Marx’ın Ekonomi Politiğinde Kamu Maliyesi

Öz

Bu çalışma, Karl Marx’ın ekonomi politiğinde kamu maliyesinin kuramsal konumunu, özellikle vergi ve kamu borcu kategorileri üzerinden incelemektedir. Marx doğrudan sistematik bir kamu maliyesi teorisi geliştirmemiş olmakla birlikte, ilkel birikim, artı-değer ve sermaye birikimi analizleri içinde modern devletin mali temellerine ilişkin dağınık fakat kuramsal açıdan anlamlı çözümlemeler sunmuştur. Makalenin temel tezi, vergi ve kamu borcunun salt teknik mali araçlar değil; kapitalist üretim tarzı içinde devletin artı-değer üzerinde hak tesis etme ve bu değerin tahsisini düzenleme biçimleri olduğudur. Çalışmada Marx’ın çözümlemesi iki tarihsel moment ayrımı üzerinden ele alınmaktadır: kapitalizmin oluşum süreci ve kapitalist yeniden üretim aşaması. İlkel birikim evresinde vergi ve kamu borcu, mülksüzleştirme ve sermayenin yoğunlaşmasını hızlandıran yapısal kaldıraçlar olarak işlev görmüştür. Kapitalist üretim tarzının kurumsallaşmasından sonra ise bu mali mekanizmalar, artı-değerin farklı sınıf ve sermaye fraksiyonları arasında bölüşümünü düzenleyen kurumsal araçlara dönüşmüştür. Yöntem olarak çalışma, Marx’ın temel eserlerine dayalı tarihsel–teorik bir metin çözümlemesi yürütmekte ve kamu maliyesine ilişkin dağınık analizleri değer kuramı ve yeniden üretim kategorileri çerçevesinde metin-içi bir yeniden inşa ile sistematikleştirmektedir. Bu yönüyle makale, kamu maliyesini kapitalist devletin ikincil bir teknik alanı olarak değil; kapitalist üretim ilişkilerinin yeniden üretim koşullarına içkin yapısal bir bileşen olarak kavramsallaştırarak literatüre kuramsal bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Marx
• Devlet
• Kamu Maliyesi
• Vergi
• Kamu Borcu

Etik Beyan

Bu araştırma için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Public Finance in Marx’s Political Economy

Öz

This study examines the theoretical position of public finance in Karl Marx’s political economy, with particular focus on taxation and public debt. Although Marx did not develop a systematic theory of public finance, his analyses of primitive accumulation, surplus value, and capital accumulation contain dispersed yet significant insights into the fiscal foundations of the modern state. The article argues that taxation and public borrowing should not be understood merely as technical fiscal instruments, but as institutional mechanisms through which the state claims and redistributes surplus value within the capitalist mode of production. The analysis distinguishes between two historical moments in Marx’s framework: the formation of capitalism and its self-reproduction phase. During primitive accumulation, taxation and public debt functioned as structural levers facilitating dispossession and the concentration of capital. In the phase of capitalist reproduction, however, fiscal mechanisms operate primarily as instruments regulating the distribution of surplus value and securing the political and institutional conditions of accumulation. Methodologically, the study employs a historical–theoretical textual analysis based on Marx’s major works and reconstructs his fiscal insights immanently within the categories of value theory and reproduction. By systematizing Marx’s dispersed remarks on taxation and public debt, the article contributes to the literature by conceptualizing public finance as a structural component of capitalist statehood rather than a secondary technical domain.

Anahtar Kelimeler

• Marx
• State
• Public Finance
• Taxation
• Public Debt

Etik Beyan

Ethics committee approval is not required for this research.

Kaynakça

1. Bilgi, A. (1992). Marx-Engels ekonomi politik sözlüğü. Yurt Yayınları.
2. Gough, I. (1979). The political economy of the welfare state. Macmillan.
3. Harvey, D. (2010). The enigma of capital and the crises of capitalism. Oxford University Press.
4. Jessop, B. (1990). State theory: Putting the capitalist state in its place. Polity Press.
5. Lapavitsas, C. (2013). Profiting without producing: How finance exploits us all. Verso.
6. Marx, K. (1975). Felsefenin sefaleti. A. Kardam (Çev.). Sol Yayınları.
7. Marx, K. (1979a). Grundrisse: Ekonomi politiğin eleştirisi için ön çalışma. S. Nişanyan (Çev.). Birikim Yayınları.
8. Marx, K. (1979b). Kapital: Ekonomi politiğin eleştirisi, (2. Cilt). A. Bilgi (Çev.). Sol Yayınları.

9. Marx, K. (1979c). Louis Bonaparte’ın 18 Brumaire’ı. S. Belli (Çev.). Sol Yayınları.
10. Marx, K. (1986). Kapital: Kapitalist üretimin eleştirel bir tahlili, (1. Cilt). A. Bilgi (Çev.). Sol Yayınları.
11. Marx, K. (1990). Kapital: Ekonomi politiğin eleştirisi, (3. Cilt). A. Bilgi (Çev.). Sol Yayınları.
12. Marx, K. (1997). Fransa’da iç savaş. Z. Kafkas (Çev.). Köz Yayınları.
13. Marx, K. & Engels, F. (1850). Review: Le socialisme et l’impôt. Karl Marx & Frederick Engels (Eds.). In collected works, (Vol. 10) (pp. 326–337). Lawrence & Wishart. https://www.marxists.org/archive/marx/works/1850/04/girardin.htm (Access Date: 10.10.2025).
14. Marx, K. & Engels, F. (1986). Alman ideolojisinin birinci bölümü. Seçme yapıtlar, (1. cilt) İçinde. Sol Yayınları.
15. O’Connor, J. (1973). The fiscal crisis of the state. St. Martin’s Press.
16. Poulantzas, N. (1978). State, power, socialism. Verso.