Prediction of Life Satisfaction by Post-Graduation Employment Anxiety among Dialysis Program Students

Öz

The aim of this study was to examine the relationship between post-graduation employment anxiety and life satisfaction among dialysis program students and to determine the extent to which employment anxiety predicts life satisfaction. This cross-sectional correlational study included 215 dialysis program students. Data were collected using a Personal Information Form, the Employment Anxiety Scale for University Students, and the Satisfaction with Life Scale, and were analyzed using the independent-samples t-test, one-way analysis of variance, Tukey HSD test, Pearson correlation analysis, and simple linear regression analysis. The mean total employment anxiety score was 60.91±15.20, and the mean life satisfaction score was 12.08±4.49. Male students had significantly higher employment anxiety than female students, whereas female students had higher life satisfaction than male students. Employment anxiety and life satisfaction differed significantly according to reason for choosing the program, perceived professional preparedness, perceived acquisition of sufficient practical knowledge during internship, expected time to find employment, type of institution planned for employment, and post-graduation career plans. A strong, negative, and statistically significant relationship was found between employment anxiety and life satisfaction; employment anxiety explained 45.6% of the total variance in life satisfaction. In conclusion, post-graduation employment anxiety is a strong negative predictor of life satisfaction among dialysis program students.

Anahtar Kelimeler

• Dialysis students
• anxiety
• employment
• unemployment
• personal satisfaction.

Diyaliz Öğrencilerinin Mezuniyet Sonrası İş Bulma Kaygısı ve Yaşam Tatmini Yordaması

Öz

Bu araştırmanın amacı, diyaliz programı öğrencilerinin mezuniyet sonrası iş bulma kaygıları ile yaşam tatminleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve iş bulma kaygısının yaşam tatminini yordama düzeyini belirlemektir. Kesitsel ve ilişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmanın çalışma grubunu 215 diyaliz programı öğrencisi oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Üniversite Öğrencileri İçin İş Bulma Kaygısı Ölçeği ve Yaşam Tatmini Ölçeği ile toplanmış; bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi, Tukey HSD testi, Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Öğrencilerin iş bulma kaygısı toplam puan ortalaması 60,91±15,20, yaşam tatmini toplam puan ortalaması 12,08±4,49 olarak bulunmuştur. Erkek öğrencilerin iş bulma kaygısı kadın öğrencilerden anlamlı düzeyde daha yüksek, kadın öğrencilerin yaşam tatmini ise erkek öğrencilerden daha yüksek bulunmuştur. İş bulma kaygısı ve yaşam tatmini; programı seçme nedeni, mesleğe hazır olma algısı, stajda yeterli pratik bilgi edinme durumu, öngörülen iş bulma süresi, çalışılması planlanan kurum türü ve mezuniyet sonrası kariyer planlarına göre anlamlı farklılık göstermiştir. İş bulma kaygısı ile yaşam tatmini arasında yüksek düzeyde, negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmış; iş bulma kaygısının yaşam tatminindeki toplam varyansın %45,6’sını açıkladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, diyaliz programı öğrencilerinde mezuniyet sonrası iş bulma kaygısı yaşam tatmininin güçlü ve negatif yönlü bir yordayıcısıdır.

Anahtar Kelimeler

• Diyaliz öğrencileri
• anksiyete
• istihdam
• işsizlik
• kişisel memnuniyet.

Destekleyen Kurum

Bu araştırma TÜBİTAK-2209A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Desteği Programı ile desteklenmiştir.

Kaynakça

1. Ağralı Ermiş, S., Dereceli, E., & Kaşka, F. (2025). Üniversite Öğrencilerinin Sporda Motivasyon Düzeyleri ile Yaşam Tatminleri Arasındaki İlişki. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 6(1), 150-165.
2. Akbaş, M. G., & Okutan, E. (2020). Lise öğrencilerinin kariyer kaygısına yönelik alan araştırması: Antalya ili örneği. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(20), 158-187.
3. Aktaç, V., & Çetinkaya, M. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının mesleki benlik saygıları ile yaşam doyumlarının incelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 7(14), 575-599.
4. Alaca, M. F., & Akbaşlı, S. (2025). Some Indicators Regarding Early Childhood Education and Care in Türkiye and Their International Comparison. International Journal of Educational Spectrum, 7(1), 80-95.
5. Alpar, C. R. (2016). Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlik güvenirlik. Detay Yayıncılık.
6. Altınışık, Ü. (2026). Kariyer Farkındalığı ile Kariyer Stresi Arasındaki İlişki: Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(1), 205-223.
7. Aslan, R., Göktekin, Z. & Yıldız, E. (2024). Sağlık Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin iş bulma kaygısı düzeylerinin belirlenmesi: Kesitsel bir araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 566–580.
8. Ataşer, İ. E., & Akçakaya, N. (2025). Gençlerde Diplomalı İşsizlik Kaygısı ve Güven Arayışı. İçtimaiyat, 9(1), 626-644.

9. Boğazlıyan, E. E. (2024). Grupla Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Programının Üniversite Öğrencilerinin İş Bulma Kaygısına Etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
10. Boğazlıyan, E. E., & Avşaroğlu, S. (2024). Development of employment anxiety scale for university students; validity and reliability study. Pedagogical Perspective, 3(1), 90-111.
11. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri.
12. Çalkayak, T. & Çevik Tekin, İ. (2026). Üniversitenin Yaşam Doyumlarının Gelecek Kaygılarına Olan Etkisinde Sınıf Düzeyinin Düzenleyici Rolü. Örgütsel Davranış İnceleme Dergisi, 8 (2), 145-167.
13. Çevik, V. A., & Öneren, M. (2019). Önlisans öğrencilerinin iş bulma endişeleri ve kaygi düzeylerinin belirlenmesi. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (8), 1-12.
14. Çinar, İ. (2021). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin demografik özellikleri ile gelecekteki ekonomik beklentileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Instıtute of Health Sciences Journal, 6(2), 129-135.
15. Delibaş, L., Dürmüş, G., Ekren, A., Bilir, İ. & Çelikli, S. (2019). Öğrencilerin yaz stajından memnuniyetinin değerlendirilmesi: Anestezi, diyaliz ve paramedik programı örnekleri. Hastane Öncesi Dergisi, 4(2), 55–65.
16. Deniz, R., Özer, A. B., Güven, S., & Çakan, G. Hemşirelik Öğrencilerinin Klinik Stresör Algısının Klinik Uygulamalara Yönelik Tutumlarına Etkisi. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, (2).
17. Dereceli, Ç., Zorba, E., Dereceli, E., Kaşka, F., & Temel, N. C. (2024). Üniversite öğrencilerinin spora katılım motivasyonlarının yaşam doyumları üzerine etkisinin incelenmesi. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, 7(2), 65-76.
18. Diener, E. D., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of personality assessment, 49(1), 71-75.
19. Durmaz, Ö. Ü. Ş., Doruköz, K. D., & Berk, U. S. L. U. (2025). Bölüm 2 Genç İşsizliği. Türkiye Cumhuriyetinin 100. Yılı İşgücü Piyasasının Dönüşümü, 49.
20. Dursun, M., & Ulun, C. (2026). Spor Bilimleri Öğrencilerinde Kariyer Uyum Yetenekleri ile Akademik Yaşam Doyumu Arasındaki İlişki: Yordayıcı Bir Model Çalışması. Yalova Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 490-503.
21. Erentürk, M. K. (2026). Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS) Mezunlarının Bilgi Yönetimi Yetkinlik Düzeyleri ile İstihdam Kaygıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 17(49), 184-204.
22. Ertekin, A. B. (2021). Kariyer Adanmışlığı İle Yaşam Doyumu Arasındaki İlişki: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 128-141.
23. Gedikli, C., Miraglia, M., Connolly, S., Bryan, M., & Watson, D. (2023). The relationship between unemployment and wellbeing: an updated meta-analysis of longitudinal evidence. European Journal of Work and Organizational Psychology, 32(1), 128-144.
24. Gökel, Ö., Kurtboğan, E., & Canbolat, E. (2026). Üniversite Öğrencilerinde İş Bulma Kaygısı İle Kariyer Kararlılığı ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 39-60.
25. Gücüyener, Y., Konateke, O., Çelik, H., & Aslan, H. (2024). Hemşirelik Birinci Sınıf Öğrencilerinin Algıladıkları Stres ile Klinik Uygulamaya Hazır Oluşluk Düzeyleri Arasındaki İlişki: Kesitsel-İlişki Arayıcı Çalışma. Sağlık Bilimleri ve Klinik Araştırmaları Dergisi, 3(3), 213-227.
26. Güneşlice, A., Önder, F. C., & Kaya, B. (2025). Üniversite öğrencilerinin özyeterlik, deneyime açıklık ve keşif ile kariyer uyumu arasındaki ilişkide proaktif kariyer davranışlarının aracı rolünün incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 8(2), 573-595.
27. Karaşin, Y., Filiz, M., Karagöz, Y. & Ünkür, P. (2026). Sağlık Yönetiminin Gelecek Kaygısının Belirlenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21, 1-15.
28. Koç, Ö. E., Bayramoğlu, G., & Koç, N. (2024). Genç nüfusta işsizlik kaygısı üzerine bir saha araştırması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 73-92.
29. Korkmazer, F. (2020). Üniversite öğrencilerinin işsizlik kaygısı algılarının incelenmesi. Business, Economics and Management Research Journal, 3(2), 141–152.
30. Korkutata, A., Karatepe, H., Korkutata, E. Ö., Özavci, R. & Ünver, O. (2026). Rekreasyon bölümü öğrencilerinde kariyer farkındalığı ve iş bulma kaygısı arasındaki ilişki. Tourism and Recreation, 8(1), 122–130.
31. Mert, A., & Eryiğit, B. (2026). Üniversite Öğrencilerinde Gelecek Kaygısı ile Ruminasyon Arasındaki İlişkide Aracılık Etkisi Olarak Yaşam Doyumu. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 17(2), 1214-1236.
32. Özdemir Tüzün, S., & Olgun, Ş. (2025). Diyaliz programı öğrencilerine laboratuvar ortamında verilen uygulamalı eğitimin öz yeterlilik ve öz güvenlerine etkisi. Genel Tıp Dergisi, 35(3), 447–454.
33. Öztürk, M., İpekçi, N. N. & Ataman Bor, N. (2026). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinde mesleki karar pişmanlığı ve bunun yaşam doyumuna etkisi. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi,1-13.
34. Paul, K. I., & Moser, K. (2009). Unemployment impairs mental health: Metaanalyses. Journal of Vocational behavior, 74(3), 264-282.
35. Paul, K. I., Scholl, H., Moser, K., Zechmann, A., & Batinic, B. (2023). Employment status, psychological needs, and mental health: Meta-analytic findings concerning the latent deprivation model. Frontiers in Psychology, 14, 1017358.
36. Sarıkol, E., & Hoşver, P. U. (2023). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin iş bulma kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 106-111.
37. Sterud, T., Lunde, L. K., Berg, R., Proper, K. I., & Aanesen, F. (2025). Mental health effects of unemployment and re-employment: a systematic review and meta-analysis of longitudinal studies. Occupational and environmental medicine, 82(7), 343-353.
38. Şanli, A. G., Yazan, Z. Ö., Kirazcı, F., & Büyükgöze-kavas, A. (2023). Üniversite öğrencilerine yönelik iş bulma kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19(2), 349-364.
39. Şengül, M. A. (2025). Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin İş Bulma Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi. Spor Eğitimi ve Bilim, 1(1), 39-45.
40. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
41. Tekeli, S. (2026). İstihdamda geçiş sürecinde gençler: Kariyer farkındalığı ve işsizlik kaygısına yönelik bir araştırma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 1-18.
42. Turaç, İ. S., & Donar, G. B. (2017). Sağlık yönetimi öğrencilerinin işsizlik kaygılarını ve yaşam doyumlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(4), 119-127.
43. Tüzün, P. & Çetinceli, K. (2022). Üniversite öğrencilerinin işsizlik kaygısı, yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişki. Current Perspectives in Social Sciences, 26(1), 21–30.