Okul Öncesi Çocuklarda Sosyal Problem Çözme Becerileri ve Mizah Eğilimi İlişkisi

Öz

Sosyal ilişkilerde, bireylerin çeşitli sorunlarla karşılaşmaları olağandır. Sosyal beceriler, sosyal ortamlara uyum ve karşılaşılan problemlerin uygun şekilde çözümünü kapsar. Sosyal becerilerin gelişmesinde, pek çok bireysel ve çevresel faktörden söz edilebilir. Bu faktörlerden biri de sosyal ilişkilerde yer alan mizah ögesidir. Bu çalışmada, okul öncesi çocuklarda sosyal problem çözme becerileri ile mizah eğilimi arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma grubu, 4-6 yaş aralığındaki 156 çocuktan oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında Wally Sosyal Problem Çözme Testi ve Çocuklarda Mizah Ölçeğinden yararlanılmıştır. Verilerin betimsel istatistik, frekans ve yüzde dağılımları verilmiştir. Kişisel değişkenler ile ölçek puanları arası farkların incelenmesinde, normallik dağılımlarına göre parametrik ve parametrik olmayan testlerden yararlanılmıştır.  Çalışma sonucunda çocukların sosyal becerileri ile mizah eğilimlerinin yüksek düzeyde olduğu; sosyal beceri ve mizah özellikleri arasında pozitif yönlü ilişkiler olduğu, fakat bu ilişkilerin manidar düzeyde olmadığı görülmüştür. Sosyal problem çözme becerilerinin çocukların cinsiyetine, yaşına, kardeş sayısına ve doğuş sırasına bağlı olarak farklılık göstermediği; mizah eğilimlerinin ise cinsiyet ve kardeş sayısına göre farklılaşmadığı, yaş ve doğuş sırasına göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Altı yaşındaki okul öncesi çocukların beş yaşındaki çocuklardan daha fazla mizahtan yararlandıkları, ilk sırada doğanların ikinci sırada doğanlardan daha fazla mizah ürettikleri belirlenmiştir. Erken çocukluk yıllarından itibaren sosyal problem çözme becerilerinin geliştirilmesinde mizahın yararlanılabileceği vurgulanarak öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Mizah
• Sosyal Problem Çözme Becerileri
• Okul Öncesi Dönem
• Çocuklar
• Mizah

Etik Beyan

Bu çalışma için Karabük Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 26.09.2023 tarih ve 2023/06 belge numarasıyla etik kurul onayı alınmıştır.

The Relationship Between Social Problem Solving Skills and Humor Tendencies on Preschool Children's

Öz

In social relationships, it is common for individuals to encounter various problems. Social skills include adaptation to social environments and appropriate solution of problems encountered. Many individual and environmental factors can be mentioned in the development of social skills. One of these factors may be the element of humor in social relations and the strategy of using humor in solving social problems. In this study, the relationship between social problem solving skills and humor tendency in preschool children was examined.  The study group consisted of 156 children between the ages of 4-6. Wally Social Problem Solving Test and Humor Scale in Children were used to collect the data. Descriptive statistics, frequency and percentage distributions of the data were given. In the examination of the differences between the individual variables and the scale scores, parametric and non-parametric tests were used according to the normality distributions.  As a result of the study, it was seen that children's social skills and humor characteristics were at a high level; there were positive relationships between social skills and humor characteristics, but these relationships were not at a significant level. It was determined social problem solving skills didn’t differ according to gender, age, number of siblings and birth order of the children; It was determined that humor tendencies didn’t differ according to gender and number of siblings, but differed significantly according to age and birth order. It was determined that six-year-old preschool children benefited from more humor than five-year-olds, and those born in the first row place produced more humor than those born in the second row. It was emphasized that humor can be used to develop social problem solving skills from early childhood and suggestions were presented.

Anahtar Kelimeler

• Humor
• Social Problem Solving Skills
• Preschool Period
• Children
• Humor

Etik Beyan

Board Name: Karabük University Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Board. Decision Date: 26/09/2023 Document Number: 2023/06 (10, 11, 12, 13)

Kaynakça

1. Akkuş, Ş. (2022). Ebeveyn çocuk ilişkisinin 48-72 aylık çocukların sosyal problem çözme becerileri arasındaki farklılaşmanın incelenmesi (Tez No: 747600) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
2. Aksu, M. (2015). Ebeveynlerin sosyal sorun çözme becerileri ile çocuklarının sosyal uyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No: 394931) [Yüksek Lisans Tezi, Antalya Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
3. Altınkurt, Y. & Yılmaz, K. (2011). İlköğretim okulu öğretmenlerinin mizah tarzları. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 1(2), 1-8.
4. Bergen, D. (2002). The role of pretend play in children’s cognitive development. Early Childhood Research ve Practice, 4(1), 1–13.
5. Bozkurt Yükçü, Ş. & Demircioğlu, H. (2017). Okul öncesi dönemdeki çocukların sosyal problem çözme becerisinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 1(2), 216-238. Doi: 10.24130/eccd-jecs.196720171239
6. Chang, E. C., D'Zurilla, T. J. & Sanna, L. J. (Eds.). (2004). Social Problem Solving: Theory, Research, and Training. American Psychological Association. Doi: 10.1037/10805-000
7. Çaylı, A. & Doğruöz, E. (2025). 5-6 yaş çocukların dijital oyun bağımlılığı eğilimleri ile sosyal problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(3), 687-717.
8. Denham, S. A. (2006). Social-emotional competence as support for school readiness: What is it and how do we assess it? Early Education and Development, 17(1), 57–89.

9. Eker, G. Ö. (2017). Mizah, Tanrı’dan bir armağan mı yoksa şeytanın getirdiği bir ceza yöntemi mi? Sosyal normların cezalandırma yaptırımı boyutunda ‘sosyal ceza olarak gülme. Folklor/Edebiyat, 23(92), 49-62.
10. Elias, M. J. & Haynes, N. M. (2008). Social competence, social support, and academic achievement in minority, low‐income, urban elementary school children. School Psychology Quarterly, 23(4), 474–495.
11. Grusec, J. E., Davidov, M. & Lundell, L. (2004). Prosocial and helping behavior. In P. K. Smith ve C. H. Hart (Eds.), Blackwell Handbook of Childhood Social Development (pp. 457-474). USA: Blackwell Publishing.
12. Gültekin, D. & Ulutaş, İ. (2021). Öğretmenlerin okul öncesi eğitimde mizaha ilişkin görüşleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 6(1), 53-70.
13. Hawley, P. H. (2002). Social dominance and prosocial and coercive strategies of resource control in preschoolers. International Journal of Behavioral Development, 26(2), 167-176.
14. Hay, D. F. & Pawlby, S. (2003). Prosocial development in relation to children's and mothers' psychologiçocal problems. Child Development, 74(5), 1314-1327.
15. Hoicka, E. & Akhtar, N. (2012). Early humour production. British Journal of Developmental Psychology, 30(4), 586–603.
16. Kayılı, G. & Arı, R. (2015). Wally sosyal problem çözme testi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 0(3), 51-60.
17. Karasar, N. (2024). Bilimsel Araştırma Yöntemi Kavramlar İlkeler Teknikler (29. Basım), Ankara: Nobel.
18. Keskin, F. (2020). Gelişim özelliklerine bağlı olarak çocukta sözlü mizah anlayışı, International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(32), 869-886. Doi: 10.31576/smryj.538
19. Koçer, H., Eskidemir, S. & Özbek, T. (2012). 6 yaş çocuklarının mizahi tepkilerinin Paul E. McGhee’nin evrelerine göre incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(4), 82-93.
20. Koestler, A. (1997). Mizah Yaratma Eylemi (Çev.: S. Kabakçıoğlu & Ö. Kabakçıoğlu). İstanbul: İris.
21. Martin, R. A. (2006). Psychology of Humor. Academic Press.
22. Martin, R. A. (2007). The Psychology of Humor: An Integrative Approach. Burlington: Elsevier Academic Press.
23. Martin, R. A., Puhlik-Doris, P., Larsen, G., Gray, J. & Weir, K. (2003). Individual differences in uses of humor and their relation to psychological well-being: Development of the humor styles questionnaire. Journal of Research in Personality, 37(1), 48-75.
24. Martin, R. A. & Ford, T. (2018). The Psychology of Humor: An Integrative Approach. Academic Press.
25. McGhee, P. E. (2002). Understanding And Promoting The Development Of Children’s Humor. Kendall/Hunt Publishing.
26. Eskidemir Meral, S. & Gök, E. (2023). Preschool teachers' sense of humor and children's appreciation of humor. Journal of Human and Social Sciences, 6(Education Special Issue), 309- 334.
27. Eskidemir Meral, S. & Koçer, H. (2023). Humor developlent in preschool and primary school children in Turkiye. Problems of Education in the 21th Centruy, 81(3), 374-387. Doi: 10.33225/pec/23.81.374
28. Mireault, G., Poutre, M., Sargent-Hier, M., Dias, C., Perdue, B. & Myrick, A. (2015). Humor perception and creation between parents and 3- to 6-month-old infants. Infant and Child Development, 24(4), 435–443.
29. Mireault, G. & Reddy, V. (2016). Humor in infancy: Developmental and psychological perspectives. Humor, 29(2), 265–288.
30. Nesin, A. (1973). Cumhuriyet Dönemi Türk Mizahı, İstanbul: Akbaba.
31. Özyürek, A., Çetin, A., Şahin, D., Yıldırım, R. & Evirgen, N. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarda problem çözme becerilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 3(2), 32-41.
32. Özyürek, A., Keser, H. & Yıldırım, N. (2024). Çocuklarda mizah ölçeğinin (4-12 yaş) geliştirilmesi ve çocukların mizah eğilimlerinin incelenmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 9(2), 65-84.
33. Sautham, M. (2005). Humor development: An important cognitive and social skill in the growing child, Physical and Occupational Therapy in Pediatrics, 25(1/2), 105-116.
34. Shultz, T. R. (1976). A cognitive-developmental analysis of humor. In A. J. Chapman & H. C. Foot (Eds.), Humor and laughter: Theory, Research and Applications (pp. 11–36). Wiley.
35. Taşçılar, M & Babaoğlu, E. (2023). Çocuk kütüphanelerinde yer alan kitapların mizahi açıdan incelenmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 8(1), 1-14.
36. Temiz Uyar, D. & Ercan, Z. G. (2023). A study of preschool children’s social problem solving skills. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 477-496. Doi: 10.47525/ulasbid.1286251
37. Tepeli, K. & Yılmaz, E. (2013). Social problem-solving skills of children in terms of maternal acceptance-rejection levels. US-China Education Review, 3(8), 581-592.
38. Tozduman Yaralı, K. & Özkan, H. K. (2016). Çocukların (60-72 aylık) sosyal problem çözme becerileri ile sosyal yetkinlik ve davranış durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 345-361.
39. Webster-Stratton, C. & Reid, M. J. (2004). Social competence and conduct problems in young children: Issues in assessment. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 33(1), 109–119.
40. Venkatesan, S. (2022). Developmental trajectory of humor and laughter in children. World Journal of Advanced Research and Reviews, 2022, 15(02), 217–224. Doi: 10.30574/wjarr.2022.15.2.0810
41. Walker, O., Degnan, K. A., Fox N. A. & Henderson, H. A. (2013). Social problem-solving in early childhood: Developmental change and the influence of shyness. Journal of Applied Developmental Psychology, 15(34), 185-193.Doi: 10.1016/j.appdev.2013.04.001
42. Yardımcı, İ. (2010). Mizah kavramı ve sanattaki yeri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 1-41.
43. Yip, J. A. & Martin, R. A. (2006). Sense of humor, emotional intelligence, and social competence. Journal of Research in Personality, 40(6), 1202-1208.
44. Yılmaz, E., Ural, O. & Güven, G. (2018). 48-72 aylık çocuklara yönelik sosyal problem çözme becerileri ölçeği’nin geliştirilmesi ve geçerlik-güvenirlik analizi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(3), 641-652. Doi: 10.24106/kefdergi.411752
45. Yün, P. (2022). Kara mizah üzerine görsel yorumlar (Tez No: 777853) [Yüksek Lisans Tezi, Düzce Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.