Üç Boyutlu Tasarım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Moda Tasarımı İlişkisi

Öz

Dijital çağda, eğitim, sanat, tasarım ve üretim gibi çeşitli alanlarda önemli gelişmelerin yaşanmaya başladığını görmekteyiz. Mühendislik ve tasarıma yönelik olarak geliştirilen yazılım ve teknolojik sistemlerin tekstil ve moda endüstrisinde kullanımı, tasarımdan üretime tüm süreçlerin yeniden düzenlenme gereksinimini ortaya çıkartmıştır. Moda koleksiyonlarının hazırlanma sürecinin soyut ve kavramsal olan kısmı ile bitmiş ürüne dönüşme aşamasında, dijital üç boyutlu tasarım teknolojileri ile sürdürülebilirlik etkileri üzerine incelenmeye çalışılmıştır. Tasarım, üretim ve pazarlama aşamalarında sağladığı kolaylıklar ile sınırlı kalmadan sürdürülebilir modaya sağlayacağı olanaklar tartışılmıştır. Bu çalışmada dijital tasarım teknolojilerinin giyim tasarımında sürdürülebilirliğe katkı sağlamak, gelecek odaklı yeni nesil giysi tasarımların ortaya çıkması, yeşil dönüşüm sürecinde moda endüstrisinin önemini tartışmaktır. Dijital dönüşümün geçici bir kavram olmadığı, teknolojik ilerlemeler ile sürekli etkileşimi devamlılığı olan süreç olduğunu ortaya koymak amaçlanmaktadır. Bu bağlamda eski ve yeni birlikteliğinde, yeni çözümleri barındıran moda tasarım yaklaşımı değerlendirilmiştir. Çalışmada alana yönelik literatür araştırması yapılarak, betimsel araştırma yöntemi ile belge taramalarında elde edilen veriler değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Üç Boyutlu Tasarım
• Sürdürülebilir Moda Tasarımı
• Dijital Dönüşüm.

The Relationship Between 3d Design Technologies and Sustainable Fashion Design

Öz

In the digital age, we see significant developments in various fields such as education, art, design and production. The use of software and technological systems designed for engineering and design in the textile and fashion industry has created the need to restructure all stages from design to production. In the abstraction and conceptual phases of the preparations of fashion collections and their transformation into finished products, the effects of digital three-dimensional design technologies and sustainability have been analyzed. The opportunities it will provide to sustainable fashion without being limited to the convenience it provides in the design, production and marketing stages are discussed. In this research, digital design technologies contribute to sustainability in apparel design, the emergence of future-oriented new generation of clothing designs, and to discuss the importance of the fashion industry in the green transformation process. It is aimed to emphasize that digital transformation is not a temporary concept, but a permanent process of continuous interaction with technological developments. In this context, the fashion design approach that harbors new solutions in the combination of old and new has been evaluated. In the study, the literature research on the field was analyzed and the documents were reviewed and the findings were evaluated with the descriptive research method.

Anahtar Kelimeler

• 3D Design
• Sustainable Fashion Design
• Digital Transformation

Kaynakça

1. 3dlook. (t.y.) Vücut Tarama Teknolojisi. 3dlook AI. 25 Ocak 2024 tarihinde https://3dlook.ai/mobile-tailor/ adresinden alındı. (In English)
2. Apeagyei, P. R. (2010). Application of 3D body scanning technology to human measurement for clothing fit. Journal of Digital Content Technology and its Applications, (4), 58–68. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=3856260 (In English)
3. Arabacı, H., & Saatçioğlu, K. (2025). Sürdürülebilir modada biyoplastik yüzeylerin kullanım potansiyeli. IDEART Uluslararası Tasarım ve Sanat Dergisi, 3(2), 73–87. https://izlik.org/JA73RA99XJ
4. Ateş, T., Asma, A., & Süel, B. (2020). Sürdürülebilir moda üretiminde tasarımcının rolü. İstanbul Aydın Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 6(12), 99–111. https://izlik.org/JA83DR65RW
5. Ayanoğlu, S. G., & Ağaç, S. (2017). Sürdürülebilir moda kavramına yönelik tasarım fikirleri. Art-e Sanat Dergisi, 10(19), 252–273. https://doi.org/10.21602/sduarte.285083
6. Balçak-Girgin, A., & Ulcay, Y. (2024). Türk tekstil ve hazır giyim sektörü inovasyon sisteminin güncel durumu. Journal of Innovative Engineering and Natural Science, 4(1), 38–58. https://doi.org/10.61112/jiens.1356199
7. Başaran, F. N. (2022). Dokuma tasarımında kullanılan CAD sistemleri. Tekstil ve Mühendis, 29(127), 168–184. https://doi.org/10.7216/1300759920222912707
8. Bcn3d. (t.y.). ZER collection unites style and sustainability through 3D printing. Bcn3d. 17 Kasım 2023 tarihinde https://www.bcn3d.com/sustainability-in-fashion-through-3d-printing/ adresinden alındı. (In English)

9. Boz, S., Kurtoğlu-Necef, Ö., Şen-Kılıç, A., & Öndoğan, Z. (2019). The usage of 3d technologies in assessment of body fitting of clothing. Turkish Journal of Fashion Design and Management, 1(1), 27–34. https://izlik.org/JA28MX78LK (In English)
10. Browzwear. (t.y.). Browzwear 3D. Browzwear Help. 18 Ocak 2024 tarihinde https://help.browzwear.com/hc/en-us/articles/ 4921302979609-3D-Window-Details adresinden alındı. (In English)
11. Bulat, F. (2022a). 3D baskılı tekstillerle dijital tasarım uygulamaları. Kesit Akademi Dergisi, 8(30), 92–118. https://doi.org/10.29228/ kesit.57575
12. Bulat, F. (2022b). Dijital dönüşümün tekstil ve moda tasarımına etkisi. A. Ö. Buckley (Ed.), Yenilikçi tasarımlar, sosyal ve beşerî bilimler metodoloji, araştırma ve uygulama (ss. 211–253) içinde. Livre De Lyon.
13. Choi, K. H. (2022). 3D dynamic fashion design development using digital technology and its potential in online platforms. Fashion and Textiles, 9(9), 1–28. https://doi.org/10.1186/s40691-021-00286-1 (In English)
14. Demirel, M. Y., & Karaağaç, I. (2014). An overview of computer aided manufacturing process. Mühendis ve Makina, 55(652), 51–61. (In English)
15. Doba-Kadem, F., & Özdemir, Ş. (2024). Dijital tekstil baskı teknolojilerine genel bir bakış. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(2), 889–901. https://doi.org/10.47495/okufbed.1183791
16. Dündar, S. K. (2023). Dijital moda: Endüstri 4.0 çağında kimlik, beden ve kıyafet etkileşimindeki dönüşüm ve kültürel devrim. Journal of Arts, 6(4), 317–324. https://doi.org/10.31566/arts.2143
17. Dwivedi, A., & Dwivedi, A. (2013). Role of computer and automation in design and manufacturing for mechanical and textile industries: CAD/CAM. International Journal of Innovative Technology and Exploring Engineering (IJITEE), 3(3), 174–181. https://www.researchgate.net/publication/280567486_Role_of_Computer_and_Automation_in_Design_and_Manufacturing_for_Mechanical_and_Textile_Industries_CADCAM (In English)
18. Ercan, A. T., & Kutay, M. (2025). Tekstil ve hazır giyim endüstrisinde nesnelerin interneti. İ. İlhan ve A. Özbek (Ed.), Nesnelerin interneti çağında tekstil endüstrisi (ss. 173–212) içinde. İstanbul Ticaret Odası Yayınları. https://online.fliphtml5.com/kkfkn/gtsq/#p=1
19. Fletcher, K., & Grose, L. (2012). Moda e sustentabilidade: Design para mudança. Editora Senac. (In Portuguese)
20. Hazer, B. (2012, 25 Haziran). Biyobozunur plastik ambalaj malzemeleri. Sağlık Çevre Kültürü, (6), 50–55. https://bioplasttr.com/BIOPLASTICS.pdf
21. Hinds, B., McCartney, J., Hadden, C., & Diamond, J. (1992). 3D CAD for garment design. International Journal of Clothing Science and Technology, 4(4), 6–14. https://doi.org/10.1108/eb002998 (In English)
22. Irisvanherpen. (t.y.). Voltage Collection. Iris Van Herpen. 17 Aralık 2023 tarihinde https://www.irisvanherpen.com/ collections/voltage/voltage-show#img-2053 adresinden alındı. (In English)
23. İlhan, İ. (2019). Tekstil üretim süreçleri açısından endüstri 4.0 kavramı. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(7), 810–823. https://izlik.org/JA69JK88RG
24. Juliadaviy. (t.y.). 3D women's apparel and accessories design and production. Julia Daviy. 27 Mart 2024 tarihinde https://juliadaviy.com/3d-design-%26-3d-printing adresinden alındı. (In English)
25. Kayalıoğlu, A. C., & Hakan, E. (2020). Üç boyutlu tarayıcı ve üç boyutlu yazıcı yardımıyla seramik form şekillendirme. İdil, 9(74), 1533–1540. https://doi.org/10.7816/idil-09-74-03
26. Knittingindustry. (t.y.a). SDS-ONE APEX3 3D. Knitting Industry. 18 Ekim 2023 tarihinde https://www.knittingindustry.com/shima-seiki-to-hold-private-show-in-romania/ adresinden alındı. (In English)
27. Knittingindustry. (t.y.b). Örme Tasarım Sistemi. Knitting Industry. 18 Mart 2024 tarihinde https://www.knittingindustry.com/shima-seiki-launches-apex-fiz/ adresinden alındı. (In English)
28. Kuşat, N. (2013). Yeşil sürdürülebilirlik için yeşil ekonomi: Avantaj ve dezavantajları: Türkiye incelemesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 8(29), 4896–4916. https://doi.org/10.19168/jyu.81368
29. Lee, Y. K., & DeLong, M. (2016). Re-birth design analysis for developing sustainable fashion products. Journal of the Korean Society of Clothing and Textiles, 40(3), 566–573. https://doi.org/10.5850/JKSCT.2016.40.3.566 (In English)
30. Masterkey. (t.y.). Clo3d. Masterkey Virtual Fashion. 18 Ocak 2024 tarihinde https://masterkey.com.tr/masterkey/clo3d/ adresinden alındı. (In English)
31. McQuillan, H. (2020). Digital 3D design as a tool for augmenting zero-waste fashion design practice. International Journal of Fashion Design, Technology and Education, 13(1), 89–100. https://doi.org/10.1080/17543266.2020.1737248 (In English)
32. Melek, E., & Sözüer, Z. D. (2023). Moda tasarımında sanal giysi tasarım süreci: CLO3D örneği. ROMAYA-Multidisipliner Akademik Yaklaşım Araştırmaları Dergisi, 3(2), 1–8. https://doi.org/10.5281/zenodo.10001208
33. Meng, Y., Mok, P. Y., & Jin, X. (2010). Interactive virtual try-on clothing design systems. CAD Computer Aided Design, 42(4), 310–321. https://doi.org/10.1016/j.cad.2009.12.004 (In English)
34. Öğülmüş, E., & Üreyen, M. (2020). Dijital giysi tasarım yazılımları ve kadın giyiminde kullanım olanakları. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat, 5(11), 29–49. https://izlik.org/JA76AP83KL
35. Sayem, A. S. M., Kennon, R., & Clarke, N. (2010). 3D CAD systems for the clothing industry. International Journal of Fashion Design, Technology and Education, 3(2), 45–53. https://doi.org/10.1080/17543261003689888 (In English)
36. Sayem, A. S. M. (2015, December 26). Advances in virtual prototyping: Opportunities for clothing manufacturers [Conference presentation]. 2nd Textile Research Conference, Dhaka, Bangladesh. https://www.researchgate.net/publication/308917861_Advances_in_Virtual_Prototyping_Opportunities_for_Clothing_Manufacturers (In English)
37. Sayem, A. S. M., Chakraborty, S., Hoque, S. M. A., Saha, K., Mica, M. T., & Ahsan, M. (2023). Defining digital fashion and tracking the developments in relevant technologies. In A. S. M. Sayem (Ed.), Digital fashion innovations: Advances in design, simulation, and industry (pp. 3–14). CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781003264958-2 (In English)
38. Shanmugam, V., Kaynak, E., Das, O., & Padhye, L. P. (2026). Environmental performance of bioplastics: degradation pathways, chemical leaching, and life-cycle implications. Npj Materials Sustainability, 4(9), 1–16. https://doi.org/10.1038/s44296-026-00096-w (In English)
39. Soylu, A. (2018). Endüstri 4.0 ve girişimcilikte yeni yaklaşımlar. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32), 43–57. https://doi.org/10.30794/pausbed.424955
40. Spahiu, T., Shehi, E., & Piperi, E. (2014, November 20). Advanced CAD/CAM systems for garment design and simulation [Conference presentation]. 6th International Conference of Textile, Tirana, Albania. (In English)
41. Tatman, D., Soydan, A. S., & Gümüş, B. (2022). Konfeksiyonda dijital numune ile fiziksel numune üretim süreçlerinin verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından karşılaştırılması. Verimlilik Dergisi, (Özel Sayı), 156–171. https://doi.org/10.51551/verimlilik.989352
42. Tekin-Akbulut, A. S. (2012). Türkiye’de etik moda üzerine bir araştırma. Akdeniz Sanat Dergisi, 5(8), 39–43. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/275378
43. Varol, H., & Atalay-Onur, D. (2025). Dijitalleşmenin sürdürülebilir moda üzerindeki etkileri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 15(1), 565–589. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1717840
44. Viptie3d. (t.y.). 3D Papyon. Vip Tie. 27 Mayıs 2024 tarihinde https://www.viptie3d.com/-royal-blue-sparkle.html adresinden alındı. (In English)
45. Wang, B., & Ha-Brookshire, J. E. (2018). Exploration of digital competency requirements within the fashion supply chain with an anticipation of Industry 4.0. International Journal of Fashion Design, Technology and Education, 11(3), 333–342. https://doi.org/10.1080/17543266.2018.1448459 (In English)
46. Wu, S., Zeng, T., Liu, Z., Ma, G., Xiong, Z., Zuo, L., & Zhou, Z. (2022). 3D printing technology for smart clothing: A topic review. Materials, 15(20), 1–15. https://doi.org/10.3390/ma 15207391 (In English)
47. Yıldıran, M. (2022). Dördüncü endüstri devrimi ve moda endüstrisine etkileri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 12(2), 559–578. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1221915
48. Yıldız-Tonga, M., & Tonga, M. (2022). Endüstri 4.0’a genel bir bakış: Sanayinin geleceği. G.Ü. İslahiye İİBF Uluslararası E-Dergi, 6(6), 40–60. https://izlik.org/JA49RP83YX
49. Yoşumaz, İ., & Özkara, B. (2019). Endüstri 4.0 sürecinin hazır giyim işletmeleri üzerindeki etkileri: Hugo Boss Türkiye örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2587–2600. https://doi.org/10.20491/isarder.2019.760
50. Yüksel, H., & Oktav-Bulut, M. (2019). Üç boyutlu tarama sistemleri. Tekstil ve Mühendis, 26(116), 406–414. https://izlik.org/JA25RW26KW