Ortaokul Öğrencilerinin Soyut Sanat Algılarına Yönelik Bir Araştırma

Öz

Ortaokul öğrencilerinin soyut sanat eserlerine ilişkin bakış açıları ile soyut sanat eserleriyle ilgili estetik beğenileri arasındaki ilişkinin tespit edilmesinin amaçlandığı araştırma 120 ortaokul öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma nitel ve nicel yaklaşımın birlikte olduğu karma yöntem araştırmalarından yakınsayan paralel desen yaklaşımı ile planlanmıştır. Araştırmanın veri toplama araçları, öğrencilerin soyut sanat algılarını belirlemek için metafor yoluyla veri toplama formu, estetik beğeni düzeylerini belirlemek için Sevim, Hisarcıklılar ve Feyzioğlu(2012) tarafından geliştirilen ve araştırmaya uyarlanan "Estetik Beğeni Ölçeği", öğrencilerin soyut sanat etkinlikleriyle ilgili görüşlerinin tespiti için yarı yapılandırılmış görüşme formu ve süreç içerisinde çıkardıkları sanatsal çalışmalardan oluşmaktadır. Ortaokul öğrencilerinin soyut sanat algılarına ilişkin metaforları içerik analizi ile çözümlenmiştir. Öğrencilerin Estetik beğeni düzeylerinin tespiti için betimsel istatistik, sınıf düzeyine göre farkı test etmek için Anova testinden faydalanılmıştır. Öğrencilerin soyut sanat eserleriyle ilgili estetik algılarını ve soyut sanat etkinlikleriyle ilgili görüşlerini belirlemek için ise betimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları, ortaokul öğrencilerinin genel olarak estetik beğeni düzeylerinin yüksek olduğunu, sınıf düzeyine göre anlamlı bir farkın bulunmadığını göstermiştir. Öğrencilerin, resimlerin ana fikir ve renkleri hakkında bilgi sahibi oldukları ancak biçim ve tasarım boyutunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları tespit edilmiştir. Ayrıca, öğrencilerin seçtikleri sanatsal çalışmaları başarıyla tamamladıkları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Soyut sanat
• figüratif sanat
• estetik
• algı

A Study on Secondary School Students' Perceptions of Abstract Art

Öz

ABSTRACT The study, which aims to determine the relationship between middle school students' perspectives on abstract artworks and their aesthetic appreciation levels of abstract artworks, was conducted with 120 middle school students. The study was planned with a convergent parallel design approach, which is one of the mixed method researches in which qualitative and quantitative approaches are combined. The data collection tools of the study consisted of a metaphor-based data collection form to determine students' perceptions of abstract art, the "Aesthetic Appreciation Scale" developed by Sevim, Hisarcıklılar and Feyzioğlu (2012) to determine their aesthetic appreciation levels and revised in accordance with the research, a semi-structured interview form to determine students' views on abstract art activities, and the artistic works they produced during the process. Secondary school students' metaphors about abstract art perceptions were analyzed by content analysis. Descriptive statistics were used to determine students' aesthetic appreciation levels, and Anova test was used to test the difference according to class level. Descriptive analysis method was used to determine students' aesthetic perceptions about abstract artworks and their opinions about abstract art activities. The results of the study showed that middle school students generally had high levels of aesthetic appreciation and that there was no significant difference according to grade level. It was determined that the students had knowledge about the main idea and colors of the paintings, but they did not have enough knowledge in the form and design dimension. In addition, it was determined that the students successfully completed the artistic works they chose.

Anahtar Kelimeler

• Abstract Art
• Figürative art
• aesthetic
• Perceptions

Kaynakça

1. Aksu, M., & Taşkesen, S. (2022). Ortaokul öğrencilerinin pedagojik sanat eleştirisi algı düzeylerinin ve sanat eleştirisi etkinliklerinin sanatsal çalışmalarına yansıması. Uluslararası Güzel Sanatlar Eği̇ti̇mi̇ Araştırmaları Dergi̇si̇, 5(2), 126-160. http://ugsead. penpublishing.net/files/12/manuscript/manuscript_3453/ugsead-3453-manuscript-001341.pdf
2. Arslan, R. (2020). Güzel sanatlar eğitimi sürecinde sanat eleştirisi içerikli dersler ile anasanat atölye dersleri arası etkileşime dayalı öğrenci ve öğretim elemanı görüşleri (Tez No. 628568) [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
3. Aydın Elmas, S, & Demir, E. (2018). 5. sınıf öğrencilerinin okul olgusuna yönelik metaforik algıları. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 51(3), 45-70. https://doi.org/ 10.30964/auebfd.427496
4. Balçık, E., & Taşkesen, S. (2022). Ortaokul öğrencilerinin sevgi kavramını algılamalarına ilişkin göstergebilimsel yaklaşım. Sanat Eğitimi Dergisi, 10(2), 145-161. https://doi.org/10. 7816/sed-10-02-03
5. Buyurgan, S., & Mercin, L. (2005). Görsel sanatlar eğitiminde müze eğitimi ve uygulamaları. V. Özsoy (Ed.). Görsel Sanatlar Eğitimi Derneği Yayınları.
6. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2020). Karma yöntem araştırmaları tasarımı ve yürütülmesi (4. bs.) (Y. Dede, & S. B. Demir). Anı Yayıncılık.
7. Demirel, İ. N. (2018a). Dışavurumcu sanat yoluyla estetik değer öğretimi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(2), 693-714. https://doi.org/10.17152/gefad. 393942
8. Demirel, İ. N. (2018b). 9-12 yaş çocukların estetik değer algılarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 312-327. https://doi.org/10.17679/inuefd. 346720

9. Erdem, P. (2010). 3-7 yaş çocuklarının estetik algılarının gelişimi (Tez No. 267334) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
10. Fidan, B., & Fidan, M. (2016). Ortaokul öğrencilerinin görsel sanatlar dersi kavramına ilişkin metaforik algıları. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 159-166. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/222651
11. Hiçyılmaz, Y., & Adanır, Y. (2019). Sanat eğitimi dersi alan öğretmen adaylarının sanat kavramına ilişkin sahip oldukları algıların metaforlar aracılığıyla incelenmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 19-23. https://doi.org/10.18506/anemon.462012
12. Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80. https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/ozgubulut/129744/Sosyal_Hizmet_E_Dergi_SOSYAL_BILIMLERDE.pdf
13. Leech, N. L., & Onwuegbuzie, A. J. (2009). A typology of mixed methods research designs. Quality & Quantity, 43(2), 265-275. https://doi.org/10.1007/s11135-007-9105-3
14. Malchiodi, C. (2007). The art therapy sourcebook. Mcgraw-Hill.
15. Şen, Ü. S. (2005). Sanat eğitiminde bilimsel araştırma yöntemlerinin kullanılması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 343-360. https://dergipark.org.tr/tr/ download/article-file/31937
16. Sevim, O., Hisarcıklılar, E., & Feyzioğlu, N. (2012). Bir estetik duyuş analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(3), 41-57. https://dergipark.org.tr/tr/download/ article-file/32338
17. Stemler, S. (2001). An overview of content analysis. Practical Assessment, Research and Evaluation, 7(17), 1-6. https://doi. org/10.7275/z6fm-2e34
18. Taşkesen, S., & Ekici, S. (2020). Görsel sanatlar öğretmen adaylarının sanat okuryazarlık düzeyleri ile estetik beğeni düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, (81), 411-428. https://dergipark.org.tr/tr/download/ article-file/2594375
19. Taskesen, S., & Uludağ, M. (2019). The effect of art criticism activities on the creativity and motivation of secondary school students. International Online Journal of Educational Sciences, 12(1), 312-325. https://doi.org/10.15345/iojes.2020. 01.019
20. Tunalı, İ. (2004). Estetik (8. bs.). Remzi Kitabevi.
21. Uçar, M., Canbolat, C., & İlhan, S. (2019). Güzel sanatlar ve tasarım fakültesi öğrencilerinin “sanat” kavramına ilişkin zihinsel imgeleri. Sanat ve Tasarım Dergisi, (23), 393-411. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/737550
22. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2004). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
23. Yılmaz, M. (2009). Görsel sanatlar eğitiminde uygulamalar (3. bs.). Gündüz Eğitim Yayınları.