Aktif yeşil alan olanaklarının verimlilik açısından değerlendirilmesi: Çanakkale örneği

Öz

Bu çalışma ile son yıllarda hızla değişen ve gelişen Çanakkale kentsel alanındaki mevcut aktif yeşil alanlardan mahalle parkı, çocuk oyun alanı ve spor alanı türlerinin verimlilikleri araştırılmıştır. Bunun için merkez mahalleler kapsamında nüfus grupları ve sayıları ile her mahalle için belirlenen mahalle parkı, çocuk oyun alanı ve spor alanı kullanım alanları büyüklük ve kullanıcıya uzaklık gibi niceliklerle ilişkilendirilmiştir. Bu kapsamda merkez mahallelerin yeşil alan endeks değerlerinin 16.46 ile 100; verimlilik yeşil alan değerlerinin ise 45.32 ile 65.62 arasında dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Yeşil alan endeks değeri 100 olan Namık Kemal Mahallesi’nin verimlilik yeşil alan değeri 51.25’a gerilemiştir. Bunun gibi Barbaros (56.41) ve Esenler Mahallesi’nin (65.62) verimlilik yeşil alan endeks değerleri de gerilemiştir. Bunun tersine, yeşil alan endeks değerleri 44.51, 18.07, 43.18, 16.46 olan aynı sırayla Cevatpaşa, Kemalpaşa, İsmetpaşa ve Fevzipaşa Mahallelerinin verimlilik yeşil alan değerlerinin ise, 54.22, 45.55 ve 52.20, 45.32 olarak arttıkları görülmüştür. Bu durum, bu mahallelerdeki nüfusun, rekreasyonel gereksinimlerini diğer mahallelerdeki yeşil alan olanaklarıyla karşıladıklarını göstermektedir. Dolayısıyla, dengeli dağılıma sahip olmayan yeşil alanların kent genelinde yararlanma yüzdeleri, yeşil alan verimlilik değeri azalan yönde ise fazla, artan yönde ise az olmaktadır. Buradan bir kentteki bölgesel yeşil alanların sayı, alan ve olanaklar çerçevesinde fazla olmalarının verimlilikle ilişkilendirilemeyeceği sonucu çıkmaktadır. Sonuç olarak kent dokusunda önemli bir yere sahip olan aktif yeşil alan türlerinin planlanmasında nüfus grupları ve gereksinimlerine bağlı kalınması öncelikli olmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Aktif yeşil alanlar,verimlilik,planlama,Çanakkale

AAssessment in terms efficiency of active green space facilities: Çanakkale example

Öz

This study researched the efficiency of neighborhood park, children's playground and sports field types from active green spaces present in the Çanakkale urban area. For this purpose, population groups and numbers within the central neighborhoods and the neighborhood park, children's playground and sports field usage areas determined for each neighborhood were associated with quantities such as size and distance to the user. Within this scope, of the green space index values in central neighborhoods were between 16.46 and 100; with efficient green space values distributed from 45.32 to 65.62. Namık Kemal Neighborhood with green space index value of 100 had an efficient green space area value of only 51.25. Similar to this, Barbaros (56.41) and Esenler Neighborhoods (65.62) had regression of efficient green space area values. Contrary to this, Cevatpaşa, Kemalpaşa, İsmetpaşa and Fevzipaşa Neighborhoods with green space index values of 44.51, 18.07, 43.18 and 16.46, respectively, were observed to have increases in efficient green space values of 54.22, 45.55, 52.20 and 45.32 respectively. This situation shows the population in these neighborhoods fulfilled their recreational requirements in green space facilities in other neighborhoods. As a result, the inequality in distribution of benefit percentages for green areas in the city in general is greater in terms of reducing the efficient green space value, and low in terms of increasing it. From here it is understood that the excess of regional green spaces in a city within the framework of number, area and amenities cannot be associated with efficiency. As a result, it should be a priority to depend on population groups and requirements in planning active green space species that have an important place in urban tissue.

Anahtar Kelimeler

• Active green spaces,Efficiency,Planning,Çanakkale

Kaynakça

1. Akpınar A, 2019. Kentsel yesil alanların kalitesinin insan sağlığı ve fiziksel aktivitesi üzerindeki etkisinin incelenmesi, Artvin Çoruh Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi, ISSN:2146-1880, e-ISSN: 2146-698X, Yil: 2019, Cilt: 20, Sayi:1, Sayfa:36-46.
2. Alkan Y, Sağlık A, Kelkit A, 2016. Site yerleşimlerinde dış mekân – peyzaj niteliğinin ölçülmesi ve konut değerlerine etkisi üzerine bir araştırma: Çanakkale kenti örneği. Uluslararası Hakemli Tasarım ve Mimarlık Dergisi, Yıl: 2016, Sayı: 9, 111-128, 2016.
3. Alkan Y, Uslu C, 2016. Aktif yeşil alanların konut fiyatları üzerine etkisinin araştırılması: Mersin ili Yenişehir ilçesi örneği, İnönü Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Dergisi, 2016, 6(13), 1-10, 2016.
4. Alkan Y, Uzun G, 2016. Erdemli kenti mücavir alanı içinde ekolojik kapsamlı alan kullanımı üzerine bir araştırma, Akademik Ziraat Dergisi 5(1):35-50 (2016) Araştırma Issn: 2147-6403, 2016.
5. Anonim, 2010. T.C. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, http://www.unicef.org.tr/files/bilgimerkezi/doc/cocuk-istismari-raporu-tr.pdf, Erişim Tarihi: 28.06.2019.
6. Anonim, 2014a. Bağımsız İnternet Gazetesi Evrensel, Madde bağımlılığında 8 yılda çarpıcı artış, https://www.evrensel.net/haber/89216/madde-bagimliliginda-8-yilda-carpici-artis, Yayın Tarihi: 1 Ağustos 2014, Erişim Tarihi: 28.06.2019.
7. Anonim, 2014b. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği, http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/06/20140614-2.htm Yayın Tarihi: 2014, Erişim Tarihi: 23.04.2019.
8. Anonim, 2016. Kartal Belediyesi, 20 Mahalle 1 Kartal Mahalle Eylem Planı (MEP) https://www.kartal.bel.tr/tr/dosyalar/mep.pdf, Yayın Tarihi: Haziran 2016, Erişim Tarihi: 28.06.2019.

9. Anonim, 2017a. Türkiye İstatistik Kurumu, çocuk istatistikleri-güvenlik ve adalet, Türkiye’ de çocuk istismarı ve aile içi şiddet araştırması, https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=204&locale=tr, Erişim Tarihi: 28.06.2019.
10. Anonim, 2017b. Balıkesir Bölge Müdürlüğü, Çanakkale Için 2017 Yılı Adnks Sonuçları.
11. Anonim, 2017c. Kültür ve Medeniyet Dergisi, Çocuğun Cinsel Eğitimi/Pedagog Ali Çankırılı, http://www.gonuldergisi.com/cocugun-cinsel-egitimi-pedagog-ali-cankirili.html, Yayın Tarihi: 30 Aralık 2017, Erişim Tarihi: 28.06.2019.
12. Anonim, 2017d. Çanakkale Uygulama İmar Planı/Harita ve Planlama Birimi/ Çanakkale Belediyesi, 2017.
13. Anonim, 2018. Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul/Esenyurt/Bakyapı İlkokulu, çocuk istismarı ve ihmali, http://bakyapiilkokulu.meb.k12.tr/tema/ Erişim Tarihi: 28.06.2019.
14. Bolund P, Hunhammar S, 1999. Ecosystems services in urban areas. Ecological Economics 29, Pp. 293-301, 1999.
15. Boyacigil O, Altunkasa MF, 2009. Adana kuzeybatı üst kentsel gelişme alanı örneğinde verimli aktif yeşil alan olanaklarının belirlenmesi, Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(1), 59- 67, 2009.
16. Brown LR, Flavin C, Postel S, 1998. Gezegenimizi kurtarmak: Küresel Ekonominin Çevresel Olarak Sürdürülebilirliği (Çeviren S. Gül). Tübitak-Tema Vakfı Yayınları (4) Ankara, 1998.
17. Cohen M, 1996. Habitat ii and the challenge of the urban environment: Bringing Together The Two Definitions of Habitat. International Social Science Journal, 1996, 95-101.
18. Çukurçayır MA, 2002. Siyasal katılma ve yerel demokrasi, Konya: Çizgi Kitabevi, 99.
19. English DBK, Cordell HK, 1993. Effective recreation opportunity set. (eros) index: A computable measure of recreation supply. U.S. Department of Agriculture Forest Service, Research Paper, Asheville, North Carolina, 1993.
20. Gangloff D, 1996. The Sustainable City. American Forests 101 (5-6), Pp. 30-36, 1996.
21. Geray C, 1998. Kentsel yaşam kalitesi ve belediyeler. Türk Idare Dergisi (421):326–341.
22. Giles-Corti B, Broomhall MH, Knuiman M, Collins C, Douglas K, Ng K, Donovan RJ, 2005. Increasing walking: how important is distance to, attractiveness, and size of public open space? American Journal of Preventive Medicine, 28(2S2), 169–176.
23. Gilliland J, Holmes M, Irwin JD, Tucker P, 2006. Environmental, equity is child’s play: mapping public provision of recreation opportunities in urban neighbourhoods. Vulnerable children and youth studies. December 2006, 1(3): 256–268, 2006.
24. Göçer Ö, Torun AÖ, Bakoviç M, 2018. Thermal comfort, behavioral mapping and space syntax analysis of outdoor spaces in a suburban campus, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 33:3 (2018) 853-873, 2018.
25. Jim CY, 2004. Green-space preservation and allocation for sustainable greening of compact cities. Cities, 21(4): 311-320, 2004.
26. Külekçi EA, Irmak MA, 2019. Kent Parklarında Kullanılan Donatı Elemanlarının Estetik ve Fonksiyonel Açıdan Yeterlilikleri; Erzurum Kenti Örneği. Journal of the Institute of Science and Technology, 9(2): 1144-1155, 2019.
27. Li G, Weng Q, 2007. Measuring the quality of life in city of indianapolis by integration of remote sensing and census data. International Journal of Remote Sensing, Vol. 28, No. 2, 20 January 2007, 249–267, 2007.
28. Özdemir A, 2019. Katılımcı Planlama İçin Yöntem Yaklaşımı: Sakarya Mahallesi Parkı Örneği, Denizli-Türkiye. Journal of the Institute of Science and Technology, 9(1): 233-243, 2019.
29. Payne S, 2009. Open space: People space, Journal of Environmental Psychology, 29, 532–533, 2009.
30. Sağlık A, Alkan Y, Kelkit A, 2016. Devecioğlu, N.E., Sağlık, E., 2016. Meydanların kent kimliği üzerine etkileri: Çanakkale iskele meydanı”, Uluslararası Hakemli Tasarım ve Mimarlık Dergisi, (7): 1-12, 2016.
31. Torunoğlu E, 1997. Kentleşme çevre sorunları ve kentsel yaşam kalitesi ve kirlendi dünya. Öteki Matbaası, Ankara, 1997.
32. Willis KG, Turner RK, Bateman IJ, 2001. Urban planning and management. Edward Elgar Publishing, New York, 2001.