Kinship Relations of the Ottomans with the Karamanids, Germiyanids, Dulkadirids, Candarids, Aydınids and Saruhanids: Marital Alliances and Centralizing Policies (14th-15th Centuries)

Öz

During the Ottoman Empire’s political expansion in Anatolia, dynastic marital alliances with regional principalities emerged as a strategic instrument of diplomacy. These alliances-particularly with the Karamanids, Germiyanids, Candarids, Dulkadirids, Aydınids, and Saruhanids-enabled the Ottomans to expand their sphere of influence without resorting to military confrontation. This article examines how matrimonial diplomacy functioned as a form of “soft power” how the Anatolian beyliks benefited from these alliances, and how kinship ties operated as mechanisms of mutual political advantage. The study situates the Ottoman-beylik matrimonial relations of the 14th and 15th centuries within a historical context, analyzing the political motives and consequences underlying these unions. The alliances with the Karamanids not only allowed the Ottomans to intervene in internal dynamics but also provided leverage during succession disputes. The marriage ties with the Germiyanids facilitated direct territorial acquisitions, while reciprocal relations with the Candarids consolidated Ottoman influence in the Black Sea hinterland. Similarly, the alliances with the Dulkadirids, Aydınids, and Saruhanids enhanced Ottoman political stability across Eastern, Western, and Southern Anatolia. The article argues that these matrimonial policies were not mere familial arrangements but deliberate strategies that shaped early Ottoman diplomacy and contributed significantly to state formation.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Diplomacy
• Anatolian Principalities
• Dynastic Marital Alliances
• Marriage Alliance
• Dynastic Relations

Etik Beyan

Ethics committee approval is not required for this research.

Osmanoğullarının Karamanoğulları, Germiyanoğulları, Dulkadıroğulları, Candaroğulları, Aydınoğulları ve Saruhanoğulları ile Sıhriyet İlişkileri: Evlilik İttifakları ve Merkeziyetçi Politikalar (XIV.-XV. Y.Y.)

Öz

Osmanlı’nın Anadolu’daki siyasî yayılım sürecinde beyliklerle kurduğu akrabalık temelli ittifaklar (sıhriyetler), bir tür diplomatik araç işlevi görmüştür. Özellikle Karamanoğulları, Germiyanoğulları, Candaroğulları, Dulkadıroğulları, Aydınoğulları ve Saruhanoğulları ile tesis edilen bu ilişkiler sayesinde Osmanlı, askerî müdahaleye başvurmaksızın nüfuz alanlarını genişletme fırsatı bulmuştur. Makale, Osmanlı’nın “yumuşak güç” unsuru olarak evlilik diplomasisini nasıl araçsallaştırdığını, beylerin bu ilişkiden nasıl faydalandıklarını ve sıhriyetin karşılıklı kazanım üretme kapasitesini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, XIV. ve XV. yüzyıllarda Osmanlı ile Anadolu beylikleri arasında kurulan sıhriyet ilişkilerini tarihsel bağlamda ele alarak, evliliklerin arka planındaki siyasî amaçları ve sonuçlarını analiz etmektedir. Karamanoğulları ile kurulan çok yönlü evlilik ittifakları, hem Osmanlı’nın iç dinamikleri etkileyen bir müdahale stratejisi olarak kullanılmış hem de Karamanoğulları’nın taht mücadelelerini yönlendirme aracı hâline gelmiştir. Germiyanoğulları’yla gerçekleştirilen izdivaçlar, Osmanlı’nın doğrudan toprak kazanımları elde etmesine imkân sağlamış; Candaroğulları ile geliştirilen karşılıklı hısımlıklar ise Osmanlı’nın Karadeniz hinterlandındaki etkinliğini artırmıştır. Dulkadıroğulları, Aydınoğulları ve Saruhanoğulları ile kurulan akrabalık bağları da Osmanlı’nın Doğu, Batı ve Güney Anadolu’daki nüfuzunu pekiştiren diplomatik araçlar arasında yer almıştır. Böylece sıhriyet politikalarının yalnızca hanedanlar arasında kurulan ailevi bağlardan ibaret olmadığı; erken dönem Osmanlı diplomasi anlayışının önemli ve stratejik unsurlarından birini oluşturduğu ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Diplomasisi
• Anadolu Beylikleri
• Sıhriyet
• Evlilik İttifakı
• Hanedanlar arası İlişkiler

Destekleyen Kurum

Bu araştırmayı desteklemek için dış fon kullanılmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmada etik kurul onayına ihtiyaç yoktur.

Kaynakça

1. Ahmet Tevhid. (1327/1911a). Rum Selçûkî devletinin inkirâzıyla teşekkül eden tavâif-i mülûkden: Kütahya’da Germiyan beyleri. Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası, 2(8), 505-513.
2. Ahmet Tevhid. (1327/1911b). Saruhan oğulları-Aydın oğulları. Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası, 2(10), 615-625.
3. Ahmet Tevhid. (1329/1911). Kastomonu ve Sinop’ta İsfendiyar oğulları veyahud Kızıl Ahmedliler. Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası, 1(6), 383-392.
4. Akdağ, M. (1979). Türkiye’nin iktisadi ve içtimai tarihi. Tekin Yayınları.
5. Aktan, H. (2009). Sıhriyet. Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İçinde (s. 111-112). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
6. Alderson, A. D. (1956). Structure of the Ottoman dynasty. At the Clarendon Press.
7. Alıç, S. (2021). Anadolu beyliklerinde siyasi evlilikler. Selenge Yayınları.
8. Arifî. (1330/1915). Elbistan ve Maraş Zülkadr (Dulkadir) oğulları hükümeti. Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası, 5(30), 358-377.

9. Âşıkpaşazâde. (1970). Âşıkpaşaoğlu tarihi (Haz.: Atsız). Milli Eğitim Basımevi.
10. Atçıl, Z. (2021). Osmanlı hanedanının evlilik politikaları ve Mihrimah Sultan’ın evliliği. Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, (34), 1-26. https://izlik.org/JA63BT44CA
11. Babinger, F. (1978). Mehmed the conqueror and his time. Princeton University Press.
12. Chalkokondyles, L. (2014). The hıstorıes (Cilt 2; Çev.: A. Kaldellis). Harvard University Press Cambridge.
13. Chalkokondyles, L. (1843). Laonici chalcocondylae atheniensis historiarum libri decem (Recognitione I. Bekkeri). National Library of the Netherlands.
14. Cezar, M. (2010). Mufassal Osmanlı tarihi (Cilt 1). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
15. Çınar, H. (2011, 3-8 Ekim). Osmanlı ve Candaroğulları hanedanları arasında evlilik ilişkileri (Tam metin bildiri). Kuzey Anadolu’da Beylikler Dönemi Sempozyumu (Çobanoğulları- Candaroğulları-Pervaneoğulları. Kastamonu-Sinop-Çankırı), Çankırı, Türkiye.
16. Çiftcioğlu, İ. (2009). Osmanlılar ile Anadolu beylikleri arasındaki ilişkilerde ulemânın diplomatik rolü. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (26), 193-205. https://izlik.org/JA99YB95YS
17. Danişmend, İ. H. (1945). İzahlı Osmanlı tarihi kronolojisi (Cilt 1). Türkiye Yayınevi.
18. Döğüş, S. (2014). Osmanlı-Candaroğulları ilişkileri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(4), 1043-1053. https://izlik.org/JA87KL98AH
19. Dukas. (1956). Bizans Tarihi (Çev.: VL. Mirmiroğlu). İstanbul Matbaası.
20. Emecen, F. M. (2009). Fatih Sultan Mehmed ve etrafındaki dünya: Osmanlı Devleti’nin doğu komşuları. Osmanlı Araştırmaları, 33(33), 65-85.
21. Emecen, F. M. (2010). İlk Osmanlılar ve batı Anadolu beylikler dünyası. Kitabevi Yayınları.
22. Esterâbâdî, Azîz b. Erdeşîr. (1990). Bezm ü rezm (eğlence ve savaş) (Çev.: M. Öztürk). Kültür Bakanlığı Yayınları.
23. Feridun Ahmed Bey. (1264-1265). Münşeâtü’s-selâtîn (Haz.: es-Seyyid Mehmed Saîd). Takvîmhâne-i Âmire.
24. Hadîdî. (1991). Tevârîh-i Âl-i Osmân (Haz.: Necdet Öztürk). Edebiyat Fakültesi Basımevi.
25. Halil Edhem. (1328/1912). Karaman oğulları hakkında vesâik-i mahkûke. Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası, 3(13), 821-836.
26. Halil Edhem. (1927). Düvel-i İslamiye, Milli Matbaa.
27. Hammer, J. V. (1336). Osmanlı devleti tarihi (Terc. M. Atâ). University of Toronto Library.
28. Hasan-ı Rûmlû. (2020). Ahsenü’t-tevârîh (Çev.: M. Öztürk). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
29. Hoca Sadettin Efendi. (1979). Tâcü’t-tevârîh (Cilt 1; Haz.: İ. Parmaksızoğlu). Kültür Bakanlığı Yayınları.
30. Hoca Sadettin Efendi. (1979). Tâcü’t-tevârîh (Cilt 2; Haz.: İ. Parmaksızoğlu). Kültür Bakanlığı Yayınları.
31. Hüseyniklioğlu, A. (2021). Işıl I. Bostancı. A. Hüseyniklioğlu. A. Değerli, O. Kılıç (Ed.), Osmanlı kroniklerinde hanedan gelinleri algısı (s. 313-349). İdeal Kültür Yayıncılık.
32. İbn Fazlullah el-Ömerî. (2014). Mesâlikü’l-ebsâr Türkler hakkında gördüklerim ve duyduklarım (Çev.: A. Batur). Selenge Yayınları.
33. İbn Kemal. (1957). Tevârîh-i Âl-i Osmân VII. defter (Haz.: Şerafettin Turan). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
34. İnalcık, H. (2014). Fatih üzerine tetkikler ve vesikalar. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
35. Imber, C. (2006). Osmanlı imparatorluğu, 1300-1650 iktidarın yapısı (Çev.: Ş. Yalçın). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
36. Katırancı, Ü. (2022). Candaroğlu ailesinin Osmanlı sistemine entegrasyonu: Bir beylik ailesi şecere araştırması. [Yayımlanmış Doktora Tezi]. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
37. Lütfî Paşa. (1341). Tevârîh-i Âl-i Osmân. Matbaa-i Âmire.
38. Mehmet Neşrî. (1949). Kitâb-ı cihannümâ (Cilt 1; Haz.: F. R. Unat ve M. A. Köymen). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
39. Mehmet Neşrî. (1957). Kitâb-ı cihannümâ (Cilt 2; Haz.: F. R. Unat ve M. A. Köymen). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
40. Mordtmann, J. H. Dulkadırlılar (Çev.: M. H. Yinanç). İslam Ansiklopedisi İçinde (s. 654-662). Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
41. Ortaylı, İ. (1980). Anadolu’da XVI. yüzyılda evlilik ilişkileri üzerine bazı gözlemler. Osmanlı Araştırmaları, 1(1), 33-40. https://izlik.org/JA26JY43XW
42. Öztuna, Y. (1983). Büyük Türkiye tarihi (Cilt 2). Ötüken Yayınevi.
43. Parlaz, S. (2012). Osmanlı hanedan evlilikleri üzerine bazı notlar. Tarih Okulu Dergisi, 2013(XV), 57-89. https://doi.org/10.14225/Joh296
44. Parlaz, S. (2007). Osmanlı devleti’nde siyasi evlilikler. [Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
45. Peirce, L. P. (1993). The ımperial harem women and sovereıgnty ın the Ottoman empıre. Oxford University Press.
46. Runciman, S. (1965). The fall of constantinople 1453. Cambridge University Press.
47. Sakaoğlu, N. (2015a). Bu mülkün sultanları. Alfa Basım Yayım.
48. Sakaoğlu, N. (2015b). Bu mülkün kadın sultanları. Alfa Basım Yayım.
49. Schıltberger, J. (1995). Türkler ve Tatarlar arasında (1394-1427) (Çev.: T. Akpınar). İletişim Yayınları.
50. Şafakcı, H. (2022). II. Bayezid’in oğlu şehzade Şehinşah’ın hayatı. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 190-209. https://doi.org/10.47130/bitlissos.1200239
51. Şikârî. (2005). Karamannâme (Haz.: M. Sözen ve N. Sakaoğlu). Karaman Belediyesi.
52. Şükrullah. (1947). Behcetü’t-tevârîh (Çev. : N. Atsız Çiftçioğlu). Türkiye Yayınevi.
53. Taneri, A. (1974). Osmanlı imparatorluğunun kuruluş döneminde vezir-i a’zamlık. Ankara Üniversitesi Basımevi.
54. Uluçay, Ç. (2011). Padişahların kadınları kızları. Ötüken Neşriyat.
55. Uzunçarşılı, İ. H. (1932). Kütahya şehri. Devlet Matbaası.
56. Uzunçarşılı, İ. H. (1937). Anadolu beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu devletleri. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
57. Uzunçarşılı, İ. H. (1957). Osmanlı tarihinin ilk devrelerine aid bazı yanlışlıkların tashihi. Belleten, 21(81), 173-188.
58. Uzunçarşılı, İ. H. (1984). Osmanlı devletinin saray teşkilatı. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
59. Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı tarihi (Cilt 1). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
60. Varlık, M. Ç. (1974). Germiyan oğulları tarihi ( 1300 1429). Sevinç Matbaası.
61. Varlık, M. Ç. (1996). Germiyanoğulları. Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İçinde. (s. 33-35). Türkiye Diyanet Vakfı.
62. Yinanç, R. (1989). Dulkadir Beyliği. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
63. Wittek, P. (1943). Ankara bozgunundan İstanbul’un zaptına (1402-1455) (Çev.: H. İnalcık). Belleten, 27, 557-589.