Determination of distribution channels and income distribution in pine nuts marketing (Bergama-Kozak case)

Öz

Non-wood plant products play an important role in non-wood forest products management in Turkey. Pine nut which has a significant share in the Turkish non-timber plant products market has been produced in a planned way in Turkey. Besides, stone pine is one of the most income-generating species among the plant products to the General Directorate of Forestry. The aims of this study are to determine; (1) distribution channel types emerging from the beginning of the production to the final consumer, (2) income of the each of the distribution channel members and (3) the share of the channel members in the distribution channel. In order to achieve this goal, depth interviews were conducted with the members of the distribution channel. As a result of the data of these interviews; it was determined that the retailers had a share of 48%, the cooperative 31% and the forest villagers had a share of 20% from the total income generated from pine nut trade collected from state forest, while the Kozak State Forest Management had only a share of 1%. In addition, it was determined that the retailers had a share of 49%, a cooperative 31% and the forest villagers had a share of 20% from the total income generated from pine nut trade collected from private land.

Anahtar Kelimeler

• Non-Wood Forest Products
• Rural Development
• Forest Villagers

Çam fıstığı pazarlamasında dağıtım kanallarının ve gelir dağılımının belirlenmesi (Bergama-Kozak örneği)

Öz

Türkiye’de odun dışı orman ürünleri yönetim ve işletmeciliğinde, odun dışı bitkisel ürünler önemli bir yer tutmaktadır. Türkiye’ de planlı olarak üretime konu olan odun dışı bitkisel orman ürünleri içerisinde önemli bir yere sahip olan ve Orman Genel Müdürlüğü’nün odun dışı bitkisel ürünler bakımından en çok gelir elde ettiği önemli türlerden biri de, fıstık çamıdır. Bu çalışma ile; çam fıstığının üretiminden nihai tüketiciye ulaşmasına değin geçen süreçte oluşan dağıtım kanal türlerini ortaya koymak, dağıtım kanalı üyelerinin her birinin elde ettiği gelirleri belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için dağıtım kanalında yer alan üyeler ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmeler sonucu elde edilen veriler neticesinde; devlet ormanlarından toplanan çam fıstığı ticaretinden elde edilen toplam gelirden perakendecilerin % 48, kooperatifin %31, orman köylüsünün % 20 oranında pay aldığı belirlenirken, Kozak Orman İşletme Şefliğinin ise %1 oranında pay aldığı tespit edilmiştir. Bununla beraber, şahsa ait arazilerden toplanan çam fıstığının ticaretinden elde edilen toplam gelirden perakendecilerin % 49, kooperatifin %31 ve orman köylüsünün % 20 oranında pay aldığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Odun Dışı Orman Ürünleri
• Kırsal Kalkınma
• Orman Köylüsü

Kaynakça

1. Açıkgöz Altunel T (2011) Odun Dışı Orman Ürünlerinin Dünyada Ve Türkiye’de Sosyoekonomik Boyutu. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Croitoru L (2007) Valuing the non-timber forest products in the Mediterraneanregion. Review Ecological economics 63:768-775
3. Çakmaklı T (2019) Bartın ilinde odun dışı orman ürünlerinin sosyoekonomik analizi. Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
4. Çetin T (2003) Doğal Ortam-Ekonomik Faaliyet İlişkisine Bir Örnek: Kozak Yöresi (Bergama). G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23,1, 23-46.
5. Düden S (2012) Dağıtım Kanalı İşlem Maliyetlerinin Fırsatçılık ve İşbirliği Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye Otomotiv Sektörü Dağıtım Kanalı Üzerine Bir Uygulama. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Antalya, 111s
6. Eker Ö ve Laz B (2018) Kahramanmaraş Orman İşletme Müdürlüğü’ne Bağlı Orman İşletme Şefliklerinde Fıstık Çamı (Pinus pinea)’nın Ekolojik ve Sosyo-Ekonomik Yönden İncelenmesi. 4th International Non-Wood Forest Products Symposium ,4-6 October 2018, Bursa/Türkiye.
7. Eliçin G (1981) Fıstık Çamı (Pinus Pinea L.)'nın Yayılışı Hakkında Bazı Görüşler. Orman Fakültesi Dergisi 31:90-92
8. Erdoğan BZ, Gegez, AE, OdabaşıY, Torlak Ö, Timur MN, Öztürk SA, Barış G ve Eroğlu E (2014) Pazarlama Yönetimi (3. Basım). TC. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2579, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 1549, ISBN: 978-975-06-1244-2, Eskişehir.

9. FAO (1999) Towards a harmonised definition of non-wood forest product.
10. Geray AU (1989) Ormancılığın Çağdaş Çerçevesi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Seri B 39:17-27
11. Göksu E ve Adanacıoğlu H (2018) Türkiye'de odun dışı orman ürünlerinde doğrudan pazarlama. Türkiye Ormancılık Dergisi, 19(2), 210-218.
12. Holley J ve Cherla K (1998) The Medicinal Plants Sector in India. Delhi, India: The International Development Research Center, South Asia Regional Office, Medicinal and Aromatic Plants Programme in Asia.
13. Kar SP ve Jacobson MG (2012) NTFP income contribution to household economy and related socio-economic factors: lessons from Bangladesh. Forest Policy and Economics 14:136-142.
14. Koçak AS (2015) Endüstriyel Mal Üreten İşletmelerin Etkili Bir Dağıtım Kanalı Modeli Oluşturması ve Çelik Sektörüne Yönelik Bir Uygulama. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 86 s
15. Komut O ve Öztürk A (2010) Gümüşhane yöresinde odun dışı orman ürünleri işletmeciliği: Mevcut durum, sorunlar ve öneriler. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Cilt: 3, 1167-1175
16. Olsen CS, Helles F (2009) Market efficiency and benefit distribution in medicinal plant markets: empirical evidence from South Asia. Int J Biodivers Sci Manag. 2009, 5: 53-62. 10.1080/17451590903063129.
17. Sayar L (1966) Memleketimizde Köy Topluluklarının Ekonomik ve Sosyal Sorunların Hallinde Kooperatifler. VI. Türk Kooperatifçilik Kongresi, Ankara
18. Şafak İ ve Okan, T (2004) Kekik, Defne ve Çam Fıstığının Üretimi ve Pazarlanması. Çevre ve Orman Bakanlığı, Ege Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, Sayı: 10, 101-129, İzmir.
19. Topçuoğlu A (1966) Fıstıkçamı Ormanlarından Faydalanma. Tarım Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, Teknik Haberler Bülteni, Sayı: 19, Ankara 75 s.
20. Türker MF ve Sarıtaş E (2018) Identıfıcatıon of The Most Produced Non-Wood Herbal Products and Analysing Theır Production On The Basis of Regional Forest Directorates In Turkey. People-Forest- Science, Saraybosna, Bosna Hersek.
21. Türker MF, Sarıtaş E ve Yılmaz C (2018) Requirement, Feasibility And Possible Opportunities of Determination of Real Tariff Prices For Non-Wood Herbal Products. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 19:122-128.
22. Türker MF, Öztürk A ve Tiryaki E (2002) Ülkemiz Ormancılık Sektöründe Odun Dışı Orman Ürünleri Kapsamında Değerlendirilen Odun Dışı Bitkisel Ürünlerin İşletmeciliği. II.Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi bildiriler kitabı (Cilt I) içinde, 15-18 Mayıs 2002 (ss. 270-279). Artvin: Kafkas Üniversitesi Artvin Orman Fakültesi.
23. Türker MF, Öztürk A, Pak M ve Tiryaki E (2001) Türkiye Ormancılığında Odun Dışı Orman Ürünleri İşletmeciliğinde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Türkiye Ormancılar Derneği, 1. Ulusal Ormancılık Kongresi (19-20 Mart 2001) Bildiri Kitabı, sayfa:306-316, Kardelen Ofset, Ankara.
24. URL-1, https://www.nufusu.com/ilce/bergama_izmir-nufusu 21 Ekim 2018.
25. Walter S, Vantomme P, Kıllmann W ve Ndeckere F (2003) Benefit Sharing Arrangements in the Field of Non-Wood Forest Products: Status and Links to Certification. Sustainable Production of Wood and Non-Wood Forest Products. Proceedings of the IUFRO Division 5 Research Groups 5.11 and 5.12, pp-11-120, Rotorua, New Zealand.
26. Yaman K ve Akyıldız H (2008) Kastamonu’da Yetişen Bazı odun Dışı Orman ürünlerinin Toplama, İşleme ve Pazarlama Maliyetleri. Kastamonu ün. Orman Fakültesi Dergisi, 8 (1), 26-36. Kastamonu.
27. Yükselen C (2013) Pazarlama İlkeler-Yönetim-Örnek Olaylar, Detay Yayıncılık, Ankara
28. Zeisel H (1982) Sosyal Araştırmalarda Sayısal Anlatım. Onur Kumbaracıbaşı, Gazi Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Gazi Üniversitesi Yayın 12,10, Ankara.