The Global South's Reaction to the Ukraine-Russia War and the New World Order

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 32, 437 - 466, 25.06.2025

Sümeyra Ulus

https://doi.org/10.31455/asya.1659889

Öz

The Global South's responses to the Ukraine-Russia War signal important changes in world politics. While these countries have responded to the crises created by the war with different strategies, they have tended to see themselves in a more independent position in the current international order. While some states, trying to remain neutral, have emphasized their mediation role, others have taken sharper positions in order to protect their economic and political interests. The war has deeply affected developing countries by severely disrupting energy and food supply chains. This crisis accelerated the search for alternative sources of trade and energy and led the countries of the Global South to seek new partnerships. At the same time, these countries have been more cautious about Western sanctions and have refrained from completely severing ties with Russia. Many countries, especially in Africa and Asia, pursued a policy of balance to avoid the economic impact of the war. In the context of the new world order, this process revealed the desire of the countries of the Global South to assume a more active role. With the Western-centered order being questioned, there has been a shift towards a multipolar world order. Great powers such as China, India and South Africa have sought to increase their influence both in their regions and on a global scale. The Ukraine-Russia War is not only a conflict between two countries, but also a reflection of the reshaping of the international balance of power. The Global South, as an important actor in this process, has the potential to influence the future of international relations. This opens the door to a multipolar world order. The article emphasizes that the Ukraine-Russia War is not only a conflict between two countries, but also sheds light on the process of changing the international balance of power.

Anahtar Kelimeler

Global South , Ukraine , Russia , New World Order , Multipolarity

Küresel Güney’in Ukrayna-Rusya Savaşı'na Tepkileri ve Yeni Dünya Düzeni

Öz

Küresel Güney’in Ukrayna-Rusya Savaşı’na yönelik tepkileri, dünya siyasetinde önemli değişimlerin işaretlerini taşımaktadır. Bu ülkeler, savaşın yarattığı krizlere farklı stratejilerle yanıt verirken, mevcut uluslararası düzende kendilerini daha bağımsız bir konumda görme eğilimine girmişlerdir. Tarafsız kalmaya çalışan bazı devletler, arabuluculuk rollerini öne çıkarırken, diğerleri ekonomik ve siyasi çıkarlarını koruma kaygısıyla daha keskin pozisyonlar almıştır. Savaş, enerji ve gıda tedarik zincirlerini ciddi ölçüde sekteye uğratarak gelişmekte olan ülkeleri derinden etkilemiştir. Bu kriz, alternatif ticaret ve enerji kaynakları arayışlarını hızlandırmış, Küresel Güney ülkelerinin yeni iş birliklerine yönelmesine neden olmuştur. Aynı zamanda bu ülkeler, Batı’nın yaptırımlarına daha temkinli yaklaşmış ve Rusya ile tamamen ilişkileri koparmaktan kaçınmıştır. Özellikle Afrika ve Asya'daki birçok ülke, savaşın ekonomik etkilerinden kaçınmak için denge siyaseti gütmüştür. Yeni dünya düzeni bağlamında, bu süreç Küresel Güney ülkelerinin daha etkin bir rol üstlenme isteklerini ortaya koymuştur. Batı merkezli düzenin sorgulanmasıyla birlikte, çok kutuplu bir dünya düzenine doğru bir geçiş gözlemlenmiştir. Çin, Hindistan ve Güney Afrika gibi büyük güçler, bu dönemde hem bölgelerinde hem de küresel ölçekte etkilerini artırmaya çalışmıştır. Ukrayna-Rusya Savaşı, sadece iki ülke arasındaki çatışma değil, aynı zamanda uluslararası güç dengelerinin yeniden şekillenmesinin bir yansımasıdır. Küresel Güney, bu süreçte önemli bir aktör olarak, uluslararası ilişkilerin geleceğini etkileme potansiyeline sahiptir. Bu durum, çok kutuplu bir dünya düzeninin kapısını aralamaktadır. Makale, Ukrayna-Rusya Savaşı'nın yalnızca iki ülke arasındaki bir çatışma olmadığını, aynı zamanda uluslararası güç dengelerinin değişim sürecine ışık tuttuğunu vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Küresel Güney , Ukrayna , Rusya , Yeni Dünya Düzeni , Çok Kutupluluk

Kaynakça

• Abrar, M. I., Basundoro, A. F., & Trystanto, T. (2022). Assessing the response of the Global South to Russo-Ukrainian war: Case study of India. Global South Review, 4(2), 6-25.
• Alden, C. (2023). The global south and Russia’s ınvasion of Ukraine. In Ukraine, 359-377.
• Aliyev, P. (2023). Rusya-Ukrayna Savaşı ve Afrika’da gıda güvenliği. Africania-İnönü Üniversitesi Uluslararası Afrika Araştırmaları Dergisi, 3(1), 36-50.
• Altınok, B. (2024). Savaşın bin günü: Ukrayna ve Rus medyası savaştan nasıl etkilendi? https://www.newslabturkey.org/2024/11/20/savasin-bin-gunu-ukrayna-ve-rus-medyasi-savastan-nasil-etkilendi/ adresinden 16 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Anadolu Ajansı. (2024). GÖRÜŞ-"Dünya 5'ten büyüktür" G20'de yankı buldu. https://www.aa.com.tr/tr/analiz/gorus-dunya-5ten-buyuktur-g20de-yanki-buldu/3145717n adresinden 6 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Ataman, M. (2025). Turkish perspective of the Global South. https://www.dailysabah.com/opinion/columns/turkish-perspective-of-the-global-south adresinden 8 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• ATASAM. (2024). Çift merkezli & çok kutuplu dünya. https://www.atasam.org.tr/arastirma-analiz/gorus/cift-merkezli-cok-kutuplu-dunya adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Bağış, B. (2022). Rusya-Ukrayna savaşının küresel ekonomiye ve Türkiye'ye etkileri. SETA.
• BBC Türkçe. (2022). Rusya-Ukrayna krizi: İki ülke basınında nasıl bir propaganda savaşı var? https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-60404633 adresinden 16 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• BBC Türkçe. (2023a). Rusya-Çin zirvesi: Ukrayna'nın işgali sonrası ilk kez Moskova'ya giden Şi Cinping'in Vladimir Putin ile görüşmesinden neler beklenebilir? https://www.bbc.com/turkce/articles/cjlx5gjzpzlo adresinden 6 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• BBC Türkçe. (2023b). BRICS: Hangi ülkeler üye, grubun amacı ne? https://www.bbc.com/turkce/articles/c0j3zwvjw3jo adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Braveboy-Wagner, J. (2022). The challenge to the liberal order: Norms of the Global South. Universal Values and Foreign Policy, 2-10.
• Budrytė, D., & Davoliūtė, V. (2024). The Russia-ukraine war and historical memory in the global south(s). https://www.lawfaremedia.org/article/the-russia-ukraine-war-and-historical-memory-in-the-global-south(s) adresinden 14 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Carvalho, Gustavo. Q., & A: Navigating a complex global order – The Global south and the west. https://saiia.org.za/research/qa-navigating-a-complex-global-order-the-global-south-and-the-west/ adresinden 15 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Cihannüma. (2024). Rus Wagner Grubu’nun Afrika faaliyetleri. https://www.cihannuma.org/cihanname/cihanname-2-sayi/rus-wagner-grubu%E2%80%99nun-afrika-faaliyetleri adresinden 17 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Çakırca, B. (2025). Çok kutuplu uluslararası sistemde stratejik otonomi kavramı ve önemi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 323-345.
• Çakmak Ziberovski, T. (2024). Bağımlılık yaklaşımı çerçevesinde küreselleşmenin kuzey güney ayrımına etkisinin analizi. Anadolu Strateji Dergisi, 6(1), 95-106.
• Çalışkan, F. (2022). Adım adım Rusya Ukrayna savaşı ve üçüncü tarafların sürece etkisi. Euro Politika, (14), 35-47.
• Euro News. (2022). Ukrayna savaşı, Çin'in 'sınırsız Moskova-Pekin dostluğu'nu test ediyor. Ukrayna savaşı, Çin'in 'sınırsız Moskova-Pekin dostluğu'nu test ediyor | Euronews adresinden 6 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Evren Atlası. (2023). Afrika birliği: Kazanımlar, mücadeleler ve Afrika’nın geleceği. https://evrenatlasi.com.tr/kultur/afrika-birligi/ adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Fidan, M., & Lokmanoglu, E. (2023). Sosyal medya savaşlarında yeni bir kavram: Rusya-Ukrayna savaşı özelinde dijital ambargo. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 28-38.
• Fikir Turu. (2023). BRICS’in genişlemesi: Yeni dünya düzeni örgütüne kavuştu mu? https://fikirturu.com/jeo-politika/bricsin-genislemesi-yeni-dunya-duzeni/ adresinden 13 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Giga. (2022). The War in Ukraine and the Global South: Perceptions, Reactions, and Implications. https://www.giga-hamburg.de/en/events/giga-forum/war-ukraine-global-south-perceptions-reactions-implications adresinden 15 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Google Books Ngram Viewer. https://books.google.com/ngrams/ adresinden 15 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Gray, K., & Gills, B. K. (2016). South–South cooperation and the rise of the Global South. Third World Quarterly, 37(4), 557-574.
• Gürdeniz, C. (2025). Yeni dünya düzenini anlamak ve Türkiye’yi konumlandırmak. https://www.veryansintv.com/yazar/cem-gurdeniz/kose-yazisi/yeni-dunya-duzenini-anlamak-ve-turkiyeyi-konumlandirmak adresinden 16 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Haramoon Çağdaş Araştırma Merkezi. (2017). Rusya-NATO arasındaki gerilimin şekilleri ve sonuçları. 27 Kasım 2017, 1-13. https://www.harmoon.org/wp-content/uploads/2017/11/Manifestations-and-Consequences-of-Tension-Between-Russia-and-NATO-tr.pdf adresinden 6 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Heng, C. (2025). From Western-centrism to Global South: Developing countries unite to push for a more just order. https://www.globaltimes.cn/page/202503/1330169.shtml adresinden 15 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Hitti, N. (2023). Küresel Güney ve Küresel Kuzey arasında. https://www.indyturk.com/node/633311/d%C3%BCnyadan-sesler/k%C3%BCresel-g%C3%BCney-ve-k%C3%BCresel-kuzey-aras%C4%B1nda adresinden 14 Mart 2025 tarihinde erişildi. https://thediplomat.com/2024/10/anti-western-or-non-western-the-nuanced-geopolitics-of-brics/ adresinden 16 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Kaçmaz, M. (2020). Avrasya denkleminde jeopolitik kırılma; Ukrayna. Türk Coğrafya Dergisi, (74), 157-165. https://doi.org/10.17211/tcd.603247
• Kasap, M. A. (2022). Haber değerinin değişimi, dijitalleşme ve tabloidleşme: Rusya-Ukrayna savaşı ve TV haberleri. The Journal of Communication and Social Studies, 2(2), 192-208. https://doi.org/10.29228/itamder.6
• Khylko, M., & Khylko, О. (2024). Navigating Global South’s ambivalent stance on Russia-Ukraine war. Evropský Politický A Právní Diskurz, 11(4), 5-15.
• Kıbrıs Gazetesi. (2024). Uluslararası sistem ve çok kutuplu dünya düzeni. https://kibrisgazetesi.com/yazar/gokhanguler/konu/uluslararasi-sistem-ve-cok-kutuplu-dunya-duzeni/ adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Klyszcz, U. K. (2023). It is not about ‘neutrality’: How the Global South responds to Russia’s invasion. https://www.boell.de/en/2023/01/30/it-not-about-neutrality-how-global-south-responds-russias-invasion adresinden 17 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Kosic, P. (2023). Perspectives from the global south: Russo-Ukrainian war, energy crisis and new approach to global integrations. Avrasya Dünyası, (13), 52-57.
• Kutlay, M. (2024). 21. Yüzyılı kazanmak: Güç Geçişleri döneminde küresel güney ve Türkiye. TÜSİAD Küresel Siyaset Forumu Makale Dizisi, (7), 1-18.
• Lee Kuan Yew School of Public Policy. (2024). What Does the Rise of the Global South Mean for the World? https://lkyspp.nus.edu.sg/gia/article/what-does-the-rise-of-the-global-south-mean-for-the-world adresinden 10 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Levaggi, A. G., & Donelli, F. (2021). Turkey's changing engagement with the global South. International Affairs, 97(4), 1105-1124.
• Mohan, V. (2025). In search of consensus: Examining Global South perspectives on climate security in UNSC debates. Earth System Governance, (23), 100231, 1-11.
• Nadkarni, V., D’Anieri, P., Kerr, S., Sharafutdinova, G., Pu, X., Ollapally, D. M., Junior, P.V., Moore. C., & Divsallar, A. (2024). The Russia–Ukraine War and reactions from the global south. The Chinese Journal of International Politics, 17(4), 449-489.
• ODAP. (2023). Çin’in önlenemez yükselişi ve küresel güç mücadelesi. https://www.odap.org/bolgeler/abd/cinin-onlenemez-yukselisi-ve-kuresel-guc-mucadelesi/ adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Oğuzlu, T. (2023). Küresel güney: Nedir, ne değildir? Neden bazı ülkeleri korkutuyor? https://fikirturu.com/jeo-politika/kuresel-guney-nedir-ne-degildir-neden/ adresinden 14 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Özçelik, S. (2022). Afrika, Ukrayna-Rusya Savaşı'nda neden sessiz ve tarafsız? https://www.qha.com.tr/yazarlar/prof-dr-sezai-ozcelik-35/afrika-ukrayna-rusya-savasi-nda-neden-sessiz-ve-tarafsiz-387561 adresinden 16 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Politik Akademi. (2011). Soğuk savaş sonrası dönemde uluslararası sistem. https://politikakademi.org/2011/03/soguk-savas-sonrasi-donemde-uluslararasi-sistem/ adresinden 6 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Samsun, A. T. (2022). Ukrayna Krizi’nin Avrupa güvenliğine olan etkisi. EURO Politika, (12), 7-15.
• Sancar, M. Ö. (2025). NATO’suz Türkiye, BRICS artı, Küresel güney. https://www.veryansintv.com/natosuz-turkiye-brics-arti-kuresel-guney adresinden 17 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Seiwert, E. (2024). Anti-Western or Non-Western? The Nuanced Geopolitics of BRICS.
• STRASAM. (2022). Rusları kızdıran NATO’nun Genişleme Süreci Nedir? (4). Rusları kızdıran NATO’nun Genişleme Süreci Nedir? (4) | Stratejik Araştırmalar Merkezi - STRASAM.ORG ® adresinden 6 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2025a). Latin Amerika ve Karayip devletleri topluluğu (CELAC). https://www.mfa.gov.tr/latin-amerika-ve-karayip-devletleri-toplulugu-celac.tr.mfa adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2025b). Güney ortak pazarı (MERCOSUR). https://www.mfa.gov.tr/guney-ortak-pazari.tr.mfa adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• TASAM. (2025). Çok Kutupluluk. https://tasam.org/tr-TR/Icerik/73787/cok_kutupluluk adresinden 15 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Tekin, S. (2020). Güney–Güney işbirliğinin ideolojik temelleri: Bağlantısızlar hareketi ve küresel güney. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (24), 65-81.
• Tercüman. (2024). ASEAN’ın geleceği: ABD ve Çin arasında denge arayışı. https://www.tercuman.com/analiz/aseanin-gelecegi-abd-ve-cin-arasinda-denge-arayisi-484/ adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• TRT Avaz. (2022). İttifak profili: Şanghay İş birliği Örgütü (ŞİÖ), https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/ittifak-profili-sanghay-is-birligi-orgutu-sio/62bc1ab001a30a217cebead0 adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• TUDPAM. (2024). Türkiye’nin dış politik vizyon rotası bize ne anlatıyor? https://tudpam.org/turkiyenin-dis-politik-vizyon-rotasi-bize-ne-anlatiyor/ adresinden 6 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• TUİÇ Akademi. (2014). Kuzey-Güney ayrımı. Kuzey-Güney Ayrımı | TUİÇ Akademi adresinden 13 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Tulun, M. O. (2025). Türkiye'nin Ukrayna-Rusya savaşındaki arabuluculuğu. Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM), Analiz No. 2024/18. https://avim.org.tr/tr/Analiz/TURKI%CC%87YE-NI%CC%87N-UKRAYNA-RUSYA-SAVASINDAKI%CC%87-ARABULUCULUGU adresinden 6 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Turner, M. (2024). The global south and the Russia-Ukraine war: Nonalignment and western responses on the cusp of a multipolar world. https://www.securityincontext.org/posts/the-global-south-and-the-russia-ukraine-war-nonalignment-and-western-responses-on-cusp-of-multipolar-world adresinden 15 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Tuttup, B. (2024). What is the Global South? https://foreignanalysis.com/what-is-the-global-south/ adresinden 15 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• UNCTAD. (2023). Sınıflandırmalar. https://unctadstat.unctad.org/EN/Classifications.html adresinden 10 Mart 2025 tarihinde erişildi.
• Verlag Barbara Budrich. (2023). Der Russland-Ukraine-Krieg und die internationale Ordnung aus der Perspektive des Globalen Südens. https://budrich.de/news/internationale-beziehungen-sicht-globaler-sueden/ adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.
• Yıldız, M. (2022). Rusya-Ukrayna savaşında Rusya’yı anlamak: Tek sorumlu Putin mi? Akademik Hassasiyetler, 9(19), 143-168.
• Zentrum Libe­rale moderne. (2023). Die Ukraine und der Globale Süden, https://ukraineverstehen.de/die-ukraine-und-der-globale-sueden/ adresinden 7 Haziran 2025 tarihinde erişildi.