Bartın ili Çiftlik Köyü doğal mera alanının bazı vejetasyon karakteristiklerinin belirlenmesi

Öz

Bu araştırma Bartın ilinin Çiftlik köyü mera alanının bazı vejetasyon karakteristiklerini belirlemek amacı ile 2018 yılında yürütülmüştür. Çalışmada, botanik kompozisyon, bitki ile kaplı alan, yeşil ot ve kuru madde verimi belirlenmiştir. Mera alanı eğimli bir yapıya sahip olduğu için alan; üst yamaç, orta yamaç ve alt yamaç olacak şekilde üç lokasyona ayrılmıştır. Bununla birlikte analiz edilen parametrelerin lokasyonlara bağlı olarak ortalamalar arasındaki farklılıklarını belirlemek için tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; tüm mera alanında 27 farklı familyaya ait toplam 87 bitki taksonu teşhis edilmiştir. Bu bitkilerin 17 adedi baklagiller, 14 adedi buğdaygiller ve 56 adedi diğer familya taksonlarına aittir. Teşhis edilen bitkilerin 12’si azalıcı, 7’si çoğalıcı ve 68’i istilacı gruptadır. Yine bu bitkilerin 24 adedi tek yıllık ve 63 adedi çok yıllıktır. En yüksek toplam kuru madde verimi alt yamaçta tespit edilmiştir. Her ne kadar çalışma alanına ait bitki çeşitliliği fazla gibi görünse de bu bitkilerin 56 (%64) adedinin diğer familyalara ait olması ve 68 (%78) adedinin istilacı grupta yer alması, mera alanının klimaks mera vejetasyonundan oldukça uzaklaşmış olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mera ekolojisi
• Kuru madde verimi
• Bartın
• Toprak özellikleri
• Botanik kompozisyon

Determination of some vegetation characteristics of natural rangeland in Çiftlik Village of Bartın province

Öz

This research was carried out to determine some vegetation characteristics of rangeland area in Çiftlik village of Bartın province in 2018. For this purpose, canopy coverage, botanical composition, green and dry matter yields were determined. Rangeland was divided into three locations as upper slope, middle slope and lower slope, since it has a sloping shape. Addition, one way Anova was used to determine whether there was a difference between the means of the analyzed parameters depending on the locations. According to the results; 87 plant taxa belonging to 27 different families were identified in the rangeland. The plants consisted of 14 grasses, 17 legumes and 56 other family taxons. Twelve of the plants were decreaser, seven of them increaser and sixty-eight of them invaders. Twenty-four of the plants had annual life span and the others had perennial. The highest total dry grass yield was found on the lower slope. Although the variety of plants belonging to the study area was high, 56 (64%) of these plants were in the other families and 68 (78%) were in the invasive group indicated that the rangeland area was far from climax rangeland vegetation.

Anahtar Kelimeler

• Rangeland ecology
• Dry matter yield
• Bartın
• Soil properties
• Botanic composition

Kaynakça

1. Ağın Ö, Kökten K (2013) Bingöl ili Yedisu ilçesi Karapolat köyü merasının botanik kompozisyonun belirlenmesi. Tr. Doğa ve Fen Derg. 2 (1): 41-45.
2. Akdeniz H, Kahraman A, Terzioğlu Ö (2003) Giresun İli Kümbet (Uzundere) Yaylası Kapalı Çayır-Mera Alanlarının Yem Potansiyeli ve Botanik Kompozisyonları. Türkiye, 5, 632-636.
3. Altın M, Gökkuş A, Koç A (2005) Çayır Mera Islahı. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü, Çayır Mera Yem Bitkileri ve Havza Geliştirme Daire Başkanlığı, 468s., Ankara.
4. Altın M, Tuna C, Gür M (2010) Tekirdağ taban ve kıraç meraların verim ve botanik kompozisyonuna gübrelemenin etkisi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 7(2), 191-198.
5. Avcıoğlu R (1983) Çayır-Mera Bitki Topluluklarının Özellikleri ve İncelenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, (466).
6. Aydın A, Çaçan E, Başbağ M (2014) Mardin İli Derik ilçesinde yer alan bir meranın botanik kompozisyonunun belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi,1(Özel Sayı-2), 1625-1630.
7. Babalık A, Sarıkaya H (2015) Isparta ili Zengi merasında ot verimi ve botanik kompozisyonun tespiti üzerine bir araştırma. Türkiye Ormancılık Dergisi, 16(2), 96-101.
8. Babalık AA (2007) Davraz dağı Kozağacı yaylası merasında bitki ile kaplı alan ve otlatma kapasitesinin belirlenmesi üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, A (1), 12-19.

9. Babalık AA, Sönmez K (2010) Isparta ili Bozanönü Köyü Kırtepe merasında botanik kompozisyonun belirlenmesi üzerine bir araştırma. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 12(17), 27-35.
10. Barlak C (2012) Van ili çaldıran ilçesi başeğmez köyü doğal mera vejetasyonunun botanik kompozisyonu ve verim potansiyeli. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
11. Çınar S, Hatipoğlu R, Avcı M, İnal İ, Yücel C, Avağ A (2014) Hatay ili Kırıkhan ilçesi taban meralarının vejetasyon yapısı üzerine bir araştırma. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi (2), 52-60.
12. Demirkıran S (2014) Kars İlinde Farklı Rakıma Sahip Meralarda Verim ve Botanik Kompozisyonun Değişimi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
13. Ercan A (2018) Eskişehir İli Seyitgazi İlçesi Karaören Köyü Merasının Bitki Örtüsü Özellikleri ve Mera Durumunun Belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
14. Erkun V (1971) Hakkari ve Van illerinde mera araştırmaları. Tarım Bakanlığı Ziraat İşleri Gn. Müd. Yayınları, G, 13.
15. Genç Lermi A, Palta Ş, Öztürk H (2016) Bartın İlinde Bir Mera Islah Çalışmasının Değerlendirilmesi: Serdar Köyü Örneği. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 18 (2), 65-70.
16. Ergün HO, Ergün T (2021) Türkiye’de Finansal Erişimin Belirleyici Faktörleri Üzerine Bir Araştırma. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(24), 111-128.
17. Genç Lermi A, Altınok S (2018) Orman İçi Merada Azotlu ve Fosforlu Gübrelemenin Kuru Madde Verimi Üzerine Etkileri. Innovation and Global Issues Congress IV, November 22-24, 2018 Antalya. 961-968.
18. Genç Lermi A, Altınok S, Koç A (2011) Bartın ili orman içi merada azotlu ve fosforlu gübrelerin meranın botanik kompozisyonu üzerine etkileri. Türkiye IX. Tarla Bitkileri Kongresi 12-15 Eylül, Bursa, Türkiye, s. 1607-1612.
19. Gökbulak F (2013) Vejetasyon Analiz Metodları. İstanbul:Yazın Basın Yayın Matbaacılık.
20. Gökkuş A, Avcı M, Aydın A, Mermer A, Ulutaş Z (1993) Yükseklik eğim ve yöneyin mera vejetasyonlarına etkileri. Tarım Orman Köyişleri Bakanlığı Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Yayın, (13).
21. Gökkuş A, Koç A (2001) Mera ve çayır yönetimi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Yayınları, 228.
22. Han JG, Zhang YJ, Wang CJ, Bai WM, Wang YR, Han GD, Li LH (2008) Rangeland degradation and restoration management in China. The Rangeland Journal, 30(2): 233-239.
23. Karadağ Y, Çınar S, Taşyürek T, Gökalp S, Özkurt M (2016) Tokat – Kazova ekolojik koşullarında bazı çok yıllık yem bitkilerinin verim ve kalitelerinin belirlenmesi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 25(Özel Sayı–2), 206 – 212.
24. Koç A, Gökkuş A (1996) Palandöken dağlarında kayak pisti olarak kullanılan ve nispeten korunan mera ile otlatılan meranın bitki örtülerinin karşılaştırılması. Türkiye 3. Çayır-Mera ve Yem Bitkileri Kongresi, 162-170, Erzurum.
25. Kurt G (2016) Kırklareli İli Lüleburgaz İlçesi Doğal Mera Vejetasyonunun Botanik Kompozisyonu ve Verim Potansiyelleri. Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
26. Martin RC, Voldeng HD, Smith DL (1990) Intercropping soybean for silage in a cool temperate region: yield, protein and economic effects. Field Crops Research. 23: 295-310
27. Nadir M (2010) Tokat ili Yeşilyurt köyü doğal merasının botanik kompozisyon, kuru madde verimi ve kalitesinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
28. Nadir M, İptaş S, Karadağ Y, Kır H (2012) Tokat ili Yeşilyurt köyü doğal merasının botanik kompozisyon, kuru madde verimi ve kalitesi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 5(2), 115-117.
29. Öten M, Kiremitci S, Erdurmuş C, Soysal M, Kabaş Ö, Avcı M (2016) Antalya İlindeki Bazı Meraların Botanik Kompozisyonun Belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 47(1), 23-30.
30. Özer A (1988). Osmaniye ilçesi, Kesmeburun Köyünde korunan bir mera ile otlatılan meraların bitki örtüsü ve verim güçlerinin saptanması üzerinde bir araştırma. ÇÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi) Adana.
31. Özgür F (2018) Alanya Yöresinde Bulunan Farklı Yükseltideki Meraların Botanik Kompozisyonları ve Ot Verimlerinin Belirlenmesi. Düzce Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
32. Özkan U, Şahin Demirbağ N (2016) Türkiyede kaliteli kaba yem kaynaklarının mevcut durumu. Türkiye Bilimsel Derlemeler Dergisi, 9(1), 23-27.
33. Özkaynak İ, Mülayim M, Tamkoç A, Acar R, Soylu S (1994) SÜ Ziraat Fakültesinin Çomaklı Çiftliği Merasında Vejetasyon Etüdü. SÜ Ziraat Fak. Dergisi, 7(5), 50-62.
34. Palta Ş, Genç Lermi A (2018) Bartın İli Kutlubey Demirci Köyü merasının bazı özelliklerinin belirlenmesi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi,20(2), 352-359.
35. Palta Ş, Genç Lermi A, Yiğit M. (2019) Bartın İli Kozcağız Yöresindeki Bir Sekonder Mera Alanının Bazı Özelliklerinin Belirlenmesi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 21(3), 848-859.
36. Palta Ş (2012) Bartın yöresi çayır-mera alanlarında bulunan Gramineae familyasına ait bitkilerde Arbusküler Mikorizal Fungusların (AMF) varlığının ve ekolojik özelliklerinin belirlenmesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Bartın, Doktora Tezi.
37. Şengönül K, Kara Ö, Palta Ş, Şensoy H (2009) Bartın Uluyayla yöresindeki mera vejetasyonunun bazı kantitatif özelliklerinin saptanması ve ekolojik yapının belirlenmesi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 11(16), 81-94.
38. TKB (1997) 1. Tarım Şurası Sonuç Raporu, 25-27 Kasım, Ankara.
39. Töngel ÖM (2018) Gübrelenen Taban Bir Merada Farklı Biçim Zamanlarının Botanik Kompozisyon, Ot Verimi ve Besin Değeri Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi.
40. Tuna C, Gür M, Altın M (2013) Tekirdağ yeşilsırt köyü mera vejetasyonunun bazı floristik özellikleri. Ekoloji Sempozyumu, 2-3.
41. TÜİK (2018) Bitkisel Üretim İstatistikleri
42. Türker AH, Tükel T (2006) Mersin Tarsus Oluk Koyak Köyü topak ardıç mevkisinde 1997 yılından beri korunmuş ağaçlandırma sahasındaki otsu vejetasyonun özellikleri üzerine bir arastırma. Doğu Akdeniz Orm. Araş. Müd. Doğa Dergisi, 12, 1-39.
43. Türkkaya E (2018) Kahramanmaraş İli Türkoğlu İlçesi Kuyumcular Merasında Gidya Uygulamalarının Botanik Kompozisyon ve Verim Üzerine Etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
44. Uslu ÖS, Hatipoğlu R (2005) Kahramanmaraş ili Türkoğlu ilçesi Araplar köyü Yeniyapan Merasında botanik kompozisyonun tespiti ve farklı gübre uygulamalarının meranın verim ve botanik kompozisyonuna etkileri üzerinde araştırmalar. ÇÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, Adana.
45. Uzun F, Alay F, İspirli K (2016) Bartın ili meralarının bazı özellikleri. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi,3(2), 174-183.