COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi
Öz
Sağlık okuryazarlığı (SOY)kavramı,ilk kez S.K. Simond tarafından 1974 yılında kullanılmış ve 1998 yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da “sağlığın korunması ve devamlılığı için kişinin sağlık bilgisine ulaşma, bu bilgiyi anlama ve kullanma becerisi” olarak olarak tanımlamıştır(1). Ancak çok uzun yıllar üzerinde durulmayan bu kavram, son yıllarda özellikle önem kazanmıştır (2).
Tüm bu bilgi ve yetilerin zayıf olması durumunda, hastalar tedavilerini daha az anlamakta ve tedaviye uyum daha düşük düzeyde olmaktadır. SOY’nın düşük veya zayıf olması sadece hastalar için değil, aynı zamanda sağlık elemanları, sağlık kurum idarecileri ve hatta politikacılar açısından da önemlidir. Yine gün geçtikçe sağlık hizmeti kullanımını ve sağlık maliyetleri artmasından dolayı sağlık hizmetlerinin yeniden organize edilebilmesi ve yapılandırılmasında SOY büyük önem taşımaktadır(3-7). Özellikle salgın dönemi gibi durumlarda bu daha da önem arz etmektedir.Yine yakın zamanda COVID-19 salgını bize gösterdi ki; SOYhem bulaşıcı olmayan hem de bulaşıcı hastalıklar için oldukça önemlidir.Bireylerin, salgın durumlarında alınan kurallara (karantina gibi) uyum göstermesi için SOY düzeyinin arttırılması gerekmektedir (4,8).Türkiye’de tüm yaş gruplarında her 10 kişiden 7 ‘sinin yetersiz ya da sınırlı SOY seviyesinde olduğu ifade edilmektedir. COVID-19mortalitesinin daha yüksek olduğu kronik hastalıkları daha çok olan, 65 ve üzeri yaş insanlarda ise her 10 kişiden 9’unun sınırlı SOY bulunmaktadır(9). Bir ülkenin sağlık politikalarının esas hedeflerinden biri SOY’nın geliştirilmesi olmalıdır (6,7).
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
yok
Proje Numarası
yok
Teşekkür
yok
Kaynakça
- 1. World HealthOrganization (WHO). Division of healthpromotion, educationandcommunicationshealtheducationandhealthpromotionunit. HealthPromotionGlossary. World HealthOrganization, Geneva, 1998.
- 2. Bakan BA, Yıldız M. 21-64 yaş grubundaki bireylerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesine ilişkin bir çalışma. Sağlık ve Toplum.2019;29(3):33-40.
- 3. Yılmaz M, Tiryaki Z. “Sağlık Okuryazarlığı Nedir? Nasıl Ölçülür?”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi.2016; 9(4): 142-7.
- 4. Özkan S, Tüzün H, Uğraş Di̇kmenA , İlhan M . Salgınlarda Toplum Davranışı ve Sağlık Okuryazarlığı. J BiotechnolStrategHealthres (Online). 2020; 4: 105-10. 5. Akbal E, Gökler M. COVID-19 salgını sürecinde eksikliği ortaya çıkan bir gerçek: sağlık okuryazarlığı. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2020; 148-55. 6. Balçık PY,Taşkaya S, Şahin B. (2014). Sağlık okur-yazarlığı. TAF PreventiveMedicineBulletin. 2014; 13(4): 321-6.
- 7. Alpuche Aranda C, Lazcano-Ponce E. Alfabetización en saludpúblicaante la emergencia de la pandemiapor COVID-19. Saludpública De México.2020; 62(3): 331-40.
- 8. Castro-Sánchez E, Chang PWS, Vila-Candel R, Escobedo AA, Holmes AH. Healthliteracyandinfectiousdiseases: whydoes it matter? Int J InfectDis. 2016;43:103-10.
- 9. Özkan S, Aksakal N, Çalışkan D,Dikmen UA ve ark. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ve İlişkili Faktörleri Araştırması. Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü, Ankara. 2018.
- 10. Abel T, McQueen D. Critical healthliteracyandthe COVID-19 crisis. HealthPromotInt. 2020;35(6):1612-3. doi: 10.1093/heapro/daaa040.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri
Bölüm
Editöre Mektup
Yayımlanma Tarihi
11 Ekim 2021
Gönderilme Tarihi
23 Mart 2021
Kabul Tarihi
20 Nisan 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 2 Sayı: 2
APA
Dindar Demiray, E. K., Alkan, S., Öntürk, H., & Durgun, M. (2021). COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi. Aksaray Üniversitesi Tıp Bilimleri Dergisi, 2(2), 1-3. https://izlik.org/JA33SX49TU
AMA
1.Dindar Demiray EK, Alkan S, Öntürk H, Durgun M. COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi. asujms. 2021;2(2):1-3. https://izlik.org/JA33SX49TU
Chicago
Dindar Demiray, Emine Kübra, Sevil Alkan, Hatice Öntürk, ve Mehmet Durgun. 2021. “COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi”. Aksaray Üniversitesi Tıp Bilimleri Dergisi 2 (2): 1-3. https://izlik.org/JA33SX49TU.
EndNote
Dindar Demiray EK, Alkan S, Öntürk H, Durgun M (01 Ekim 2021) COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi. Aksaray Üniversitesi Tıp Bilimleri Dergisi 2 2 1–3.
IEEE
[1]E. K. Dindar Demiray, S. Alkan, H. Öntürk, ve M. Durgun, “COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi”, asujms, c. 2, sy 2, ss. 1–3, Eki. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33SX49TU
ISNAD
Dindar Demiray, Emine Kübra - Alkan, Sevil - Öntürk, Hatice - Durgun, Mehmet. “COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi”. Aksaray Üniversitesi Tıp Bilimleri Dergisi 2/2 (01 Ekim 2021): 1-3. https://izlik.org/JA33SX49TU.
JAMA
1.Dindar Demiray EK, Alkan S, Öntürk H, Durgun M. COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi. asujms. 2021;2:1–3.
MLA
Dindar Demiray, Emine Kübra, vd. “COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi”. Aksaray Üniversitesi Tıp Bilimleri Dergisi, c. 2, sy 2, Ekim 2021, ss. 1-3, https://izlik.org/JA33SX49TU.
Vancouver
1.Emine Kübra Dindar Demiray, Sevil Alkan, Hatice Öntürk, Mehmet Durgun. COVID 19 Döneminde Karantina Uygulamalarının Sağlık Okuryazarlığı Bakış Açısıyla Değerlendirmesi. asujms [Internet]. 01 Ekim 2021;2(2):1-3. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33SX49TU