KÂZIM KARABEKİR’İN EĞİTİM ANLAYIŞI VE ERZURUM VE KARS’TA AÇTIĞI OKULLAR

Yıl 2025, Cilt: 23 Sayı: 37, 113 - 126, 20.01.2026

Kerime Şahin

https://doi.org/10.46953/askeritarih.1809281

Öz

Milli Mücadelenin önde gelen isimlerinden olan Kâzım Karabekir sadece askeri başarıları ile değil görev yaptığı bölgelerdeki yetim ve kimsesiz kalmış çocukların korunmaları ve eğitimleri için yaptığı çalışmalarla da öne çıkmıştır. Özellikle 15. Kolordu Komutanı olarak Erzurum’da yüzlerce çocuğu himayesi altına almış ve açmış olduğu okullarda eğitim almalarını sağlamıştır. Karabekir bir eğitimci gibi Amerika Birleşik Devletleri’nin bölgede açtığı okulları incelemiş ve buralarda verilen eğitim anlayışını hem pratikte hem de teoride kendi okullarında da uygulamaya çalışmıştır. Türk çocuklarının zekasına ve yeteneklerine inanan Kâzım Karabekir, geleneksel Osmanlı eğitim anlayışından farklı ve daha çağdaş olan bu anlayışla, çocukları çok yönlü ve çeşitli becerilere sahip kılmayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kâzım Karabekir , 15. Kolordu , Erzurum Dar’ül Eytamı , Sarıkamış Ana Mektebi , Sanayi Gürbüzler Okulu

Kaynakça

• AKAR, Yasin Mahmut; “Kâzım Karabekir’in Çocuk Edebiyatındaki Yeri ve Şarkılı İbret Eseri üzerine Bir İnceleme”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı, Erzurum, 2007.
• GÜLMEZ, Nurettin; “Kurtuluş Savaşı’nda Anadolu’da Yeni Gün”, AKDTYK, Atatürk Araştırma Merkezi Yay., Ankara, 2010.
• KARABEKİR, Kâzım; Çocuk Davamız, Yay. haz. Ziver Öktem, Yapı Kredi Yay., 1. Baskı, İstanbul, 2015.
• KARABEKİR, Kâzım; İstiklâl Harbimiz, II. Cilt, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2008.
• KIRANLAR, Safiye; Savaş Yıllarında Türkiye’de Sosyal Yardım Faaliyetleri (1914-1923), Ankara, TTK Yayınları, 2013.
• KÖSTÜKLÜ, Nuri; Kâzım Karabekir ve Eğitim, Çizgi Yayınları, Mayıs 2013.
• KÖSTÜKLÜ, Nuri; Kâzım Karabekir’in Eğitim ve Çocuk Meselesine Dair Bazı Görüş ve Uygulamaları, Türk Yurdu, S 262.
• KÖSTÜKLÜ, Nuri; “Kâzım Karabekir’in Açtığı Okullar”, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi / Dün Bugün Yarın, Temmuz 1985, S 5.
• KURNAZ ŞAHİN, Feyza; Osmanlıdan Cumhuriyet’e Harp Malullerinin Sosyoekonomik ve Sağlık Durumları, Genelkurmay Personel Başkanlığı Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2014.
• KUZGUN, Meral; “Şark Cephesi Kumandanı Kâzım Karabekir’in Çocuk Terbiyesi ve Eğitimine Yönelik Görüşleri: Sarıkamış Ana Mektebi Örneği”, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S 19, Bahar 2020.
• TEKİR, SAĞLAM Hürü-TEKİR, Süleyman; “Eğitime Katkılarıyla Kâzım Karabekir”, Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, C 3, S 2, 2017.
• ULUDAĞ, Zekeriyya; “Kâzım Karabekir’in Eğitimle İlgili Düşüncelerinin Değerlendirilmesi”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C 8, S 38, 1997.