DÖNEM FENN-İ HARBİ AÇISINDAN BİR EMRİN ANATOMİSİ: HATT-I MÜDAFAA YOKTUR, SATH-I MÜDAFAA VARDIR. O SATIH BÜTÜN VATANDIR…

Araştırmanın amacı, Sakarya Meydan Muharebesi’nde Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından verilmiş ünlü Sakarya emrinin anlamını ortaya koymaktır. Sakarya emri, Muharebe’nin en kritik zamanında verilmiş ve icrasıyla Muharebe’nin seyrini değiştirmiştir. Sakarya emri, basit bir müdafaa emri gibi görünmesine rağmen, içerdiği kavram ve teorilerin çeşitliliği ve kapsamlarının çok geniş olması sebebiyle, üzerinde ayrıntılı bir analiz yapmayı gerektirmektedir. Sakarya emrinin anlamsal denklemi incelendiğinde, Muharebe’de cereyan eden sakıncalı bazı askeri uygulamaları değiştirmek gayesiyle verildiği anlaşılmaktadır. Bununla beraber, Muharebe’nin çok ötesinde, moral ve manevi bir boyutu ilgilendiren yönlendirmeler de mevcuttur. Buradan hareketle emrin hem stratejik/taktik bir boyutu hem de yüksek bir ideale ilişkin bir boyutunun olduğu varsayılabilir. Araştırma, emrin içerdiği savaş sanatının kural ve kaidelerini belirgin kılarak, emrin özüne ulaşmayı hedeflemiştir. Araştırma döneminde savaş sanatı, fenn-i harp olarak adlandırılıyordu ve hatırı sayılır bir literatür birikimi mevcuttu. Fakat bu literatür, XVIII. yüzyıldan itibaren sürekli gelişen Avrupa fenn-i harbinin bir birikimiydi. Bu sebeple Sakarya emrine gelene kadar Avrupa fenn-i harbin izi sürülmüş ve araştırma dönemine olan yansımaları belirgin kılınmıştır. En sonunda, Sakarya emrinin üzerinde yükseldiği askeri teori ortaya konarak, Mustafa Kemal Paşa’nın Sakarya emrinde Ordusuna anlatmaya çalıştığı niyet ve maksat ifade edilmiştir.