 30/20ºC (8/16 s) değişken sıcaklıkta ve karanlıkta çimlendirildi. Yirmi sekiz günlük test süresi sonunda yapılan değerlendirmede, kurutmanın çimlenmeyi etkilemediği ancak sıcaklığın etkilediği belirlendi. Yaş ve kuru tohumlarda en yüksek çimlenme 20ºC sıcaklıkta gerçekleşti (%53.2 ve 50.9). Test süresi sonunda, 20ºC sıcaklıktaki çimlenmeyen tohumlar yaklaşık altı ay daha izlendi ve toplam %90 civarında çimlenme belirlendi. Buna göre göl soğanı tohumlarının geniş bir zaman aralığında çimlendiği söylenebilir. Çalışmada daha sonra 20, 4 ve –5ºC sıcaklıklarda altı ay saklanan hava kurusu tohumlar beş hafta sıcak katlamayı takiben 20ºC sıcaklıkta çimlendirildi. Çimlendirme sonucunda 4 ve –5ºC’de saklanan tohumlar birbirine benzer ve 20ºC’de saklananlardan daha yüksek çimlenme gösterdi. Başlangıçta %50.9 olan çimlenme yüzdesi altı ay sonra %15.0 seviyesine geriledi. Bununla birlikte başlangıçtaki ve altı ay sonraki canlılık oranları benzer ve oldukça yüksekti (%96.8 ve %94.3).

Anahtar Kelimeler

• Göl soğanı
• Leucojum aestivum
• sıcaklık
• saklama
• çimlenme

Effect of Desiccation, Temperature and Storage on the Germination of Snow Flake (Leucojum aestivum L.) Seeds

Öz

Snowflake (Leucojum aestivum, Amaryllidaceae) is one of the exported flower bulbs and it is the only natural species of Leucojum genus in Turkey. At present, the main habitats of snowflake are the narrow-leaved ash (Fraxinus angustifolia Vahl.) forest ecosystems on low lands in Black Sea and Marmara regions where they have limited populations. Snowflake is collected from these populations as a non-wood forest product. It has been used as an ornamental and medicinal plant in the European countries for a long time. In this study, firstly, the effect of temperature on the germination of stratified snow flake seeds was investigated. After five weeks of warm stratification, the seeds were germinated at 20 and 25ºC constant and, 30/20ºC (8/16 h) variable temperature regimes. Temperature significantly affected germination percentage (GP) and the highest GP was determined both fresh and air dried seeds at 20oC constant temperature (53.2% and 50.9%). The seeds at 20ºC germination temperature were followed for further six months and total 90% GP was determined. This result shows that snowflake seeds have a long germination period. Later, air dried seeds were stored at 20, 4 and –5ºC temperatures for six months, and then germinated at 20ºC. Viability of the stored seeds was also determined. Results showed that the seeds stored at 4 and –5ºC had similar and higher GP than that of the seeds stored at 20ºC temperature. The initially 50.6% GP was decreased at 15.0% level after six months of storage. However, the viability of the seeds was similar in initially and after six months (%96.8 and %94.3).

Anahtar Kelimeler

• Göl soğanı
• Leucojum aestivum
• sıcaklık
• saklama
• çimlenme

Kaynakça

1. Aksu E, Görür G, Çelikel FG (2001) Göl soğanının ( Leucojum aestivum ) vejetatif yöntemlerle çoğaltma olanaklarının araştırılması. Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü. Bilimsel Araştırma ve İncelemeler. Yayın No: 150 Yalova.
2. Balestri E, Cinelli F (2004) Germination and earlyseedling establishment capacity of Pancratium maritimum L. ( Amaryllidaceae ) on coastal dunes in the north-western Mediterranean. Journal of Coastal Research 20/3 pp 761-770.
3. Baskin CC, Baskin JM (1998) Germination ecophysiology of herbaceous plant species in a temperate region. American Journal of Botany 75, pp 286–305.
4. Berkov S (2005) CGC-MS of alkaloids in Leucojum aestivum plants and their in vitro cultures. Phytochemical Analysis 16(2) pp 98-103.
5. Çiçek E, Aslan M, Tilki F (2007) Effect of stratification on germination of Leucojum aestivum L. seeds, a valuable ornamental and medicinal plant. Research Journal of Agriculture and Biological Sciences , 3(4), pp 242-244.
6. Çirak C, Ayan AK, Kurtar ES, Kevseroğlu K, Çamaş N (2004) The effects of different N doses and harvesting times on bulp yield and some plant characters of summer snowflake ( Leucojum aestivum L.). Asian Journal of Plant Sciences 3(2), pp 193-195.
7. Davis PH (1984) Flora of Turkey and Aegean Islands. Edinburgh University Press, Edinburgh 8, pp 632-633.
8. Doussi MA, Thanos CA (2002) Ecophysiology of seed germination in Mediterranean geophytes. Muscari spp. Seed Science Research 12, pp 193–201.

9. Eichhorn J, Takada T, Kita Y, Zenk MH (1998) Biosynthesis of the amaryllidaceae alkaloid Galanthamine. Phytochemistry 49(4), pp 103710
10. Ekim T, Koyuncu M, Güner A, Erik S, Yıldız B, Vural M (1991) Türkiye’nin ekonomik değer taşıyan geofitleri üzerine taksonomik ve ekolojik araştırmalar. 110-112. TC Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, İşletme ve Pazarlama Dairesi Başkanlığı, Sıra ve Seri no: 669/65 Ankara.
11. Georgieva L, Berkov S, Kondakova V, Bastida J, Viladomat F, Atanassov A, Codina C (2007) Alkaloid variability in Leucojum aestivum from wild populations. Naturforsch [C] 62(9-10), pp 627Güner A, Özhatay N, Ekim T, Başer KHC (Eds) (2000) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Volume 11, Supp. 2, Edinburgh University Press, Edinburgh.
12. Heinrich M, Teoh HL (2004) Galanthamine from snowdrop-the development of a modern drug against Alzheimer’s disease from local Caucasian knowledge. Journal of Ethnopharmacology 92 (2/3), pp 147-162.
13. Hudson JB, Lee MK, Şener B, Erdemoğlu N (2000) Antiviral activities in extracts of Turkish medicinal plants. Pharmaceutical Biology 38, pp 171-1
14. ISTA (2007) International Rules for Seed Testing Edition.
15. Karaoğlu C (2004) In vitro micropropagation of summer snowflake ( Leucojum aestivum L.) (in Turkish with English abstract). Ankara University, Master Thesis, 38 s
16. Koyuncu M, Şener B, Temizer H, Bingöl F (1989) Leucojum aestivum L. bitkisinin alkaloitleri üzerinde araştırmalar. VIII. Bitkisel İlaç Hammaddeleri Toplantısı Bildiriler, Cilt II, İ.Ü. Basımevi ve Film Merkezi, İstanbul, 227.
17. Kutbay HG, Kılınç M, Karaer F (1993) Leucojum aestivum L. ( Amaryllidaceae
18. )’nin morfolojisi ve anatomisi üzerinde bir araştırma. Turkish Journal of Botany 17(4), pp 215-219. Marques I, Draper D (2012) Seed germination and longevity of autumn-flowering and autumn seed-producing Mediterranean geophytes. Seed Science Research 22 pp 299-309.
19. Newton RJ, Hay FR, Ellis RH (2013) Seed development and maturation in early springflowering Galanthus nivalis and Narcissus pseudonarcissus continues post-shedding with little evidence of maturation in planta. Annals of Botany (in press).
20. Orhan I, Sener B (2003) Bioactivity-directed fractionation of alkaloids from some amaryllidaceae plants and their Anticholinesterase activity. Chemistry of Natural Compounds 39(4), pp 383-386.
21. Pavlov A, Berkov S, Court E, Cocheva V, Tuneva D, Pandova B, Georgiev M, Georgiev V, Yanev S, Burrus M, Ilieva M (2007) Galanthamine production by Leucojum aestivum in vitro systems.
22. Process Biochemistry 42(4), pp 7347
23. Stanilova MI, Ilcheva VP, Zagorska NA (1994) Morphogenetic potential and in vitro micropropagation of endangered plant species Leucojum aestivum L. and Lilium rhodopaeum Delip. Plant Cell Reports 13(8), pp 451-453.
24. Szlavik L, Gyuris A, Minarovits J, Forgo P, Molnar J, Hohmann J (2004) Alkaloids from Leucojum vernum and antiretroviral activity of Amaryllidaceae alkaloids. Planta Medica , 70(9), pp 871-873.
25. Şener B, Koyuncu M, Bingöl F, Muhtar F (1997) Türkiye'den ihraç edilen bazı Amaryllidaceae bitkilerinin alkaloidleri yönünden incelenmesi. TÜBİTAK TBAG Proje No: 1297.
26. Thanos CA, Doussi MA (1995) Ecophysiology of seed germination in endemic labiates of Crete. Israel Journal of Plant Sciences , 43, pp 227–237. Yılmaz M, Çiçek E, Altun L, Yılmaz F, Usta A (2006) Site characteristics of snowflake ( Leucojum aestivum
27. L.) and its use as a non wood forest products (in Turkish), In: Bilgili, E. (ed.). 1st International Non-wood Forests Products Symposium, Trabzon, KTÜ Basım Evi, Trabzon, pp 75-77.