Drei Kritische Anmerkungen zu den Finanziellen Folgen der Scheidung im Türkischen Zivilrecht aus der Perspektive des Rechtsvergleichs

Öz

Karşılaştırmalı Hukuk Perspektifinden Türk Medeni Hukukunda Boşanmanın Mali Sonuçlarına İlişkin Üç Eleştiri

Öz

Boşanma, kişilerin medeni halini etkileyen bir hukuki müessese olmanın ötesinde, tarafların güncel ve gelecekteki psikolojik, sosyal ve ekonomik durumlarını da derinden etkileyen hassas bir süreçtir. Türk Medeni Hukuku'nda boşanmanın mali sonuçları, evlilik süresince oluşan ekonomik dengeyi koruma amacı taşısa da kanuni boşluklar ve uygulamadaki tutarsızlıklar büyük sorunlara yol açmakta ve amacın tam tersine varan neticeler doğurmaktadır. Özellikle düğün sırasında takılan ziynet eşyalarının paylaşımına ilişkin içtihat değişiklikleri, maddi ve manevi tazminatın katı ve katalog şeklinde uygulanması ile süresiz yoksulluk nafakası düzenlemesi, boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin en çok tartışılan konuların başında gelmektedir. Bu çalışma, söz konusu üç meseleyi eleştirel bir perspektiften incelemekte ve mevcut uygulamanın yol açtığı sorunlara karşı bazı çözüm önerileri sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Boşanma Hukuku
• Boşanmanın Mali Sonuçları
• Yoksulluk Nafakası
• Kesin Ayrılık İlkesi
• Şahsi Yeterlilik İlkesi

Three Reservations Regarding the Financial Consequences of Divorcement in Turkish Civil Law from a Comparative Law Perspective

Abstract

Divorce is not only a legal institution affecting the marital status of individuals but also a delicate process that profoundly influences their current and future psychological, social, and economic conditions. While the financial consequences of divorce in Turkish Civil Law aim to maintain the economic balance established during marriage, legal gaps and inconsistencies in practice lead to significant problems, often resulting in outcomes contrary to the intended purpose. In particular, the frequent changes in case law regarding the distribution of jewellery given during the wedding, the rigid and standardized application of material and moral compensation, and the regulation of indefinite alimony are among the most debated issues concerning the financial consequences of divorce. This study critically examines these three issues and proposes potential solutions to address the problems arising from the current system.

Keywords

• Divorcement Law
• Financial Consequences of Divorcement
• Need-based Alimony
• Clean Break Rule
• Self-Sufficiency following the Divorce

Kaynakça

1. Akıntürk, Turgut ve Derya Ateş. Türk Medeni Hukuku – Aile Hukuku (İkinci Cilt), Beta Yayınları, 2022.
2. Ayar, Ahmet. “Evliliğin Sona Ermesi,” iç. Aile Hukuku, editör Şebnem Akipek Öcal ve Hayrunnisa Özdemir, Seçkin Yayınları, 2024.
3. Baş, Seda ve Nisa Özcan. “Yoksulluk Nafakasında Süre Sorununun Anayasal ve Medeni Hukuk Boyutuyla Tartışılması ve Bir Öneri Olarak Boşanma Tazminatı,” ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi, 4 no.1, (2022): 328-83.
4. Bulut, Hüseyin. “Yoksulluk Nafakasında Süre Sorununa İlişkin Değerlendirmeler ve Çözüm Önerileri,” Adalet Dergisi, 72 no.1, (2024): 593-617.
5. Demir, Remzi. “Yoksulluk Nafakasının Sona Erme Sebepleri ve Yoksulluk Nafakasının Süresizliğine Dair Tartışmalar,” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, no.147, (2020): 221-249.
6. Dural, Mustafa ve Suat Sarı. Türk Özel Hukuku Cilt I – Temel Kavramlar ve Medeni Hukukun Başlangıç Hükümleri, Filiz Kitabevi, 2021.
7. Dural, Mustafa, Tufan Öğüz ve Mustafa Alper Gümüş. Türk Özel Hukuku Cilt III – Aile Hukuku, Filiz Kitabevi, 2024.
8. Gençcan, Ömer Uğur. Boşanma Tazminat ve Nafaka Hukuku, Yetkin Yayınları, 2013.

9. Grüneberg, Christian. Kommentar zum BGB mit Nebengesetzen, 2023 (Grüneberg/Yazar seklinde kısaltmıştır).
10. Hatemi, Hüseyin. Aile Hukuku, On İki Levha Yayıncılık, 2021.
11. Jacoby, Florian ve Michael von Hinden. Studienkommentar BGB, C.H. Beck Verlag, 2015.
12. Kocabaş, Gediz. “Evlı̇lı̇ k Sonrası Dayanışma İlkesi ve Bu İlkenin Sınırı Olarak Clean Break İlkesi Doğrultusunda Yoksulluk Nafakasını Belirleyici Ölçütler,” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 19 no.1, (2013): 357-91.
13. Kulaklı, Emrah. “Ziynet Eşyasına İlişkin Sorunların Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirilmesi,” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 25 no.1, (2019): 262-76.
14. McAlinn, Gerald Paul, Dan Rosen ve Jon P. Stern. An Introduction to American Law, Carolina Academic Press, 2005.
15. Miles, Joanna ve Emma Hitchings, “Financial Remedy Outcomes on Divorce in England & Wales: Not a Meal Ticket for Life,” Australian Journal of Family Law, 31 no.2, (2018): 43-80.
16. Mostyn, Sir Nicholas. “Spousal Maintenance: Where Did It Come From, Where Is It Now, and Where Is It Going?,” iç. Family Matters: Essays in Honour of John Eekelaar, editor Jens Scherpe ve Stephen Gilmore, Intersentia, 2022, 517-534.
17. Oktay Özdemir, Saibe. “Türk Hukuku’nda Boşanma Sisteminde Revizyon İhtiyacı,” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 35 no.1, (2015): 29-46.
18. Schwenzer, Ingeborg ve Roland Fankhauser. FamKommentar Scheidung Band I: ZGB, Schulthess Juristische Medien, 2017.
19. Şahin, Mustafa. “Türk – İsviçre Medeni Kanunlarına Göre Evlilik Sonrası Katkının (Yoksulluk Nafakasının) Şartları (TMK M. 175 – ZGB M. 125),” Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21 no.3 (2017): 75-108.
20. Tekinay, S. Sulhi. Türk Aile Hukuku, Filiz Yayınevi, 1990.
21. Uzun Kazmacı, Özge. “Nafaka”, iç. Aile Hukuku, editör Şebnem Akipek Öcal ve Hayrunnisa Özdemir, Seçkin Yayınları, 2024.
22. Yağcı, Kürşad. “Yoksulluk Nafakasında “Süresizlik” Sorunu,” İstanbul Hukuk Mecmuası, 76, no.1, (2018): 323-58.
23. Yılmaz, Ejder. Hukuk Sözlüğü, Yetkin Yayınları, 2011. Dijital Kaynaklar (Erişim Tarihi: 10.09.2025): 142 ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi(2025/2)
24. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2024- 54194#:~:text=Bin%20n%C3%BCfus%20ba%C5%9F%C4%B1na%20d%C3%BC%C5%9Fen% 20evlenme,binde%206%2C65%20olarak%20ger%C3%A7ekle%C5%9Fti.&text=Bo%C5%9Fan an%20%C3%A7iftlerin%20say%C4%B1s%C4%B1%202023%20y%C4%B1l%C4%B1nda,bind e%202%2C19%20olarak%20ger%C3%A7ekle%C5%9Fti (TÜİK Boşanma-Evlilik-Velayet İstatistik Sayfası).
25. https://www.aile.gov.tr/haberler/bakanimiz-goktas-ailenin-korunmasi-ve-guclenmesi-vizyon-belgesi- ve-eylem-planini-15-mayista-aciklayacagiz/ (Ailenin korunması amaçlı reform paketi açıklaması). https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/ (Alman Medeni Kanunu tam metin). https://lawnotes.co/stridhan/ (Hindistan Aile Hukuku’nda Stridhan Kavramıyla Alakalı Bilgilendirme Sayfası).
26. https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/24/233_245_233/de (İsviçre Medeni Kanunu tam metin).