Influence of transplanting on seedling morphology and quality in Taurus cedar

Öz

This study was carried out based on seedling height and root-collar diameter in transplanted (1+1) containerized and untransplanted (2+0) bare-root seedlings of Taurus cedar (Cedrus libani A. Rich) to estimate influence of the treatments on seedling quality and morphology. Results of the study showed that transplanted seedlings showed higher 16% (17.51 cm and 15.09 cm) for height and 45% (5.33 mm and 3.67 mm) for root-collar diameter performance than untransplanted seedlings. Significant (p<0.05) differences were found between transplanted and untransplanted seedlings for the characteristics. All transplanted and untransplanted seedlings were in quality class for root-collar diameter according to quality classes of Turkish Standard Institute, while cull seedlings were only in untransplanted seedlings as 4%. Quality classes of Turkish Standard Institute were suitable 98%, 92% and 69% for transplanted and untransplanted seedlings, and for both treatments, respectively. There were positive and significant (p<0.05) relations between seedling height and root-collar diameter in transplanted and both treatments, while it was opposite for untransplanted seedlings (p>0.05). Results of the study showed that transplanting treatment had positive effect on seedling quality and morphology in the species.

Anahtar Kelimeler

• Discriminant
• Seedling
• Nursery
• Root collar diameter

Şaşırtmanın Toros sedirinde fidan morfoloji ve kalitesine etkisi

Öz

Isparta-Eğirdir Orman Fidanlığında yetiştirilen iki yaşlı şaşırtılmış (1+1) tüplü ve şaşırtılmamış (2+0) çıplak köklü Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.) fidanları üzerinde gerçekleştirilen bu çalışmada, şaşırtmanın fidan morfoloji ve kalitesine olan etkisinin, fidan boyu ve kök boğazı çapı bağlamında belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda; şaşırtılmış fidanlar şaşırtılmamış fidanlara göre, boy için yaklaşık %16 (17.51 cm ve 15.09 cm), kök boğazı çapı için ise %45 (5.33 mm ve 3.67 mm) daha yüksek büyüme performansı göstermiştir. Fidan boyu ve kök boğazı çapı değerleri bakımından şaşırtılmış ve şaşırtılmamış fidanlar arasında anlamlı (p≤0.05) farklılıklar belirlenmiştir. Türk Standartları Enstitüsü (TSE) fidan kalite sınıflarına göre, şaşırtılmış ve şaşırtılmamış fidanların tamamı kök boğazı çapı bakımından kaliteli fidan sınıfında yer alırken, boy bakımından dikime elverişsiz fidan şaşırtma uygulanmamış fidanlarda %4 oranında belirlenmiştir. Uygulanan Ayırma (Diskriminant) analizi sonucunda; TSE kalite sınıflarının fidan boyu bakımından, şaşırtılmış fidanlar için %98, şaşırtılmamış fidanlar için %92 ve her iki işlem için ise %69 oranında başarılı olduğu ortaya çıkmıştır. Korelasyon analizi sonucunda, şaşırtılmış işlemlerin tamamına ait fidanlarda fidan boyu ile kök boğazı çapı arasında istatistiksel bakımdan anlamlı (p≤0.05) pozitif ilişkiler belirlenirken, şaşırtılmamış fidanlarda ise anlamlı (p>0.05) bir ilişki belirlenememiştir. Çalışma sonucunda, şaşırtma uygulamasının fidan morfoloji ve kalitesini olumlu yönde etkilediği ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ayırma
• Fidan
• Fidanlık
• Kök boğazı çapı

Teşekkür

Çalışmama katkılarından dolayı, Eğirdir Orman Fidanlığı yönetim ve çalışanları ile veri toplama sırasındaki desteklerinde dolayı Öğr. Gör. Samet DİRLİK’e teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Anonim (1988) İğne yapraklı ağaç fidanları, TS 2265/Şubat-1988. Türk Standartları Enstitüsü yayınları, Ankara.
2. Anonim (1986) Fidanlık Çalışmaları. Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
3. Ayan S, Yer EN, Gülseven O (2017) Türkiye’deki Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.) ağaçlandırma sahalarının iklim tipi açısından değerlendirilmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 18 (2):152-161.
4. Aydeniz A (1985) Toprak Amenajmanı. Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, Ankara
5. Bilir N, Çetinkaya D (2018) Variation of morphology and quality in 1+0 year containerized and bare-root seedlings of Taurus Cedar (Cedrus libani A. Rich.). 4th International Conference Reforestation Challenges, p. 10, 19-23 June, Belgrade, Serbia.
6. Bilir N (2019) Kızılçam’da (Pinus brutia Ten.) fidan kalitesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 10(1):95-101.
7. Boydak M, Çalıkoğlu M (2008) Toros Sedirinin (Cedrus libani A.Rich.) biyolojisi ve silvikültürü. Orman Genel Müdülüğü Yayınları, Ankara.
8. Çatal YA (2002) Toros sediri (Cedrus libani A. Rich. )'nde yetiştirme sıklığının bazı morfolojik fidan özelliklerine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi.

9. Çetinkaya D, Bilir N (2019) Toros sediri’nde (Cedrus libani A. Rich.) fidan tipi x fidan morfolojisi etkileşimi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 10(1):28-33.
10. De Martonne E (1942) Nouvelle carte modiale de I’indice d’aridit é. Annaes de Géographie, 51:242- 250.
11. Demirci A, Bilir N (2001) Yaşı 3-0 olan Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.) fidanlarında orijinler arası farklılıklar. Turkish Journal of Agriculture and Forestry 25:217-223.
12. Eler Ü, Keskin S, Örtel E (1993) Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.) fidanlarında kalite sınıflarının belirlenmesi üzerine araştırmalar. Ormancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi 240:81-105.
13. Erinç S (1965) Yağış müessiriyeti üzerine bir deneme ve yeni bir indis. İstanbul Üniversitesi, Coğrafya Enstitüsü, 41.
14. Eser Y, Gülcü S (2019) The effects of growing density and fertilization on morphological seedling characteristics of crimean juniper (Juniperus excelsa Bieb.). Turkish Journal of Forestry, 20(1): 15-19.
15. Genç M (1995) Doğu ladini (Picea orientalis (L.) Link.)'nde şaşırtma-fidan morfolojik özellikleri etkileşimleri. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 45 (1):107-119.
16. Güner ŞT, Güner D, Şahin U (2018) Toros sedirinde yetiştirme sıklığının fidan morfolojik özellikleri ve beslenme durumuna etkisi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 5 (1):44-55.
17. Ivetić V, Škorić M (2013) The impact of seeds provenance and nursery production method on Austrian pine (Pinus nigra Arn.) seedlings quality. Ann. For. Res. 56(2):297-305.
18. Kayadibi B (2011) Toros sedirinin fidanlıkta yetiştirilmesinde seyreltme ve kök kesimi işlemlerinin etkisi. Artvin Çoruh Üniversitesi, FBE. Yüksek Lisans Tezi.
19. Orman Genel Müdürlüğü (2020a) Ormancılık istatistikleri-2019. www.ogm.gov.tr, Ankara.
20. Orman Genel Müdürlüğü (2020b) Ormancılık haberleri. www.ogm.gov.tr, Ankara.
21. Tunçtaner İA (1985) Bazı fidanlıklarımızdaki çeşitli ibreli fidanların kaliteleri ile fidanlarla topraktan tüketilen bazı besin maddeleri ve gübreleme. Orman Mühendisliği Dergisi 22(12):27-35.
22. Yer EN, Ayan S (2011) Eskişehir orman fidanlığı koşullarında yetiştirilen çıplak köklü Toros sediri ve Anadolu karaçamı fidanlarının gelişim dönemleri. Kastamonu Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi 11(2):219-227.
23. Yıldız D (2005) Bazı yetiştirme tekniklerinin Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.)’nde fidan morfolojisine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi, FBE. Yüksek Lisans Tezi.