Bir Hiciv Münazarası Örneği: Enki ve Ninmah Öteki İnsanların Yaratılışı

Öz

Münazara şiirlerinin ilk örnekleri Sumer dilinde yazılmış Rekabet Şiirleri(ADAMİN)’nden gelmektedir. Mezopotamya’ya özgü retorik tekniklerinin kullanıldığı ADAMİN örneklerinin katiplik eğitiminin bir parçası olduğu anlaşılmaktadır. Münazara türü Sumerce ADAMİN örneklerden başlayarak, öncelikle Doğu edebiyatına ve kısmen de Batı edebiyatına yayılmıştır. Bu türün başlangıçta, katiplere toplumun öncelikli unsurlarını öğretmek için kullanıldığı anlaşılmaktadır. Sumer Rekabet Şiirleri bu açıdan, masal, fabl ve diğer anlatı metinlerinden farklıdır.Eldeki ve örneklerden anlaşıldığı kadarıyla bu şiirler, festivaller gibi özel günlerde tapınaklarda rahipler arasında rekabet şiiri yarışmalarında da kullanılmıştır. Bu makale önceki araştırmacılar tarafından ‘İnsanın yaratılışına dair mitolojik açıklama’ olarak ele alınan Enki ve Ninmah metnini; mevcuttaki Sumer Rekabet Şiiri örneklerine, Enki ve Ninmah arasındaki rekabete ve kullanılan retorik tekniğinin diğer münazara örneklerine benzerliğine dayanarak bir münazara şiiri örneği olarak önermektedir. Metin aynı zamanda toplumun ‘absürt ve öteki’ olarak gördüğü insanların varoluşlarına dair etiyolojik açıklama içermektedir. Tanrıça Ninmah’ın yarattığı ve toplumca ‘absürt ve öteki’ olarak görülen bu insanların tanrı Enki tarafından sarayda önemli görevlere atanmaları, metnin yazıldığı dönemde sarayda yaşanmış olması muhtemel bir siyasi yozlaşmayı akla getirmektedir. Metin bu açıdan da, sonraki münazara şiiri geleneğinde örnekleri görülen hiciv münazaralarına benzemektedir. Bu çalışma, mevcut örneklerden yola çıkarak Enki ve Ninmah metnini münazara türü ile birlikte ele alıyor ve önceki araştırmacıların ‘insanın yaratılışına dair mitolojik bir metin’ olarak değerlendirdikleri bu metni, bir hiciv münazarası örneği olarak öneriyor.

Anahtar Kelimeler

• Edebiyat
• Münazara şiirleri
• Enki ve Ninmah
• Etiyoloji
• Hiciv

Example of a Diatribe Disputation: Enki and Ninmah: The Creation of Other People

Öz

Abstract The first examples of disputation poems come from the Sumerian Debate Poems (ADAMIN) written in the Sumerian language. It is understood that the ADAMİN examples, which use rhetorical techniques specific to Mesopotamia, were a part of the training of scribes. Starting from the Sumerian ADAMİN examples, the debate genre spread primarily to Eastern literature and partly to Western literature. It is understood that this genre was used to scribal education to teach the scribes the primary elements of society. In this respect, Sumerian Debate Poems differ from tales, fables and other narrative texts.It is understood from the available examples that debate poetry competitions were also held among priests in temples on special occasions such as festivals. This article proposes the Enki and Ninmah, which was considered by previous researchers as a ‘mythological explanation of the creation of man’, as an example of debate poem in terms of the competition between Enki and Ninmah and the similarity of the rhetorical technique used to other debate examples. The text also contains an etiological explanation for the existence of people who are ‘absurd and other’. In addition, people who are absurd and other in the sight of society appointed to important positions in the palace brings to mind a possible political corruption that took place in the palace at the time the text was written. In this respect, it resembles the satirical disputation that are seen in the later tradition of disputation poetry. Based on existing examples, this study focuses on the Enki and Ninmah together with the disputation genre that spread from Eastern Literature to the West and proposes this text, which previous researchers considered as ‘a mythological text about the creation of man’, as an example of a diatribe disputation poem.

Anahtar Kelimeler

• Literature
• Debate poems
• Enki and Ninmah
• Etiology
• Diatribe

Kaynakça

1. Abdullaeva-Melville, F. (2020). Debate in Iranian Literary Culture. E. Jiménez,—C. Mittermayer (ed.) Disputation Literature in the Near East and Beyond. De Gruyder.
2. Aynur H. (2020). A Survey of Disputation Texts in Ottoman Literature. E. Jiménez—C. Mittermayer (ed.) Disputation Literature in the Near East and Beyond, A Survey of Disputation Texts in Ottoman Literature. De Gruyder.
3. Bolle, S.D. 1982. Wisdom in Akkadian Literature: Expression, Introduction, Dialogue. University of California. 1969. “Enki and Ninmah’ and ‘Enki and World Order’, [Sumerian and Akkadian Texts with English Translations and Notes]”. University of Pennsylvania.
4. Brock, S. (2020). Disputations in Syriac Literature. E. Jiménez—C. Mittermayer (ed.) Disputation Literature in the Near East and Beyond, A Survey of Disputation Texts in Ottoman Literature. De Gruyder.
5. Ceccarelli, M. (2016). Enki und Ninmah Eine mythische Erzählung in sumerischer Sprache, Mohr Siebeck.
6. Civil, M., Green, W.M. Lambert, W.G. (Ed.). (1979). Materials For Sumerian Lexicon Ea A = nâqu, Aa A = nâqu, with their Forerunners and Related Texts.
7. Dijk Van J. (1953). La sagesse Suméro-Accadienne. Brill.
8. Gelder, van G.J. (2020). The Debate of Spring and Autumn in Arabic Literature. Jiménez E. ve Mittermayer C. (ed.) Disputation Literature in the Near East and Beyond. De Gruyder.

9. Jacobsen,T.(1987). The Harbs That Once…., Sumerian Poetry in Translation. Yale University Press.
10. Jiménez, E. (2017). The Babylonian Disputation Poems. De Gruyter.
11. Jiménez, E.& Mittermayer, C. (Ed.). (2020). Disputation Literature in the Near East and Beyond. De Gruyter.
12. Kramer, S.N., & Bottero, J. (1993). Lorsque les dieux faisaient L’homme. Gallimard.
13. Lambert,W.G. (1996 a). Babylonian Wisdom Literature. Eisenbrauns.
14. Lambert,W.G. (2013 b). Babylonian Creation Myths. Eisenbrauns.
15. Larsen, D. (2020). Night and Day in Islamicate Literary Disputation. E.Jiménez—C. Mittermayer (ed.) Disputation Literature in the Near East and Beyond. De Gruyder.
16. Otero, A.P. 2020. Those Who Cannot Do, Reign? The Sources of the Fable of Jotham. .Jiménez E. ve C. Mittermayer (ed.) Disputation Literature in the Near East and Beyond, A Survey of Disputation Texts in Ottoman Literature. De Gruyder.
17. Ponchia,S. (2024). From Dialogue to Debate. Sironu, F.ve Viano, M. (Ed.), Wisdom Between East and West: Mesopotamia, Greece and Beyond. Venice University Press. Vanstiphout, H.L.J. (1991a). Lore, Learning and Levity in The Sumerian Disputations: A Matter of Form or Substance. G.J.Reinink, (Ed.) Dispute Poems and Dialogues in The Ancient Near East. Peeters.
18. (1992 b). The Banquet Scene in Mesopotamian Debate Poems. Res Orientales IV, 37-63
19. Walls, H.N. (2007). The Origins of The Disabled Body-Disability in Ancient Mesopotamia (H.Avalos, J.S.Melcher, J.S.ve T.Schipper, (Ed.). This Abled Body: Rethinking Disabilities in Biblical Studies. Brill.
20. Wasserman, N., & Cohen, Y. (2021). Mesopotamian Wisdom Literature. W.Kynes (Ed.) The Oxford Handbook of Wisdom and Bible. Oxford University Press.
21. Elektronik Kaynaklar
22. https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=conflictus&oldid=80459107. “altercatio” ,Wiktionary, the free dictionary”. Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2024. https://en.wiktionary.org/wiki/altercatio. “Certamen”. Wiktionary, the Free Dictionary, Erişim Tarihi: 18 Temmuz 2024. https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=certamen&oldid=80749658. “Contentio”, Wiktionary, the Free Dictionary, Erişim Tarihi: 16 Aralık 2023. https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=contentio&oldid=77222194 eBL : Story of the Flood (Atraḫasīs) Chapter Standard Babylonian III: Text edition in the electronic Babylonian Library , Erişim Tarihi: 08.01.2025.
23. Poem of Creation (Enūma eliš) Chapter VI: Text edition in the electronic Babylonian Library , Son Erişim Tarihi: 10.01.2025
24. KISALTMALAR
25. CAD The Assyrian Dictionary of Chicago MSL Materials for Sumerian Lexicon SBH G.Reisner, Sumerisch-babylonische Hymnen nach Thontafeln griechischer Zeit (Berlin 1896) ISET S. Kramer/M. Çig/H. Kizilyay, Istanbul Arkeoloji Müzelerinde bulunan Sümer edebî tablet ve parcalari (Sumerian Literary Tablets and Fragments in the Archaeological Museum of Istanbul), I/Il, (Ankara 1969/1976)