YABANCI UYRUKLU ÖĞRENCİLERİN EĞİTİM SİSTEMİNE UYUMUNDA OKUL YÖNETİCİLERİNİN KARŞILAŞTIĞI SORUNLAR

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilkokul, ortaokul ve liselerde öğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilerin eğitim sistemine uyumunda okul yöneticilerinin karşılaştığı sorunları belirlemektir. Araştırmanın diğer bir amacı da bu konuyla ilgili yapılacak çalışma ve planlamalara katkıda bulunmaktır. Araştırma, nitel araştırma yönetminin durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veriler 2022 yılında Kızıltepe ilçesindeki ilkokul, ortaokul ve liseler görev yapan üçer okul müdürüyle yapılan görüşmelerden elde edilmiştir. Katılımcıların görüşme formu aracılığıyla belirttikleri görüşler içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmacı tarafından görüşme sırasında alınan ses kayıtları ve görüşme notları bilgisayar ortamına aktarılarak yazılı hâle getirilip kodlanmıştır. Araştırmada, yabancı uyruklu öğrencilerin Türkçe bilmemeleri ve okullarda zorunlu olarak Türkçe eğitim dili olması sebebiyle dil sorunun en önemli sorun olduğu; okullarda yabancı uyruklu öğrenci sayısının artması sebebiyle kültürel çatışmaların ortaya çıktığı ve bu çatışmaların öğrenciler arasında şiddet ve çeteleşmeye sebep olduğu; adrese dayalı kayıt sisteminin yabancı uyruklu öğrencilerin kayıt işlemleri için geçersiz sayılmasının yabancı uyruklu öğrencilerin belirli okullarda yığılmasına sebep olduğu; özellikle ortaokul ve lisede öğrenim gören çocuklarda devam sorunun olduğu, bu çocukların aile bütçesine katkı sağlamak amacıyla çalıştıkları sonuçlarına ulaşılmıştır. Yabancı uyruklu öğrenciler okula başlamadan önce belli bir süre dil kursuna yönlendirilmesi yararlı olacaktır. Eğitim politikası hazırlanırken eğitim paydaşlarının görüş ve önerilerinin alınmasında yarar vardır.

Anahtar Kelimeler

• Yabancı Uyruk
• Göç
• Mülteci
• Çok Kültürlülük

SCHOOL IN THE ADAPTATION OF FOREIGN STUDENTS TO THE EDUCATION SYSTEM PROBLEMS FACED BY MANAGERS

Öz

The purpose of this research is to determine the problems faced by school administrators in the adaptation of foreign students studying in primary, secondary and high schools to the education system. Another aim of the research is to contribute to studies and plans on this subject. The research was conducted with the case study design of qualitative research management. The data of the research were collected with a semi-structured interview form. The data was obtained from interviews with three school principals working in primary, secondary and high schools in Kızıltepe district in 2022. The opinions expressed by the participants through the interview form were analyzed using the content analysis technique. The voice recordings and interview notes taken by the researcher during the interview were transferred to the computer, transcribed and coded. In the research, the language problem is the most important problem because foreign students do not know Turkish and Turkish is the compulsory language of instruction in schools; Cultural conflicts arise due to the increase in the number of foreign students in schools and these conflicts cause violence and gang formation among students; The fact that the address-based registration system is deemed invalid for the registration process of foreign students has caused foreign students to accumulate in certain schools; It has been concluded that especially children studying in secondary and high school have attendance problems and that these children work to contribute to the family budget. It would be beneficial for foreign students to be directed to a language course for a certain period of time before they start school. While preparing education policy, it is useful to obtain the opinions and suggestions of education stakeholders.

Anahtar Kelimeler

• Foreign Nationality
• Immigration
• Refugee
• Multiculturalism

Kaynakça

1. Aksan, D. (2003). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
2. Amnesty International (2009). İki Arada Bir Derede. London: Peter Benenson House. https://multeci.org.tr/wp-content/uploads/2021/09/ Turkiyede- Multecilere- Koruma- Saglanmiyor- 1. pdf sayfasından erişilmiştir.
3. Aydın, D., Şahin, N. & Akay, B. (2017). Göç Olayının Çocuk Sağlığı Üzerine Etkileri. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hast. Dergisi, 7(1), 8-14.
4. Baker, C. (2011). Foundations of Bilingual Educationand Bilingualism, Clevedon. UK: Multilingual Matters.
5. Berry, J. W. & Sam, D. L. (1995). Acculturative Stres Among Young Immigrants in Norway. Scandinavian Journal of Psychology, 0(36).
6. Creswell, J. W. (2013). Araştırma Deseni, (Çev. Ed.: Demir, SB). Ankara: Eğiten Kitap.
7. Çağlar, A. (1997). Yeni Bir Göçmen Türü: Türk Üniversitelerinde Yabancı Uyruklu Öğrenci Olmak. II. Ulusal Sosyoloji Kongresi. Toplum ve Göç: 20-21-22 Kasım 1996-Mersin: Bildiri (152-162). Ankara: DİE ve Sosyoloji Derneği Yayını.
8. Çelik, V. (2005). Sınıf Yönetimi. Ankara: Nobel Yayıncılık.

9. Çiçekli, B. (2009). Göç Terimleri Sözlüğü. Cenevre: Uluslararası Göç Örgütü.
10. Çöllü, E. F. & Öztürk, Y.E. (2010). Türk Cumhuriyetleri, Türk ve Akraba Topluluklarından Türkiye’ye Yüksek Öğrenim Görmek Amacıyla Gelen Öğrencilerin Uyum ve İletişim Sorunları (Konya Selçuk Üniversitesi Örneği). Journal of Azer Baijiani Studies, 223-239
11. Demirezen, M. (2003). Yabancı Dil ve Anadil Öğreniminde Kritik Dönemler. TÖMER Dil Dergisi, 0(118), 5-15.
12. Dinç, B. (2015). Okul Öncesi Eğitim Kurumuna Devam Eden Çocukların Ebeveynlerinin Çocuk Hakları Eğitimi Konusundaki Görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi –Journal of Qualitative Researchin Education, 3(1), 7-25.
13. https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/docs/2018/goc_ve_uyum_raporu.pdf
14. İçöz, H. (2019). İlkokullarda Yabancı Uyruklu Öğrencilerle İlgili Karşılaşılan Sorunlar, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Antalya: Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
15. Kılınç, E. (2014). Antalya’da Yaşayan Yabancı Uyruklu Aile Çocuklarının Karşılaştığı Eğitim Sorunları (Uluslararası Özel Antalya Rus Okulu Örneği), (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Antalya: Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
16. Kırdar, G. (2022). Okul Yöneticisi ve Öğretmenlerinin Yabancı Uyruklu Öğrencilerle Yaşadıkları Sorunlara İlişkin Görüşleri, Tezsiz Yüksek Lisans Projesi, Denizli: Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
17. Mistry, R. S., Vandewater, E. A., Huston, A. C. & McLoyd, V. C. (2002). Economic Well‐Being and Children's Social Adjustment: The Role of Family Process in An Ethnically Diverse Low‐ Income Sample. Child Development, 73(3), 935-951.
18. Nar, B. (2008). Göçün Eğitime ve Eğitim Yönetimine Etkileri, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
19. Oberg, K. (1960). Cultural Shock: Adjustment to New Cultural Environments. Practical Anthropology, 0(4), 177-182.
20. Özcan, A. (2018). Çok Kültürlülük Bağlamında Türkiye’nin Suriyeli Öğrencilere Yönelik Eğitim Politikası. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 17-29.
21. Özdemir, A. (2006). Okul Kültürünün Oluşturulması ve Çevreye Tanıtılmasında Okul Müdürlerinden Beklenen ve Onlarda Gözlenen Davranışlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(4), 411-433.
22. Patiadino J. M. (2008). Identifying A Theoretical Perspective to Meet the Educational Needs of Twice-Migrated Sudanese Refugees. Journal of Ethnographic & Qualitati ve Research, 0(2), 197-204.
23. Sam, D. L. (1991), Accul Turationo Fimmigrant: AP Sycologcial Survey Among Young Immigrantin Norway. Bergen: Bergen University Press.
24. Sarıtaş, E., Şahin, Ü. & Çatalbaş, G. (2016). İlkokullarda Yabancı Uyruklu Öğrencilerle Karşılaşılan Sorunlar. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(1), 208-229.
25. Sayın, Y., Usanmaz A. & Aslangiri, F. (2016). Uluslararası Göç Olgusu ve Yol Açtığı Etkiler: Suriye Göçü Örneği. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 18(31), 1-13.
26. Senemoğlu, N. (2020). Gelişim Öğrenme ve Öğretim Kuramdan Uygulamaya. Ankara: Anı Yayıncılık.
27. Şimşek, S. (2022). Yabancı Uyruklu İlkokul Öğrencilerinin Okul İçi Güvenlik Deneyimleri, Yüksek Lisans Tezi, Karaman: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
28. TBMM (2018). Göç ve Uyum Raporu.
29. TDK (2023). Türkçe Sözlük.
30. Topcuoğlu, R. A. (2013). Türkiye’de Göçmen Çocukların Profili, Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Önerileri Hızlı Değerlendirme Araştırması. IOM Uluslararası Göç Örgütü. http://www.turkey.iom.int/documents/Child/IOM_Gocmen Cocuk Raporu_tr_ 03062013.pdf adresinden 10.23.2023 tarihinde erişildi.
31. Tuncer, M. (2016). Göçmenlere Yönelik Eğitim ve Eğitim Programları. Eğitime Bakış Dergisi, 12(36), 9-13.
32. Türkiye Göç Raporu (2016). Ankara: Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Yayınları.
33. Uzun, E. M. & Bütün, E. (2016). Okul Öncesi Eğitim Kurumlarındaki Suriyeli Sığınmacı Çocukların Karşılaştıkları Sorunlar Hakkında Öğretmen Görüşleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 1(1), 72-83.
34. Yalçın, C. (2004). Göç Sosyolojisi. Ankara: Anı Yayıncılık.
35. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
36. Yohani, S. (2010). Nurturing Hope in Refugee Children During Early Years Of Post-War Adjustment. Children And Youth Services Review, 32(6), 865-873.