Ulusal Markalama Örneği Olarak Japon Gastrodiplomasisi

Öz

Son yıllarda gastronomi, ulus markalama stratejilerinin önemli kültürel ve ekonomik araçlarından biri hâline gelmiştir. Devletler, ulusal mutfaklarını yalnızca kültürel miras unsuru olarak değil, aynı zamanda kamu diplomasisi ve uluslararası imaj yönetimi aracı olarak etkin bir şekilde kullanmaktadır. Bu bağlamda gastrodiplomasi, uluslararası ilişkilerde yumuşak güç ve stratejik iletişim politikalarının önemli bir bileşeni olarak öne çıkmaktadır. Küreselleşmenin hız kazanması ve uluslararası rekabetin artmasıyla birlikte ülkeler, kültürel değerlerini ekonomik kazanca dönüştürme arayışına yönelmiş; gastronomi bu sürecin temel unsurlarından biri hâline gelmiştir. Bu çalışma, Japonya’nın gastrodiplomasiyi ulus markalama stratejisine nasıl entegre ettiğini ve çok boyutlu bir politika aracı olarak nasıl kurumsallaştırdığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; literatür incelemesi ve belge analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Japonya’nın resmi kurumları tarafından yayımlanan politika raporları ile ilgili akademik çalışmalar tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Japonya’nın Washoku’nun uluslararası tanıtımı ve Cool Japan stratejisinin uygulanması yoluyla gastronomiyi hem kültürel diplomasi hem de ekonomik marka stratejilerine sistematik biçimde entegre ettiğini göstermektedir. Japon modeli, gastronominin turizm, gıda ihracatı, kültürel görünürlük ve ulusal marka değeri üzerinde çok boyutlu etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Ayrıca bu model, gastronominin yalnızca kültürel bir unsur değil, aynı zamanda sürdürülebilir ekonomik kalkınmayı destekleyen ve küresel rekabet gücünü artıran stratejik bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Japonya
• Ulusal Markalama
• Gastrodiplomasi
• Sushi
• Cool Japonya
• UNESCO

Japanese Gastrodiplomacy as an Example of National Branding

Öz

In recent years, gastronomy has become a significant cultural and economic instrument within nation branding strategies. States increasingly utilize their national cuisines not only as elements of cultural heritage but also as effective tools of public diplomacy and international image management. In this context, gastrodiplomacy has emerged as an important component of soft power and strategic communication in international relations. With the intensification of globalization and rising international competition, countries have sought to transform their cultural assets into economic value, and gastronomy has become a key element in this process. This study aims to examine how Japan integrates gastrodiplomacy into its nation branding strategy and institutionalizes it as a multidimensional policy tool. A qualitative research method was adopted, drawing on literature review and document analysis. Policy reports published by Japanese government institutions, along with relevant academic studies, were analyzed through thematic analysis. The findings indicate that Japan systematically incorporates gastronomy into both cultural diplomacy and economic branding strategies through the international promotion of Washoku and the implementation of the Cool Japan initiative. The Japanese model demonstrates that gastronomy can generate multidimensional impacts on tourism, food exports, cultural visibility, and national brand value. Furthermore, it reveals that gastronomy functions not only as a cultural asset but also as a strategic instrument that supports sustainable economic development and enhances global competitiveness.

Anahtar Kelimeler

• Japan
• National Branding
• Gastrodiplomacy
• Sushi
• Cool Japan
• UNESCO

Kaynakça

1. Akutsu, S. (2008). Globalization and Japanese food culture. Journal of Food Culture, 12(2), 205-220.
2. Anholt, S. (2007). Competitive identity: The new brand management for nations, cities and regions. Palgrave Macmillan.
3. Deniz, G. (2023). Kültürel miras ve gastrodiplomasi. G. Deniz (Ed.). Gastrodiplomasiye dair seçki yazılar İçinde (ss. 185–212). Detay Yayıncılık.
4. Dinnie, K. (2008). Nation branding: Concepts, issues, practice. Butterworth-Heinemann.
5. Faiola, A. (2006, 23 Kasım). Putting the bite on pseudo sushi and other insults: Japan plans to scrutinize restaurants abroad. The Washington Post.
6. Farina, F. (2018). Japan’s gastrodiplomacy as soft power: Global washoku and national food security. Journal of Contemporary Eastern Asia, 17(1), 152–167.
7. Hüseynova, N. (2023). The global success story of Japan’s soft power: Debating “Cool Japan” as a model for Turkish soft power projection. UPA Strategic Affairs, 4(2), 108–141.
8. Intellectual Property Strategy Headquarters. (2006). Intellectual property strategic program 2006. https://www.kantei.go.jp/jp/singi/titeki2/keikaku2006_e.pdf (Erişim Tarihi: 10 Mart 2026).

9. Ipsos. (2023). Nation brands index 2023. https://www.ipsos.com (Erişim Tarihi: 10 Mart 2026).
10. JETRO. (2013). Survey on foreign consumers’ attitudes towards Japanese food. https://www.jetro.go.jp (Erişim Tarihi: 10 Mart 2026).
11. JETRO. (2021). Japanese food supporter program. https://www.jetro.go.jp (Erişim Tarihi: 10 Mart 2026).
12. Kumakura, I. (2015). Washoku joins UNESCO’s intangible cultural heritage list. https://www.kikkoman.co.jp/kiifc/foodculture (Erişim Tarihi: 10 Mart 2026).
13. Lusiana, W., Widodo, R., Rukhiyat, H., & Khoirunnisa, R. (2022). Japanese government effort to preserve washoku as national culinary heritage. Proceedings of the International Conference, 1–10. http://dx.doi.org/10.4108/eai.19-10-2021.2316590
14. Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries (MAFF). (2015). Washoku guidebook. https://www.maff.go.jp (Erişim Tarihi: 10 Mart 2026).
15. Ministry of Foreign Affairs of Japan (MOFA). (2014). Diplomatic bluebook 2014. Ministry of Foreign Affairs.
16. Ministry of Foreign Affairs of Japan (MOFA). (2022). Tokyo 2020 Olympic and Paralympic Games. https://www.mofa.go.jp (Erişim Tarihi: 10 Mart 2026).
17. McGray, D. (2002). Japan’s gross national cool. Foreign Policy, 0(130), 44–54.
18. Nye, J. S. (1990). Bound to lead: The changing nature of American power. Basic Books.
19. Nye, J. S. (2008). Public diplomacy and soft power. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 94–109. https://doi.org/10.1177/0002716207311699
20. Shafiq, A. & Kayani, S. A. (2025). Nation branding of Japan through cultural diplomacy. Global Foreign Policies Review, 0(8), 8–19. https://doi.org/10.31703/gfpr.2025
21. Soner, F. (2022). Gastrodiplomasi: Gastronomiye diplomasi penceresinden bakış. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 0(33), 97–101.
22. Şöhret, M. (2023). Kamu diplomasisi ve ülke markalama. Gaziantep Üniversitesi Yayınları.
23. Uğurlu, K. (2023). Türkiye’de ve dünyada gastrodiplomasi. G. Deniz (Ed.). Gastrodiplomasiye dair seçki yazılar İçinde (ss. 115–141). Detay Yayıncılık.
24. UNESCO. (2013). Washoku, traditional dietary cultures of the Japanese. https://ich.unesco.org (Erişim Tarihi: 10 Mart 2026).
25. Yağmurlu, A. (2019). Kamu diplomasisi ve ulus markalaşması. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 0(49), 123–138.