Odun dışı orman ürünlerine ilişkin paydaş farkındalığı: Orman köylüsü örneği

Öz

Son yıllarda Dünya genelinde odun dışı orman ürünlerine yönelik artan ilgi ve talep, bu kaynakların etkin ve verimli kullanımıyla birlikte sürdürülebilirliğinin sağlanmasını zorunlu kılmıştır. Bu çalışma, odun dışı orman ürünleri kaynaklarının ve faydalanmanın sürdürülebilirliğinin sağlanmasında en önemli paydaşlar arasında yer alan orman köylülerinin konuya ilişkin farkındalık düzeyinin değerlendirmesini amaç edinmiştir. Bu bağlamda, Elazığ Orman Bölge Müdürlüğü sorumluluk alanında yer alan toplam 144 orman köylüsüne yüz yüze görüşme tekniğine dayalı anket uygulaması yapılmıştır. Çalışma sonucunda, orman köylülerinin odun dışı orman ürünlerine ilişkin görüşleri arasında mesleği, orman kaynaklarından faydalanma durumu ve bu ürünleri kullanmaya başlama nedenleri değişkenlerine göre istatistiksel düzeyde anlamlı farklılıklar bulunduğu (p<0.05) tespit edilmiştir. Diğer yandan, odun dışı orman ürünleri kullanım nedeninin genel itibariyle eskiden gelen deneyimler olduğu ve katılımcıların büyük çoğunluğunun bu ürünlerden herhangi bir şekilde gelir elde etmediği anlaşılmıştır. Aynı zamanda çalışma sonuçları, söz konusu ürünlerin üretim ve kontrolünün devlet denetiminde olması gerektiği kanısının katılımcılar arasında yaygın bir görüş olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• Odun dışı orman ürünleri,orman köylüsü,farkındalık,faydalanma

The shareholder awareness concerning the non-wood forest products: The forest villager sample

Öz

In recent years, the raising interest and demand for non wood forest products around the world has entailed its durability as well as the effective and productive utilization of these resources. This study aims the evaluation of the awareness levels of forest villagers, who are among the most important shareholders in obtaining the sustainability and utilization of non wood forest product resources, concerning this issue. In this context, a survey application based on tbe face to face interview was conducted to a total of 144 forest villagers in the responsibility area of Elazığ Forest District Directorate. As a result of the study, statistically significant differences (p<0.05) have been detected in the views of forest villagers concerning the non wood forest products according to variables of occupation, reasons for starting to use these products, utilization of forest resources. On the other hand, it has been understood  that the reason for the usage of non wood forest products generally originates from the past experiences and most of the participants doesn't earn any income from these products. At the same time, study findings have revealed that having production and control of products in question state mandated is a common view between participants.

Anahtar Kelimeler

• Non wood forest products,Forest villager,Awareness,Utilization

Kaynakça

1. Alkan S (2014) Kırsal nüfus değişiminin ormanlar ve ormancılık üzerine etkileri (Trabzon ili örneği). Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 14(1), 69-78
2. Altunel TA (2012) Odun dışı orman ürünlerinin toplayıcı/üretici açısından sosyoekonomik önemi. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 62(1):85-99
3. Baş T (2006) Anket Nasıl Hazırlanır Uygulanır Değerlendirilir. Seçkin Yayıncılık 4. Baskı, Ankara
4. Baştürk R (2011) Bütün Yönleriyle SPSS Örnekli Nonparametrik İstatistik Yöntemler. Anı Yayıncılık, 2. Baskı, Ankara
5. Bilir A (2017) Odun dışı orman ürünlerine yönelik toplumsal algının belirlenmesi: Kahramanmaraş ili örneği. KSÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Müh. ABD, Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş, 84 s
6. Birben Ü, Ünal HE, Karaca A (2018) Orman kaynaklarına ilişkin toplumsal algının incelenmesi (Çankırı kent merkezi örneği). Türkiye Ormancılık Dergisi, 19(1): 76-82
7. Daşdemir İ, Söğüt T (2017) Bartın’da odun dışı orman ürünleri ve değerlendirme olanakları. İnsan ve Doğa Etkileşiminde Orman ve Ormancılık, IV. Ormancılık Kongresi, Antalya, Cilt:2, 13-27
8. DPT (2001) Ormancılık özel ihtisas komisyonu raporu. Devlet Planlama Teşkilatı, VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı (BYKP). DPT Yayın No: 2531, ÖİK Yayın No: 547

9. Faydaoğlu E, Sürücüoğlu MS (2011) Geçmişten günümüze tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanılması ve ekonomik önemi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 11(1), 52-67
10. Göksu E, Adanacıoğlu H (2018) Türkiye’de odun dışı orman ürünlerinde doğrudan pazarlama. Türkiye Ormancılık Dergisi, 19(2): 210-218
11. Güldaş N, Çok A (2006) Odun dışı orman ürünlerinin Doğu Anadolu için önemi. I. Odun Dışı Orman Ürünleri Sempozyumu, Trabzon, 131-138
12. Janse G, Ottitsch A (2005) Factors influencing the role of non-wood forest products and services. Forest Policy and Economics, 7:3, pp 309-319
13. Kalaycı Ş (2010) SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Asil Yayın Dağıtım, 5. Baskı, Ankara
14. Killmann W, Ndeckere F, Vantomme P, Walter S (2003) Developing inventory methodologies for the elaboration of national level statistics on NWFP: Lessons learned from case studies and from a global assessment. Sustainable Production of Wood and Non-Wood Forest Products, 604 (5): 83-87
15. Komut O, Öztürk A (2010) Gümüşhane yöresinde odun dışı orman ürünleri işletmeciliği: Mevcut durum, sorunlar ve öneriler. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Cilt: 3, 1167-1175
16. Korkmaz M, Fakir H (2009) Odun dışı bitkisel orman ürünlerine ilişkin nihai tüketici özelliklerinin belirlenmesi. SDÜ Orman Fakültesi Dergisi, Seri: A, Sayı: 2, 10-20
17. Kurt R, Karayılmazlar S, İmren E, Çabuk Y (2016) Türkiye ormancılık sektöründe odun dışı orman ürünleri: İhracat analizi. Journal of Bartın Faculty of Forestry, 18(2): 158-167
18. OGM (2016) Odun dışı orman ürünlerinin envanter ve planlaması ile üretim ve satış esasları. Orman Genel Müdürlüğü Tebliğ No: 302, Ankara
19. Sağlam B, Öztürk A (2008) Orman koruma faaliyetlerinde etkinliğin artırılmasında orman köylüsü-ormancılık teşkilatı ilişkileri: Artvin Orman Bölge Müdürlüğü örneği. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 8(2), 131-143
20. Sharma E, Sundriyal RC, Rai SC, Krishna AP (1998) Watershed: a functional unit of management for sustainable development. In: Ambasht, R.S. (Ed.), Modern trends in Ecology and Environment. Backhuys Publishers, Leiden, The Netherlands, pp. 171-185
21. Türker MF, Öztürk A, Tiryaki E (2002) Ülkemiz ormancılık sektöründe odun dışı orman ürünleri kapsamında değerlendirilen odun dışı bitkisel ürünlerin işletmeciliği. II. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Cilt 1, 270-279
22. Türker MF, Pak M, Öztürk A (2000) The Review of non-wood forest products management in Turkey as from the five year development plans and forestry main plans. Seminar on Harvesting of Non-Wood Forest Products, Menemen, İzmir, 2-8 October 2000
23. Türker MF, Yılmaz C (2010) Doğu Karadeniz, Türkiye ve Dünya ormancılığının sorunları ve bu sorunları doğuran köksorunların irdelenmesi. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Artvin, Cilt: I, 80-92
24. Ulusoy H, Türkoğlu T, Büyüksakallı H, Malkaçoğlu S (2014) Ormanlardan çok yönlü yararlanmanın işletme düzeyinde değerlendirilmesi (Köyceğiz Orman İşletme örneği). II. Ulusal Akdeniz Orman ve Çevre Sempozyumu, Isparta, 624-636
25. URL-1 https://elazigobm.ogm.gov.tr/ (Erişim: 25.05.018)
26. URL-2 https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik (Erişim: 10.09.2017)
27. Walter S, Vantomme P, Killmann W, Ndeckere F (2003) Benefit sharing arrangements in the field of non-wood forest products. Sustainable Production of Wood and Non-Wood Forest Products. Proceedings of the IUFRO Division 5 Researcg Groups 5.11 and 5.12, Rotorua, New Zealand
28. Yaldız G, Yüksek T, Şekeroğlu N (2010) Rize ili orman ve kıyı köylülerinin kalkındırılmasında tıbbi ve aromatik bitkilerin önemi. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Artvin, Cilt: 3, 1176-1186