TR
EN
YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ
Öz
Basın yayıncılarının ilk çıkan gazeteden beri hukuki koruma talepleri karşılıksız kalmıştır. Haberin dijital mecralara geçmeye başlaması ile bu talepler artmıştır. Zira artık internetin kapı bekçisi durumundaki Google ve Facebook(META) gibi küresel şirketler internette haberin yayıcısı konumuna gelmişlerdir. Geldikleri bu konum itibariyle tiraj ve reklam geliri anlamında kan kaybeden basın yayıncıları, yapmış oldukları yatırımların korunması için yayınları üzerinde talep ettikleri hukuki koruma konusu yeniden gündeme gelmiştir. Ancak tarihten bu tarafa haberin telifi ilk defa karşılıksız kalmayarak Avrupa Birliği tarafından bir yönerge ile hukuki kapsam içine alındı. Artık basın yatırımcısının da bağlantılı hak sahibi olarak değerlendirildiği günümüzde yapay zekanın konumu bir kez daha soru işaretleri doğurmaya başlamıştır. Çünkü hem basın yayıncılarının haber metni oluşturmalarında hem de dijital haber yayıcılarının haber derlemelerinde ve snippet oluşturmasında yapay zeka kullanılmaktadır.
Yapay zekanın ürettiği haberin ya da kategorize ederek tüketiciye sunduğu haber metinlerinden doğan hakların kim tarafından kullanılacağı konusunda dünyadaki yasalar, yargı kararları ve doktrin araştırılarak karşılaşılan hukuki sorunlara uygun çözüm yollarının araştırılması amaçlanmıştır. Basın yatırımcısına getirilen bağlantılı hakların yapay zekanın ürettiği haber metinlerini hangi şekillerde etkileyeceği ve bunlardan doğan hakların kim tarafından kullanılacağı da makalemizin konusunu oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABD Telif Hakkı Bürosu. “Compendium II of Copyright Office Practices.” Erişim tarihi Nisan 09, 2023. https://www.copyright.gov/history/comp/compendium-two.pdf.
- Ali Haydar Efendi. Dürer’ül-Hükkâm Şerhu Mecelleti’l-Ahkâm. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2016. Asaro, Peter. “Robots and Responsibility from a Legal Perspective.” IEEE 4, no. 14 (2007): 1-5, http://www.roboethics.org/icra2007/contributions/ASARO%20Legal%20Pe rspective.pdf.
- Avrupa Birliği Adalet Divanı 4.D. Infopaq International A/S v Danske Dagblades Forening, E. Case C-5/08.16. 07.2009. (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:62008CJ0005).
- Axelspringer. “International Publishers Sign ‘Hamburg Declaration to Protect Intellectual Property Rights’.” Erişim tarihi Nisan 07, 2023. https://www.axelspringer.com/en/ax-press-release/international-publishers-sign-hamburg-declaration-to-protect-intellectual-property-rights.
- Beijing Internet Court. Feilin v Baidu. E. Jing 0491 Min Chu No. 239, 25.04.2019. https://english.bjinternetcourt.gov.cn/2019-05/28/c_168.htm.
- Belada, Nurullah Enes Süheyl. “Yapay Zekânin Meydana Getirdiği Ürünlerde Eser Sahipliği.” Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022.
- Belçika Fikri Mülkiyet Konsili. “Belge Avis Du Conseil De La Propriété Intellectuelle Du 19 Juin 2020.” Erişim tarihi Nisan 09, 2023. https://economie.fgov.be/sites/default/files/ Files/Intellectual-property/Avis%20Conseils%20Propri%C3%A9t%C3% A9%20intellectuelle/Avis-CPI-19062020.pdf.
- Bryson, Joanna. “Robots Should Be Slaves.” İç. Close Engagements With Artificial Companions: Key Social, Psychological, Ethical And Design Issues, ed. Yorick Wilks, 63-74. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2010.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Basın ve Haberleşme Hukuku, Hukuk, Bilim ve Teknoloji, Fikri Mülkiyet Hukuku
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
1 Temmuz 2024
Gönderilme Tarihi
7 Kasım 2023
Kabul Tarihi
4 Haziran 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 6 Sayı: 1
APA
Belada, N. E. S. (2024). YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(1), 540-568. https://doi.org/10.47136/asbuhfd.1387359
AMA
1.Belada NES. YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ. ASBUHFD. 2024;6(1):540-568. doi:10.47136/asbuhfd.1387359
Chicago
Belada, Nurullah Enes Süheyl. 2024. “YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ”. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 6 (1): 540-68. https://doi.org/10.47136/asbuhfd.1387359.
EndNote
Belada NES (01 Temmuz 2024) YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 6 1 540–568.
IEEE
[1]N. E. S. Belada, “YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ”, ASBUHFD, c. 6, sy 1, ss. 540–568, Tem. 2024, doi: 10.47136/asbuhfd.1387359.
ISNAD
Belada, Nurullah Enes Süheyl. “YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ”. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 6/1 (01 Temmuz 2024): 540-568. https://doi.org/10.47136/asbuhfd.1387359.
JAMA
1.Belada NES. YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ. ASBUHFD. 2024;6:540–568.
MLA
Belada, Nurullah Enes Süheyl. “YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ”. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 1, Temmuz 2024, ss. 540-68, doi:10.47136/asbuhfd.1387359.
Vancouver
1.Nurullah Enes Süheyl Belada. YAYICI & YAYINCI DİLEMMASI: YAPAY ZEKANIN OLUŞTURDUĞU HABERİN TELİFİ. ASBUHFD. 01 Temmuz 2024;6(1):540-68. doi:10.47136/asbuhfd.1387359
