Araştırma Makalesi

Hastane Gemilerinin Birinci Dünya Savaşı'nda Savaşan Taraflar Arasında Soruna Dönüşmesi

Cilt: 6 Sayı: 11 31 Ocak 2018
PDF İndir
EN TR

Hastane Gemilerinin Birinci Dünya Savaşı'nda Savaşan Taraflar Arasında Soruna Dönüşmesi

Öz

Savaş esnasında orduların ikmal ve lojistik bakımdan desteklenmelerinin yanında önemli bir konu da yaralı ve hasta askerlerin güvenli bölgelere nakledilmesidir.  Gelişen silah teknolojisine bağlı olarak savaşlarda yaralıların çok oluşu ve bu yaralanmaların niteliği muhariplerin yaralılarını hastaneye nakletmekte Sedye Taşıyıcılar ve Seyyar Hastaneler gibi yeni yöntemler oluşturmalarına neden olmuştur. Yaralı naklinde hayata geçirilen seyyar hastanelerden birisi de bir geminin hastane şeklinde tasarlanmasıyla oluşturulan hastane gemileridir. Hastane gemilerin temel görevi savaş, doğal afet vb. durumlarda sağlık hizmeti vermek, özellikle savaş bölgelerine yakın sularda hasta ve yaralı taşımak ve bunları tedavi etmektir. Hastane gemilerin savaş esnasında harekât tarzları, yaralı ve hasta taşımada dikkat edecekleri esaslar, renkleri, üzerlerinde taşıyacakları işaretlerle birlikte güvenli bir şekilde seyahat etmeleri Lahey (1907) sözleşmesi ile düzenlenmiştir. Birinci Dünya Savaşı’nda fazlaca kullanılan bu gemiler harekât tarzları ve kullanım şekilleri bakımından diplomatik sorunlara neden olmuşlardır.  Savaşın başlarında Alman hastane gemisi Ophelia, İngiliz Kraliyet Donanması tarafından, "casus gemi" olma iddiasıyla ele geçirilmiştir. Ophelia, Almanya ile İngiltere arasında büyük bir krize neden olmuştur. Alman Hükümeti savaş esnasında İngiliz hastane gemilerinin Lahey sözleşmesini ihlal ettiğini söyleyerek kuzey denizinin güney bölümünde belli bir deniz sahasını ve İngiliz kanalını hastane gemilerine kapattığını, böylece bu bölgede görülen gemilere savaş gemisi muamelesi yapılacağını ve saldırılacağını beyan etmiştir. Gemi sorunu zamanla iki devletin müttefiklerine de yansıyacak uluslararası bir soruna dönüşmüştür. Öte yandan, Osmanlı Devleti Jeopolitik konumu ve toprakları üzerindeki cephelere bağlı olarak savaş esnasında hastane gemilerin kullanımıyla ilgili en fazla muhataplardan biri olmuştur. Devletin denizlere olan konumu kendi gemilerinin kullanımın yanında müttefik ve rakip devletlerin hastane gemi kullanımına yönelik talepleri Osmanlıyı yoğun bir gemi diplomasisi ile uğraşmak zorunda bırakmıştır. Bu çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivi hariciye belgeleri ışığında hastane gemilerin Birinci Dünya Savaşı’nda devletlerarasında oynadığı askeri ve diplomatik sorunlar üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. KAYNAKÇA Arşiv Belgeleri: Başbakanlık Osmanlı Arşivi  Tarih: 30/L/1915 (Miladi) Dosya No: 2181 Gömlek No: 2 Fon Kodu: Hariciye Siyasi.  BOA. HR. SYS.02181.00013.001.  BOA. HR. SYS.02181.00013.002.  BOA. HR. SYS.02181.00013.003.  BOA. HR. SYS.02181.00013.004.  BOA. HR. SYS.02181.00013.005.  BOA. HR. SYS.02181.00013.006.  BOA. HR. SYS.02181.00013.007.  BOA. HR. SYS.02181.00013.008.  BOA. HR. SYS.2181.00003.006.  BOA. HR. SYS.2181.00003.007.  BOA. HR. SYS.2181.00003.0017.  BOA. HR. SYS.2181.00003.021.  BOA. HR. SYS.2181.00003.022.  BOA. HR. SYS.2181.00003.023.  BOA. HR. SYS.2181.00003.025.  BOA. HR. SYS.2181.00003.027.  BOA. HR. SYS.2181.00003.029.  BOA. HR. SYS.2181.00003.030.  BOA. HR. SYS.2181.00003.032.  BOA. HR. SYS.2181.00003.034.  BOA. HR. SYS.2181.00003.035.  BOA. HR. SYS.2181.00003.043.  BOA. HR. SYS.2181.00003.044.  BOA. HR. SYS.2181.00003.057.  BOA. HR. SYS.2181.00003.044.  BOA. HR. SYS.2181.00003.053.  BOA. HR. SYS.2181.00003.055.  BOA. HR. SYS.2181.00003.060.  BOA. HR. SYS.2181.00003.062.  BOA. HR. SYS.2181.00003.067.  BOA. HR. SYS.2181.00003.069.  BOA. HR. SYS.2181.00003.069.  BOA. HR. SYS.02181.00003.089.  BOA. HR. SYS.02181.00003.090.  BOA. HR. SYS.2181.0003.100-115.  BOA. HR. SYS. 02181.00003.109.  BOA. HR. SYS.2181.0003.115-120.  BOA. HR. SYS. 02181.00003.146.  BOA. HR. SYS.2194.00010.0008.  BOA. HR. SYS.2194.00010.0010.  Tarih: 30/L/1915 (Miladi) Dosya No: 2181 Gömlek No: 1 Fon Kodu: Hariciye Siyasi.  BOA. HR. SYS.2181.00002.001.  BOA. HR. SYS.2181.00002.002.  BOA. HR. SYS.2181.00002.006.  Tarih: 07//1915 (Miladi) Dosya No: 2178 Gömlek No: 1 Fon Kodu: Hariciye İstişare Odası  HR. İŞO.2178. 0001.063.  HR. İŞO.2178. 0001.070.  HR. İŞO.2178. 0001.077.  HR. İŞO.2178. 0001.078.  HR. İŞO.2178. 0001.079.  Tarih :29/Tş/1333 Dosya No :64 Gömlek No :74 Fon Kodu :HR.HMŞ.İŞO.  Hariciye Hukuk Müşavirliği İstişare Odası  HR. HMŞ.00067.00014.004.002.  HR. HMŞ.00067.00014.005.004.  BOA. MV Meçlisi Vala  .BOA. MV.00162.00034.001.00.  Kitaplar ve Araştırma Eserleri:  ASLAN M.Y. (2008). Savaş Hukukunun Temel Prensipleri, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 79.s.235-274,Ankara.  CUTCHEON, C.(2013). Port Southamton, Amberley Publishing, British.  CUTCHEON, C.(2015). Hospital Ship&Troop Transport of The First World War, Amberley Publishing, British.  Çanakkale Deniz Savaşları 1915,2008, Güncellenmiş 2.Basım, Kültür Yayınları Tarih Dizisi No.51, Deniz Basımevi Müdürlüğü, Çanakkale.  Düstur I. Tertip(1941). Cilt 7,Ankara Başvekâlet Devlet Matbaası: Ankara.  Gemi sicili için gemi Cinsleri tanımlamaları,(2017). Deniz ve İç sular Düzenleme Genel Müdürlüğü, Ankara  Kızılay ve Kızılhaç’ın Milletlerarası Kaynakları Sözleşmeler-Tüzükler- Kararlar, (1964). Türkiye Kızılay Derneği, Ankara.  KURAN. S. (2016).Uluslararası Deniz Hukuku, Beta Yayınları, İstanbul.  MCGREAL, S.(2008).The Waron Hospital Ships1914-1918,Pen&Sword Books Limited,South Yorkshire. British.  SAV, Ö.(2015). Uluslararası İnsancıl Hukuk Açısından Savaş ve Barış Hukuku, Şen Matbaa, Ankara.  Silahlı Çatışma Hukuku İle İlgili Uluslararası Hukuk Metinleri(2010).Genel Kurmay Başkanlığı, Cilt 1,Ankara.  Makaleler  SENCER M.(1990).İnsan Hakları ve Savaş İnsan Hakları Yıllığı, Cilt:12,ss.15-63.Ankara.  Tezler  BATI, S.(2012),Sağlık Bakanlığına Bağlı Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Görev Yapan Personelin Hastalara Müdahalelerinin Hastane Öncesi Acil Tıbbi Bakım Yetişkin ve Çocuk Uygunluğunun Değerlendirilmesi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek lisans Tezi, Konya.  Elektronik Kaynak:  http://www.nmrn-portsmouth.org.uk/sites/default/files/Hospital%20ships.pdf)  The American Journal of International Law, Vol. 10, No. 1 (Jan., 1916), pp. 170-175 Published by: American Society of International Law; Cambridge University Press Stable URL: http://www.jstor.org/stable/2187381 Accessed: 02-11-2017 20:42 UTC

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Uyanıker *
ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2018

Gönderilme Tarihi

7 Aralık 2017

Kabul Tarihi

2 Şubat 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 6 Sayı: 11

Kaynak Göster

APA
Uyanıker, A. (2018). Hastane Gemilerinin Birinci Dünya Savaşı’nda Savaşan Taraflar Arasında Soruna Dönüşmesi. Asia Minor Studies, 6(11), 27-52. https://doi.org/10.17067/asm.363561

Cited By