Öz
Çalışma hukuki boyutlarıyla Mekke fethini ele almaktadır. Fetih öncesinde yapılan Hudeybiye barış anlaşılmasının bozulması, Ebû Süfyân’ın Medine’yi ziyareti ve tekrar anlaşma gayreti, Hâtıb b. Ebû Betea’nın mektubu ve sonucu hukuk doktrinini ilgilendirmektedir. Fethin gerçekleşmesi için Hz. Peygamber ve onun ordusuna harem bölgesinde belli bir zaman aralığında savaş izninin verilmesi, sulh kavramı çerçevesinde af ve tesâmüh ilkesinin tercih edilmesi, şehrin yağmalanmasının yasaklanması Mekke fethinin hukuki boyutlarıyla ele almayı gerekli kılmaktadır. Devlet başkanı tarafından sadece bazı kişilerin cezalandırılması onayının verilmesi de hukuki bir durumdur. Hicret etme olayı ise fetihle mahiyet değiştirmiştir. Mekke’den Medine’ye hicret olayı artık zahiri anlamdan daha çok içsel ve öze yönelik kapsamlı bir hale dönüşmüştür. Hicret güzel bir niyet çerçevesinde günahlardan kaçınma, cihad ve ilim talebi gibi durumlarla anılmıştır. Kâbe hizmetlerinin yürütülmesinde emanetin ehline vermesi onaylanmış ve daha önce Kâbe hizmetleri çerçevesinde var olan bazı hizmet kalemleri ise kaldırılmış, hacılara su dağıtma işi (sikâyetü’l-hac) ve Kâbe hizmeti (Sidânetü’l-Beyt) ile sınırlandırılmıştır. Mekke’nin fethinde ahlak ile adaletin birlikte gözetilmesi, sosyal düzenin sağlanması amacı ile toplumsal ihtiyaç olgularının esas alınması ontolojik olarak tarih ilminden ziyade hukuk ilmiyle ilgilidir. Makale de ele alınan konular nitel yöntemin metin analizi ve tarihi doküman çerçevesin de ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
yok
Destekleyen Kurum
yok
Teşekkür
yok
Kaynakça
- Abdürezzâk, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi῾ es-San῾ânî el-Himyerî. el-Musannef. nşr. Habîbürrahman el-A῾zamî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1390/1970.
- Akdoğan, M. Nur. Mekke’nin Fethi. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2008.
- Algül, Hüseyin. “Mûte Savaşı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/385-387. İstanbul: TDV Yayınları, 2020.
- Aykul, Abdulmuid. “Mekke Haremi Arazisinin Hukukî Statüsü ile İlgili Tartışmalar”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 41 (2023), 182-184.
- Belâzurî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ. Fütûhu’l-büldân. Beyrut: Mektebetü’l-Hilâl, 1988.
- Belâzurî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ. Ensâbu’l-eşrâf, thk. Süheyl ez-Zekkâr - ve Riyâd ez-Ziriklî. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1996.
- Berki, Ali Himmet - Keskioğlu, Osman. Hz. Muhammed ve Hayatı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1977.
- Bozkurt, Nebi. “Eman”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 11/75-77. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
- Bozkurt, Nebi. “Hâtıb b. Ebû Beltea”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 16/444-445. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
- Bozkurt, Nebi. “Mekke”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/555-563. İstanbul: TDV Yayınları, 2003. Buhârî, Burhâneddin. el-Muhîtu’l-Burhânî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
- Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail b. İbrahim. el-Câmi’u’s-Sahîh. thk. Muhammed Zuheyr Beyrut: Dâru Tavki’n-Necât, 1422/2000.
- Bûtî, M. Said Ramazan. Fıkhu’s-Siyre. İstanbul: Dönem Yayıncılık, 2018.
- Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Ahkâmü’l-Kur’ân. Beyrût: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Ârabî, 1985.
- Dârekutnî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ömer b. Ahmed. Sünenü Dârekutnî. Beyrut: Müessetü’r-Risâle, 2004.
- Ebû Ubeyd, Kâsım b. Sellâm. Kitâbu’l-Emvâl. Kahire: Dâru’l-Fikr, 1981.
- Ebû Yûsuf, Ya’kub b. İbrâhim. Kitâbu’l-Harâc. Kahire: Matbaatü’s-Selefiyye, 1397.
- Hamîdullah, Muhammed. “Hudeybiye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/297-299. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
- Hamîdullah, Muhammed. Hz. Peygamber’in Savaşları. çev. Nazire Erinç Yurter İstanbul: Yeni Şafak, ts.
- Hanbel, Ebû Abdullah Ahmed. el-Câmiu’l Ulûmi’l İmam Ahmed el-Fıkh. Feyyûm: Dâru’l-Fellâh, 2009. Hattab, Mahmut Şit. Komutan Peygamber. çev. Ahmet Ağırakça. İstanbul: Bir Yayıncılık, 1988.
- İbn Hişâm, Ebû Muhammed Cemâlüddîn Abdülmelik b. Hişâm b. Eyyûb el-Himyerî el-Basrî el-Mısrî. es-Sîretü’n-Nebeviyye. nşr. Taha Abdurraûf Saʻd. Riyad: Şirketü’t-Tıbâʻati’l-Fenniyye’l-Müttehide, ts.
- İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer. el-Bidâye ve’n-Nihâye. nşr. Abdurrahmân ed-Dûkî ve Muhammed Gâzî Beydûn. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1998.
- İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullâh b. Ahmed b. Muhammed b. Kudâme. el-Muğnî. Mısır: Hicru li’t-Tebâati ve’n-Neşr ve’t-Tevzi‘ ve’l-İ῾lân, 1995.
- İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed el-Kazvînî. es-Sünen. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2009. İbn Sa‘d, Ebû Abdillâh Muhammed b. Sa‘d b. Menî el-Kâtib el-Hâşimî el-Basrî el-Bağdâdî. et-Tabakâtü’l-Kübrâ. Beyrut: y.y., 1985.
- İsfehânî, Ebu’l-Kâsım Hüseyin b. Muhammed Râgıp. Müfredâtü Elfâzı’l-Kur’ân (el-Müfredât fi garîbi’l-Kur’ân). thk. Safvan Adnan Dâvudî. Beyrut: Dâru’l-Kalem, 2009. Karaman, Hayreddin. İslâm Hukuk Tarihi. İstanbul: İz Yayıncılık, 2014.
- Karaman, Hayreddin vd. Kur’an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2020.
- Kudûrî, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Ebî Bekr Muhammed b. Ahmed. Muhtasaru’l-Kudûrî. Kahire: Dâru’s-Selâm, 2006.
- Kundak, Oğuzhan. “İslâm Arazi Hukukunda Mekke’nin Özel Konumu”. Bitlis İslamiyat Dergisi 6/1 (2024), 67-83. Kundak, Oğuzhan. İslam Arazi Hukukunun Oluşumu. İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2023.
- Küçükaşçı, Mustafa Sabri. “Umretü’l-Kazâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/297-2999. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
- Maverdî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Habîb el-Basrî. el-Hâvi’l-Kebîr. Beyrut: Dâru’l- Kütübü’l-İlmiyye, 1994.
- Mevsilî, Ebü’l-Fazl Mecdüddîn Abdullâh b. Mahmûd b. Mevdûd. el-İhtiyâr li’l-Ta‘lîli’l-Muhtâr. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-İlmiyye, ts.
- Müslîm, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. Sahîhu Muslim. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1374/1955.
- Özel, Ahmet. “Cihad”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 7/527-534. İstanbul: TDV Yayınları, 1993, 7/527-531.
- Özel, Ahmet. İslâm Hukukunda Ülke Kavramı: Dâru’l-İslâm - Dâru’l-Harb. İstanbul: İz Yayıncılık, 1991.
- Sinanoğlu, Mustafa. “İslâm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 23/1-2. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
- Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî el-Bağdâdî. Târîhu’l-Umem ve’l-Mulûk. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm. Kâhire: Dâru’l-Meârif bi-Mısr, 1960.
- Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa b. Sevre es-Sülemî. el-Câmiü’s-sahîh. thk. ve şerh Ahmed Muhammed Şakir. Kahire: y.y., 1978.
- Vâkıdî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ömer b. Vâkıd el-Eslemî el-Medenî. Kitâbü’l-Megâzî. Beyrut: Dârü’l-Âfâk, 1984.
- Zühaylî, Vehbe b. Mustafa. Âsârü’l-Harb fi’l-Fıḳhi’l-İslâmî. Dımaşk: y.y., 1385/1965.
Öz
تتناول هذه الدراسة فتح مكة من جوانبه القانونية. إذ يُعنى بخرق اتفاقية صلح الحديبية التي أُبرمت قبل الفتح، وزيارة أبي سفيان للمدينة ومحاولته تجديد الاتفاق، ورسالة حاطب بن أبي بلتعة وما ترتب عليها، وكلها مسائل تندرج ضمن نطاق الفقه القانوني. ومن الجوانب القانونية أيضاً منح الإذن للنبي ﷺ وجيشه بالقتال داخل منطقة الحرم لفترة زمنية محددة، وتفضيل مبدأ العفو والتسامح في إطار مفهوم الصلح، وتحريم نهب المدينة. كما يُعدّ قرار معاقبة بعض الأشخاص فقط بموافقة رئيس الدولة مسألة قانونية.
أما الهجرة، فقد تغيرت طبيعتها بعد الفتح، فلم تعد تعني الانتقال الظاهري من مكة إلى المدينة، بل أصبحت ذات بعد داخلي وجوهري، يرتبط بالنية الحسنة، والابتعاد عن المعاصي، والجهاد، وطلب العلم. وفيما يتعلق بخدمات الكعبة، فقد تم اعتماد مبدأ "وضع الأمانة في يد أهلها"، وأُلغيت بعض المهام التي كانت قائمة سابقاً، لتقتصر على سقاية الحجاج (السقاية) وخدمة الكعبة (السنادة).
إن مراعاة الأخلاق والعدالة معاً في فتح مكة، والاعتماد على احتياجات المجتمع لضمان النظام الاجتماعي، يُعد من صميم علم القانون أكثر من كونه منضويا تحت علم التاريخ. وقد تم تناول موضوعات المقالة من خلال منهج نوعي يعتمد على تحليل النصوص والوثائق التاريخية.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
yok
Destekleyen Kurum
yok
Teşekkür
yok
Kaynakça
- Abdürezzâk, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi῾ es-San῾ânî el-Himyerî. el-Musannef. nşr. Habîbürrahman el-A῾zamî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1390/1970.
- Akdoğan, M. Nur. Mekke’nin Fethi. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2008.
- Algül, Hüseyin. “Mûte Savaşı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/385-387. İstanbul: TDV Yayınları, 2020.
- Aykul, Abdulmuid. “Mekke Haremi Arazisinin Hukukî Statüsü ile İlgili Tartışmalar”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 41 (2023), 182-184.
- Belâzurî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ. Fütûhu’l-büldân. Beyrut: Mektebetü’l-Hilâl, 1988.
- Belâzurî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ. Ensâbu’l-eşrâf, thk. Süheyl ez-Zekkâr - ve Riyâd ez-Ziriklî. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1996.
- Berki, Ali Himmet - Keskioğlu, Osman. Hz. Muhammed ve Hayatı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1977.
- Bozkurt, Nebi. “Eman”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 11/75-77. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
- Bozkurt, Nebi. “Hâtıb b. Ebû Beltea”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 16/444-445. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
- Bozkurt, Nebi. “Mekke”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/555-563. İstanbul: TDV Yayınları, 2003. Buhârî, Burhâneddin. el-Muhîtu’l-Burhânî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
- Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail b. İbrahim. el-Câmi’u’s-Sahîh. thk. Muhammed Zuheyr Beyrut: Dâru Tavki’n-Necât, 1422/2000.
- Bûtî, M. Said Ramazan. Fıkhu’s-Siyre. İstanbul: Dönem Yayıncılık, 2018.
- Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Ahkâmü’l-Kur’ân. Beyrût: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Ârabî, 1985.
- Dârekutnî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ömer b. Ahmed. Sünenü Dârekutnî. Beyrut: Müessetü’r-Risâle, 2004.
- Ebû Ubeyd, Kâsım b. Sellâm. Kitâbu’l-Emvâl. Kahire: Dâru’l-Fikr, 1981.
- Ebû Yûsuf, Ya’kub b. İbrâhim. Kitâbu’l-Harâc. Kahire: Matbaatü’s-Selefiyye, 1397.
- Hamîdullah, Muhammed. “Hudeybiye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/297-299. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
- Hamîdullah, Muhammed. Hz. Peygamber’in Savaşları. çev. Nazire Erinç Yurter İstanbul: Yeni Şafak, ts.
- Hanbel, Ebû Abdullah Ahmed. el-Câmiu’l Ulûmi’l İmam Ahmed el-Fıkh. Feyyûm: Dâru’l-Fellâh, 2009. Hattab, Mahmut Şit. Komutan Peygamber. çev. Ahmet Ağırakça. İstanbul: Bir Yayıncılık, 1988.
- İbn Hişâm, Ebû Muhammed Cemâlüddîn Abdülmelik b. Hişâm b. Eyyûb el-Himyerî el-Basrî el-Mısrî. es-Sîretü’n-Nebeviyye. nşr. Taha Abdurraûf Saʻd. Riyad: Şirketü’t-Tıbâʻati’l-Fenniyye’l-Müttehide, ts.
- İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer. el-Bidâye ve’n-Nihâye. nşr. Abdurrahmân ed-Dûkî ve Muhammed Gâzî Beydûn. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1998.
- İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullâh b. Ahmed b. Muhammed b. Kudâme. el-Muğnî. Mısır: Hicru li’t-Tebâati ve’n-Neşr ve’t-Tevzi‘ ve’l-İ῾lân, 1995.
- İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed el-Kazvînî. es-Sünen. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2009. İbn Sa‘d, Ebû Abdillâh Muhammed b. Sa‘d b. Menî el-Kâtib el-Hâşimî el-Basrî el-Bağdâdî. et-Tabakâtü’l-Kübrâ. Beyrut: y.y., 1985.
- İsfehânî, Ebu’l-Kâsım Hüseyin b. Muhammed Râgıp. Müfredâtü Elfâzı’l-Kur’ân (el-Müfredât fi garîbi’l-Kur’ân). thk. Safvan Adnan Dâvudî. Beyrut: Dâru’l-Kalem, 2009. Karaman, Hayreddin. İslâm Hukuk Tarihi. İstanbul: İz Yayıncılık, 2014.
- Karaman, Hayreddin vd. Kur’an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2020.
- Kudûrî, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Ebî Bekr Muhammed b. Ahmed. Muhtasaru’l-Kudûrî. Kahire: Dâru’s-Selâm, 2006.
- Kundak, Oğuzhan. “İslâm Arazi Hukukunda Mekke’nin Özel Konumu”. Bitlis İslamiyat Dergisi 6/1 (2024), 67-83. Kundak, Oğuzhan. İslam Arazi Hukukunun Oluşumu. İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2023.
- Küçükaşçı, Mustafa Sabri. “Umretü’l-Kazâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/297-2999. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
- Maverdî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Habîb el-Basrî. el-Hâvi’l-Kebîr. Beyrut: Dâru’l- Kütübü’l-İlmiyye, 1994.
- Mevsilî, Ebü’l-Fazl Mecdüddîn Abdullâh b. Mahmûd b. Mevdûd. el-İhtiyâr li’l-Ta‘lîli’l-Muhtâr. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-İlmiyye, ts.
- Müslîm, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. Sahîhu Muslim. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1374/1955.
- Özel, Ahmet. “Cihad”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 7/527-534. İstanbul: TDV Yayınları, 1993, 7/527-531.
- Özel, Ahmet. İslâm Hukukunda Ülke Kavramı: Dâru’l-İslâm - Dâru’l-Harb. İstanbul: İz Yayıncılık, 1991.
- Sinanoğlu, Mustafa. “İslâm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 23/1-2. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
- Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî el-Bağdâdî. Târîhu’l-Umem ve’l-Mulûk. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm. Kâhire: Dâru’l-Meârif bi-Mısr, 1960.
- Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa b. Sevre es-Sülemî. el-Câmiü’s-sahîh. thk. ve şerh Ahmed Muhammed Şakir. Kahire: y.y., 1978.
- Vâkıdî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ömer b. Vâkıd el-Eslemî el-Medenî. Kitâbü’l-Megâzî. Beyrut: Dârü’l-Âfâk, 1984.
- Zühaylî, Vehbe b. Mustafa. Âsârü’l-Harb fi’l-Fıḳhi’l-İslâmî. Dımaşk: y.y., 1385/1965.
Öz
This study addresses the conquest of Mecca from a legal perspective. It examines the breach of the Treaty of Hudaybiyyah prior to the conquest, Abu Sufyan’s visit to Medina and his attempt to renew the agreement, as well as the letter sent by Hatib ibn Abi Balta'ah and its consequences—all of which pertain to legal doctrine. The Prophet ﷺ and his army were granted permission to engage in battle within the sacred precinct for a limited time, and the principles of pardon and tolerance were favored within the framework of peace. The prohibition of looting the city also necessitates a legal analysis of the conquest. The decision by the head of state to punish only certain individuals is likewise a legal matter.
The concept of migration underwent a transformation with the conquest. The migration from Mecca to Medina no longer held a purely physical meaning but evolved into a deeper, spiritual journey. Migration came to be associated with noble intentions, avoidance of sin, striving in the path of God, and the pursuit of knowledge. In terms of Kaaba services, the principle of entrusting duties to those qualified was affirmed, and some previously existing service roles were abolished. The responsibilities were limited to providing water to pilgrims (siqāyat al-ḥajj) and serving the Kaaba (sidānat al-bayt).
The integration of morality and justice during the conquest of Mecca, and the prioritization of societal needs to ensure social order, are ontologically more related to legal science than to historical study. The topics discussed in the article are presented through qualitative methods, including textual analysis and historical documentation.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
yok
Destekleyen Kurum
yok
Teşekkür
yok
Kaynakça
- Abdürezzâk, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi῾ es-San῾ânî el-Himyerî. el-Musannef. nşr. Habîbürrahman el-A῾zamî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1390/1970.
- Akdoğan, M. Nur. Mekke’nin Fethi. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2008.
- Algül, Hüseyin. “Mûte Savaşı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/385-387. İstanbul: TDV Yayınları, 2020.
- Aykul, Abdulmuid. “Mekke Haremi Arazisinin Hukukî Statüsü ile İlgili Tartışmalar”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 41 (2023), 182-184.
- Belâzurî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ. Fütûhu’l-büldân. Beyrut: Mektebetü’l-Hilâl, 1988.
- Belâzurî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ. Ensâbu’l-eşrâf, thk. Süheyl ez-Zekkâr - ve Riyâd ez-Ziriklî. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1996.
- Berki, Ali Himmet - Keskioğlu, Osman. Hz. Muhammed ve Hayatı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1977.
- Bozkurt, Nebi. “Eman”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 11/75-77. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
- Bozkurt, Nebi. “Hâtıb b. Ebû Beltea”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 16/444-445. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
- Bozkurt, Nebi. “Mekke”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/555-563. İstanbul: TDV Yayınları, 2003. Buhârî, Burhâneddin. el-Muhîtu’l-Burhânî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
- Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail b. İbrahim. el-Câmi’u’s-Sahîh. thk. Muhammed Zuheyr Beyrut: Dâru Tavki’n-Necât, 1422/2000.
- Bûtî, M. Said Ramazan. Fıkhu’s-Siyre. İstanbul: Dönem Yayıncılık, 2018.
- Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Ahkâmü’l-Kur’ân. Beyrût: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Ârabî, 1985.
- Dârekutnî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ömer b. Ahmed. Sünenü Dârekutnî. Beyrut: Müessetü’r-Risâle, 2004.
- Ebû Ubeyd, Kâsım b. Sellâm. Kitâbu’l-Emvâl. Kahire: Dâru’l-Fikr, 1981.
- Ebû Yûsuf, Ya’kub b. İbrâhim. Kitâbu’l-Harâc. Kahire: Matbaatü’s-Selefiyye, 1397.
- Hamîdullah, Muhammed. “Hudeybiye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/297-299. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
- Hamîdullah, Muhammed. Hz. Peygamber’in Savaşları. çev. Nazire Erinç Yurter İstanbul: Yeni Şafak, ts.
- Hanbel, Ebû Abdullah Ahmed. el-Câmiu’l Ulûmi’l İmam Ahmed el-Fıkh. Feyyûm: Dâru’l-Fellâh, 2009. Hattab, Mahmut Şit. Komutan Peygamber. çev. Ahmet Ağırakça. İstanbul: Bir Yayıncılık, 1988.
- İbn Hişâm, Ebû Muhammed Cemâlüddîn Abdülmelik b. Hişâm b. Eyyûb el-Himyerî el-Basrî el-Mısrî. es-Sîretü’n-Nebeviyye. nşr. Taha Abdurraûf Saʻd. Riyad: Şirketü’t-Tıbâʻati’l-Fenniyye’l-Müttehide, ts.
- İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer. el-Bidâye ve’n-Nihâye. nşr. Abdurrahmân ed-Dûkî ve Muhammed Gâzî Beydûn. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1998.
- İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullâh b. Ahmed b. Muhammed b. Kudâme. el-Muğnî. Mısır: Hicru li’t-Tebâati ve’n-Neşr ve’t-Tevzi‘ ve’l-İ῾lân, 1995.
- İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed el-Kazvînî. es-Sünen. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2009. İbn Sa‘d, Ebû Abdillâh Muhammed b. Sa‘d b. Menî el-Kâtib el-Hâşimî el-Basrî el-Bağdâdî. et-Tabakâtü’l-Kübrâ. Beyrut: y.y., 1985.
- İsfehânî, Ebu’l-Kâsım Hüseyin b. Muhammed Râgıp. Müfredâtü Elfâzı’l-Kur’ân (el-Müfredât fi garîbi’l-Kur’ân). thk. Safvan Adnan Dâvudî. Beyrut: Dâru’l-Kalem, 2009. Karaman, Hayreddin. İslâm Hukuk Tarihi. İstanbul: İz Yayıncılık, 2014.
- Karaman, Hayreddin vd. Kur’an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2020.
- Kudûrî, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Ebî Bekr Muhammed b. Ahmed. Muhtasaru’l-Kudûrî. Kahire: Dâru’s-Selâm, 2006.
- Kundak, Oğuzhan. “İslâm Arazi Hukukunda Mekke’nin Özel Konumu”. Bitlis İslamiyat Dergisi 6/1 (2024), 67-83. Kundak, Oğuzhan. İslam Arazi Hukukunun Oluşumu. İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2023.
- Küçükaşçı, Mustafa Sabri. “Umretü’l-Kazâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/297-2999. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
- Maverdî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Habîb el-Basrî. el-Hâvi’l-Kebîr. Beyrut: Dâru’l- Kütübü’l-İlmiyye, 1994.
- Mevsilî, Ebü’l-Fazl Mecdüddîn Abdullâh b. Mahmûd b. Mevdûd. el-İhtiyâr li’l-Ta‘lîli’l-Muhtâr. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-İlmiyye, ts.
- Müslîm, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. Sahîhu Muslim. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1374/1955.
- Özel, Ahmet. “Cihad”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 7/527-534. İstanbul: TDV Yayınları, 1993, 7/527-531.
- Özel, Ahmet. İslâm Hukukunda Ülke Kavramı: Dâru’l-İslâm - Dâru’l-Harb. İstanbul: İz Yayıncılık, 1991.
- Sinanoğlu, Mustafa. “İslâm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 23/1-2. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
- Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî el-Bağdâdî. Târîhu’l-Umem ve’l-Mulûk. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm. Kâhire: Dâru’l-Meârif bi-Mısr, 1960.
- Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa b. Sevre es-Sülemî. el-Câmiü’s-sahîh. thk. ve şerh Ahmed Muhammed Şakir. Kahire: y.y., 1978.
- Vâkıdî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ömer b. Vâkıd el-Eslemî el-Medenî. Kitâbü’l-Megâzî. Beyrut: Dârü’l-Âfâk, 1984.
- Zühaylî, Vehbe b. Mustafa. Âsârü’l-Harb fi’l-Fıḳhi’l-İslâmî. Dımaşk: y.y., 1385/1965.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | İslam Hukuku |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 4 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 19 Aralık 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 28 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 28 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2 |
Amaç ve Kapsam
ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi; ilahiyat araştırmaları alanına dair araştırma ve tercüme makale, gezi/araştırma notu, kitap edisyon kritiği, kongre veya sempozyum bildiri ve değerlendirmeleri, tez değerlendirmeleri gibi çalışmaları yayınlama ve açık erişim politikasıyla bilim alanına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
İlahiyat araştırmaları alanına dair tüm çalışmalar.
• ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi; Haziran ve Aralık aylarında yılda iki sayı olarak Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından elektronik ortamda yayımlanan, erişime açık uluslararası akademik bir dergidir.
• Dergimiz, Haziran sayısı için 1 Ocak-1 Mayıs, Aralık sayısı için 1 Temmuz-1 Kasım tarihlerinde makale gönderimine açıktır.
• Dergimizde aynı döneme ait bir yazarın birden fazla çalışması değerlendirmeye alınmaz.
• Dergimize gönderilen makaleler, en az 5000 en fazla 10000 kelimeden oluşmalıdır. Makalenin niteliğine göre bu rakam artırılabilir.
• Türkçe ve İngilizce özetler, 150-200 sözcük aralığında olmalıdır.
• Özetlerde ilki ana bilim dalının ismi olacak şekilde en az 3 en fazla 5 anahtar kelime yer almalıdır.
• Ön kontrolden geçirilen çalışmalar, intihal tespit programı ile taranır. İntihal tespit edilen çalışmalar, yayınlanmaz.
• Ayrıca benzerlik oranı, %20’den fazla olan çalışmalar, yayınlanmaz.
• Gönderilen çalışmalar, çift taraflı kör hakemlik değerlendirmesine tabi tutulur. En az iki hakem tarafından kabul edilmeyen çalışmalar, yayınlanmaz.
• Tercüme türünde gelen makalelerin yayınlanabilmesi için diğer makalelerde olduğu gibi aynı işlem süreci uygulanır.
• Yayınlanan tüm makalelere, kalıcı makale tanımlayıcısı olarak DOI atanır.
Yazım Kuralları
• Yazar ad soyad ve diğer bilgileri ile makale bilgileri ekteki şablondaki stile uygun olacak şekilde hazırlanmalıdır.
• Kağıt türü, dikey A4 seçilmelidir.
• Sayfa düzeni kenar boşlukları; üst: 3 cm, alt: 3 cm, sol kenar: 3 cm, sağ kenar: 3 cm olmalıdır.
• Türkçe ve İngilizce özetler, Times New Roman 10 punto olacak şekilde ayarlanmalı ve özetler 150-200 sözcük ile sınırlı tutulmalıdır.
• Anahtar kelimelerde ilk sözcük ilgili ana bilim dalını ifade etmelidir.
• Türkçe ve İngilizce makalelerde ana metin Times New Roman 12 punto olacak şekilde ayarlanmalı ve iki yana yaslanmış olmalıdır.
• Arapça makalelerde ana başlıklar 14 punto ve bold şekilde Traditional Arabic yazı formatı kullanılmalıdır.
• Arapça makalelerde ana metin 12 punto Traditional Arabic yazı formatı kullanılmalı ve sağ taraftan başlayacak şekilde iki yana yaslanmış olmalıdır.
• Arapça makalelerde dipnot Traditional Arabic 10 punto olacak şekilde ayarlanmalıdır.
• Dergi ana başlıkları Times New Roman 14 punto ve bold olacak şekilde ayarlanmalıdır. Makalenin gezinti bölmesinde başlıklar görünecek şekilde hazırlanmalıdır.
• Metin için kullanılması gereken ayarlar: (TR&EN)
Hizalama: Yaslanmış
Ana Hat Düzeyi: Gövde Metni ve Soldan sağa
Girinti: sol 0 cm sağ 0 cm
Özel: İlk satır
Değer: 1,25
Aralık: Önce 6 nk Sonra 6 nk
Satır Aralığı: Kat
Konum: 1,25
• Otomatik kaynak gösterme araçlarından Zotero, EndNote, Mendeley kullanılmalıdır.
• Dipnot için kullanılması gereken ayarlar:
Hizalama: Yaslanmış
Ana Hat Düzeyi: Gövde Metni ve Soldan sağa
Girinti: sol 0 cm sağ 0 cm
Özel: Asılı
Değer: 0,4
Aralık: Önce 0 nk Sonra 0 nk
Satır Aralığı: Tek
Konum: Boş
• Kaynakça için kullanılması gereken ayarlar:
Kaynakça, 12 punto ve İsnad 2. Edisyona göre hazırlanmalıdır. Kaynakçanın paragraf düzeni Asılı 1,25 cm olarak ayarlanmalıdır. Aralık önce 6 nk, sonra 6 nk, satır Aralığı TEK olarak ayarlanmalıdır.
Tablolar
• Tablo 1. (Times New Roman, 10 punto, koyu, sola yaslı)
Tablo Adındaki Her Sözcüğün İlk Harfi Büyük (Times New Roman, 10 punto, italik, sola yaslı)
• Tablolarınızın farklı sayfaya geçmesi halinde “Tablo X. Devamı” şeklinde başlık satırı ve bilgi satırınızı tekrardan yeni sayfadaki tablonun en üst iki satırında kullanınız.
• Tablo 1. Devamı (Times New Roman, 10 punto, koyu, sola yaslı)
• Resimler: Yüksek çözünürlüklü olmalı ve resim adlandırmalarında, şekil kurallarına uyulmalıdır.
Türkçe Makale Yazım şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31085
İngilizce Makale Yazım Şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31155
Arapça Makale Yazım Şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31154
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
• ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır.
• Dergimiz; Basın Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ne uymaktadır. Ayrıca Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Open Acsess Scholary Publishers Association (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkelerini de benimsemiştir.
• Dergimizde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir.
• Dergimiz, yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklemektedir.
• Hakemli dergide bir makalenin yayımlanması uyumlu ve saygı duyulan bilgi ağının gelişmesinde gerekli bir temel taşıdır. Bu yazarların ve onları destekleyen enstitülerin çalışmalarının kalitesinin doğrudan yansımasıdır. Hakemli makaleler bilimsel metotları destekler ve şekillendirir. Bu yüzden beklenen etik davranışların standartlarında anlaşmaya varmak yayımlama ile ilgili tüm taraflar, yazar, dergi editörü, hakem ve yayımcı kuruluşlar için önemlidir.
Ücret Politikası
Dizinler
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Adına İmtiyaz Sahibi
Baş Editör/Editör
Editör Kurulu
Yayın Kurulu
1967 yılında Amasya’nın Gümüşhacıköy ilçesinde doğdu. İlkokuldan sonra İstanbul Fatih’te hafızlık yaptı (1982). Samsun İmam Hatip lisesinden 1989 yılında mezun oldu. Aynı yıl Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesini kazandı. 1993 yılında lisansını tamamladı. Aynı sene Ankara Yenimahalle Müftülüğünde müezzin kayyım olarak memuriyete başladı. 1995 yılında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde Yüksek lisansa başladı. 1998 yılında hem “Kur’an’da Emr Kelimesi (Semantik ve Etimolojik Tahlil)” adlı tezi ile yüksek lisansı hem de Diyanet İşleri Başkanlığı İstanbul (Haseki) Dini Yüksek İhtisas Kursunu tamamladı. Çorum’un İskilip İlçesine vaiz olarak atandı. 2000 yılında Siirt2in Şirvan ilçesine müftü olarak atandı. 2001-2005 yılları arasında resmi görevle Hollanda’nın Almelo şehrinde imam hatip olarak görev yaptı.2005-2008 yılları arasında Sivas’ın Divriği İlçesinde, 2008-2014 yılları arasında Çorum’un Bayat ilçesinde, 2014-2019 yılları arasında Samsun’un Canik ilçesinde ilçe müftüsü olarak görev yaptı. 2011 yılında Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı Tefsir Bilim Dalı’nda doktoraya başladı. “Siyer, Hadis ve Tefsir Bağlamında Haccın Ahkamı ve Menasiki” adlı tezi ile doktorasını tamamladı. 2019 yılında Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir Ana Bilim Dalı’na öğretim üyesi olarak atandı. 2025 yılında Doçent unvanını aldı. Yayınlanmış 5 kitabı, 2 kitap bölümü, 13 akademik makalesi, 4 sempozyum tebliği, ulusal popüler dergilerde de çok sayıda makaleleri bulunmaktadır. Halen İlahiyat Fakültesindeki görevine devam etmektedir. Evli ve dört çocuk babasıdır.
1989 yılında Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde doğan Kalgı, ilkokul öğrenimini Yumrutepe Köyü’nde, ortaokul ve lise öğrenimini ise Siverek’te tamamlamıştır. 2011 yılında Kilis 7 Aralık Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği bölümünden mezun olan Kalgı, 2011-2016 yılları arasında Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı çeşitli okullarda öğretmenlik, 2016-2022 yılları arasında ise farklı okullarda okul yöneticiliği yapmıştır.
Kalgı, 2014 yılında “Lise 1. Sınıf Öğrencilerinin Özsaygı Düzeyleri ile Vandalist Davranışları Sergileme Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Şanlıurfa İli Örneği)” başlıklı teziyle Sınıf Eğitimi alanında yüksek lisansını; 2020 yılında ise Çukurova Üniversitesi Din Psikolojisi Anabilim Dalı’nda “Ortaöğretim Öğrencilerinde Dindarlık ile Kişilik Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma (Şanlıurfa Örneği)” başlıklı çalışmasıyla doktorasını tamamlamıştır.
2022 yılında Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü Din Psikolojisi Anabilim Dalı’na öğretim üyesi olarak atanan Kalgı, 2023 yılında doçent unvanını alarak aynı üniversitede görevine devam etmektedir.
Kalgı, Dindarlık ve Kişilik: Ergenler Üzerine Bir Araştırma (2021) ve Din Değiştirme Olgusu: Müslümanlıktan Hristiyanlığa Geçen Kişiler Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma (2023) adlı kitapların yazarıdır. Bunun yanı sıra, din psikolojisi alanında ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış çok sayıda makalesi ve bildirisi bulunmaktadır.
Ayrıca Kalgı, 2021 yılında Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olarak ikinci lisans eğitimini de tamamlamıştır. Yazar, Fidan Gürez Kalgı ile evli olup İngilizce ve Farsça bilmektedir.
