Gordon Matta-Clark’ın Eserlerinde Evin Yıkımı ve Modernizm Eleştirisi

Öz

Bu çalışmada, özellikle 60’lı ve 70’li yıllarda ortaya çıkan modernizme karşı gelişen tartışmaların felsefi kaynakları ve sanatçı Gordon Matta-Clark’ın, mimari yapıları kullanarak ürettiği sanat eserlerindeki ev imgesi araştırılmıştır. Antik Yunan’dan modernizme kadar felsefenin konusu olagelen varoluş kavramı, Locke, Hume, Descartes, Kant, Heidegger gibi düşünürlerin görüşleri ile birlikte ele alınmış; varoluşa getirilen deneysel ve rasyonel yaklaşımların bir parçası olarak mekân, uzay ve zaman kavramlarının tanımlamalarına yer verilmiştir. Modern dönemde mekâna yönelik öznel yaklaşımlara dikkat çekilerek mekânın deneyimlenmesi Matta-Clark’ın eserleri bağlamında incelenmiştir. Eserlere konu olan evin yıkımının somut ve soyut olarak taşıdığı anlamlar, Lefebvre’nin mekânın yeniden üretilmesi yaklaşımıyla ve mekân-ideoloji arasındaki ilişkiyle çözümlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ev
• Evin yıkımı
• Mekân
• Modernizm
• Gordon Matta-Clark.

Deconstruction of Home and Criticism of Modernism in Gordon Matta-Clark's Works

Abstract

In this study, the philosophical background of the arguments developed against modernism that emerged especially in the 60s and 70s, and the image of the house in the works of art of the artist Gordon Matta-Clark produced by using architectural structures were investigated. The concept of existence, which has been the subject of philosophy from ancient Greece to modernism, is discussed together with the views of thinkers such as Locke, Hume, Descartes, Kant and Heidegger; while definitions of the concepts of space, space and time are included as a part of the experimental and rational approaches to existence. The experience of space has been examined in the context of Matta-Clark's works, and attention has been drawn to the subjective approaches to space in the modern period. The concrete and abstract meanings of the destruction of the house, which is the subject of Matta-Clark's works, were analyzed in accordance to Lefebvre's approach to the reproduction of space and the relationship he establishes between space and ideology.

Keywords

• Home
• Deconstruction of Home
• Space
• Modernism
• Gordon Matta-Clark

Kaynakça

1. Ademoğlu, A. (1996). Heidegger'in Modernlikle yüzleşmesi. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, (1), 175-183. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/254290
2. Aytaç, O., & Madra, Y. (2007). [İmhayı beklerken] şehrin Artıklarını Toplamak: Gordon Matta-Clark'ın sanatının siyaseti, Doxa, 5, 58-73. https://www.academia.edu/11961513/_%C4%B0mhay%C4%B1_Beklerken_%C5%9Eehrin_Art%C4%B1klar%C4%B1n%C4%B1_Toplamak_Gordon_Matta_Clark_%C4%B1n_Sanat%C4%B1n%C4%B1n_Siyaseti
3. Baran, D. (2019). Gordon Matta-Clark'ı hazır nesne ile okumak: Teknik nesnenin dönüşümü. Sanat Yazıları, 0(41), 413-433. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/343308/gordon-matta-clarki-hazir-nesne-ile-okumak-teknik-nesnenin-donusumu
4. Barlas, M. (2021). Kamusal alanda bir site-specific art öncüsü: Gordon Matta-Clark ve arayış nesnesi olarak ev. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 5(2), 1-14. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1981149
5. Beşlioğlu, B. (2008). The programatic experimentation in the work of Gordon Matta-Clark (Tez No. 176843) [Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
6. Bozdoğan, S. (2001). Modernizm ve ulusun inşası: Erken Cumhuriyet Türkiyesi'nde mimari kültür (3. Baskı) (T. Birkan, Çev.). Metis Yayınları.
7. Bumin, T. (2005). Tartışılan modernlik: Descartes ve Spinoza (3. Baskı). Yapı Kredi Yayınları.
8. Descartes, R. (1942). Metafizik düşünceler (1. Baskı) (M. Karasan, Çev.). Maarif Matbaası.

9. Hume, D. (1976). İnsanın anlama yetisi üzerine bir soruşturma (1. Baskı) (O. Aruoba, Çev.). Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
10. Kant, I. (1998). Critique of pure reason (1. Baskı) (P. Guyer ve A. W. Wood, Çev. ve Ed.). Cambridge University Press.
11. Lau, C. (1997). Kant's transcendental method and its under-thematized problem (Thesis No. 48536380) [Doctoral Thesis, The Chinese University of Hong Kong). Core. https://core.ac. uk/reader/48536380
12. Lauzon, C. (2017). The Unmaking of home in contemporary art (1. Baskı). University of Toronto Press.
13. Lee, P. M. (2000). Object to be destroyed: The work of Gordon Matta-Clark (1. Baskı). The Mit Press. https://monoskop.org/images/5/5d/Lee_Pamela_M_Object_to_Be_Destroyed_The_Work_of_Gordon_Matta-Clark_1999.pdf
14. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (2. Baskı) (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayınları.
15. Locke, J. (1992). İnsan anlığı üzerine bir deneme (1. Baskı) (V. Hacıkadiroğlu, Çev.). Ara Yayıncılık.
16. Matta-Clark, G. (1970). Garbage wall [Özgün Eser]. Artforum. https://www.artforum.com/events/gordon-matta-clark-16-242967/
17. Matta-Clark, G. (1972-1973). Bronx floors [Özgün Eser]. MoMa. https://www.moma.org/collection/works/81396
18. Matta-Clark, G. (1973). A W-Hole House [Özgün Eser]. MutualArt. https://www.mutualart.com/Artwork/-I--A-W-HOLE-HOUSE--ROOFTOP-ATRIUM--II--/9CBC1D886322AC05
19. Matta-Clark, G. (1974a). Bingo [Özgün Eser]. MoMa. https://www.moma.org/collection/works/91762?sov_referrer=theme&theme_id=5638
20. Matta-Clark, G. (1974b). Splitting [Özgün Eser]. Khan Academy. https://www.khanacademy.org/humanities/art-1010/conce ptual-and-performance-art/performanceart/a/gordon-matta -clark-splitting
21. Matta-Clark, G. (1975). Conical intersect [Özgün Eser]. Whitney. https://whitney.org/collection/works/43339
22. Matta-Clark, G. (1976). Window blow-out [Özgün Eser]. Arkitektuel. https://www.arkitektuel.com/gordon-matta-clark/fig_17_ana_winowblowout_0/
23. S. J. (2011, October 15). Why the Pruitt-Igoe housing project failed. The Economist. https://www.economist.com/prosper o/2011/10/15/why-the-pruitt-igoe-housing-project-failed?