Large Scale Art Events and Their Economıc Parameters in The Neoliberal Urban Context

Öz

The subject of this study is defined as the evaluation of large-scale art organizations taking place in neoliberal cities. The aim of the research is to examine major art organizations held in cities in Turkey and across the world by distinguishing them from other large-scale events, and to elaborate on this issue through examples drawn from influential studies, thereby enabling a clearer and more comprehensive understanding. The study is fundamentally based on a qualitative research model and has been developed through observation, descriptive analysis, content analysis, and document analysis methods. Within this framework, the study explains how large-scale art organizations in Turkey and worldwide have been influenced by neoliberal ideologies, while also providing an evaluation of the artistic developments shaped in this context. The theoretical framework of the research is grounded in the concept of neoliberalism. Since the 1980s, neoliberal ideology has increasingly expanded its influence worldwide and is regarded as a paradigm that transforms not only economic policies but also political, cultural, and social spheres. It has been observed that neoliberalism, extending beyond its economic dimension, has profoundly affected social, spatial, and artistic structures in parallel with economic transformations, thereby shaping urbanization processes as well. In such a context, one of the most frequently preferred strategies for promoting and enhancing the attractiveness of cities has been hosting large-scale organizations, with biennials representing the artistic dimension of these initiatives. Within the scope of the research, it is understood that biennials, triennials, and other large-scale art organizations are not merely events; rather, they contribute to the globalization of cities and economic revitalization, while simultaneously serving various economic and political objectives.

Anahtar Kelimeler

• Neoliberalism
• Mega Events
• City
• Art
• Biennial

Neoliberal Kentte Büyük Sanat Organizasyonları ve Ekonomik Parametreleri

Öz

Araştırmanın konusu; neoliberal kentlerde gerçekleşen büyük sanat organizasyonlarının değerlendirilmesi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın amacı; Türkiye ve dünya kentlerinde gerçekleştirilen büyük sanat organizasyonlarının diğer büyük organizasyonlardan ayrılarak değerlendirilmesi ve bu konunun gelişmesinde etkin olmuş araştırmalardan örneklerle detaylandırılması ve daha iyi anlaşılmasıdır. Araştırma, en temelde nitel bir araştırma modeli olup gözlem, betimsel, içerik ve doküman analiz yöntemleri ile oluşturulmuştur. Bu doğrultuda hazırlanan bu çalışmada Türkiye ve dünyada gerçekleştirilen büyük sanat organizasyonlarının neoliberal ideolojilerden nasıl etkilendiği açıklanırken; bu yönde gelişim gösteren sanat ile ilgili de bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın kuramsal çerçevesi neoliberalizm kavramı üzerine kurulmuştur. 1980’li yıllardan itibaren dünya genelinde etkisini artıran neoliberal ideoloji, yalnızca ekonomik politikaları değil, aynı zamanda siyasal, kültürel ve toplumsal alanları da dönüştüren bir paradigma olarak kabul edilmektedir. Ekonomik boyutunu aşarak, kent ve kentleşme süreçlerini de etkisi altına alan neoliberalizmin ekonomik yapıyla paralel olarak sosyal, mekansal ve sanatsal yapıyı da derinden etkilediği görülmüştür. Böyle bir ortamda kentlerin çekiciliğini tanıtmak ve arttırmak amacıyla en çok tercih ettikleri yöntemin büyük ölçekli organizasyonlara ev sahipliği yapmak olduğu ve bienallerin de bu etkinliklerin sanat alanında olduğu görülmektedir. Araştırma kapsamında bienaller, trienaller ve diğer büyük sanat organizasyonlarının sadece etkinlik olmadığı; şehrin küreselleşmesine ve ekonomik alanda canlanmasına katkıda bulunurken çeşitli ekonomik ve siyasal amaçlara da hizmet ettiği anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Neoliberalizm
• Büyük Organizasyonlar
• Kent
• Sanat
• Bienal

Kaynakça

1. Artun, A. (Ed.). (2009). Sanat/siyaset: Kültür çağında sanat ve kültürel politika (3rd ed.). İletişim Yayınları.
2. Artun, A. (2018). Hayalî müze. E-skop. https://www.e-skop.com/skopbulten/hayali-muze/3707
3. Artun, A. (2023). Çağdaş sanatın örgütlenmesi: Estetik modernizmin tasviyesi (5th ed.). İletişim Yayınları.
4. Baudrillard, J. (2018). Sanat komplosu: Yeni sanat düzeni ve çağdaş estetik 1 (E. Gen & I. Ergüden, Çev.; A. Artun, Ed.). İletişim Yayınları.
5. Bayat, A., Amoros, M., Merrifield, A., Negri, A., Harvey, D., Wacquant, L., & Torlak, S. (2016). Mekân meselesi (2nd ed., S. Torlak & Ö. Kulak, Çev.). Tekin Yayınevi.
6. Bayrak, B. (2019, September). Türkiye’de sanatın son 20 yılı. İstanbul Art News, 38.
7. Chalip, L., Green, B. C., & Hill, G. (2003). Effects of sport event media on destination image and intention to visit. Journal of Sport Management, 17, 214–234. http://dx.doi.org/10.1123/jsm.17.3.214
8. Center on Housing Rights and Evictions (COHRE). (2007). Fair play for housing rights: Mega-events, Olympic Games and housing rights. https://www.ruig-gian.org/ressources/Report%20Fair%20Play%20FINAL%20FINAL%20070531.pdf

9. Gržinić, M. (2008). İstanbul Bienali’nin eleştirisi. Art-ist Güncel Sanat Dergisi, 7, 35.
10. Harvey, D. (2006). Neoliberalism as creative destruction. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 88(2), 145–158. https://doi.org/10.1111/j.0435-3684.2006.00211.x
11. Harvey, D. (2014). Postmodernliğin durumu (S. Savran, Çev.; 7th ed.). Metis Yayınları.
12. Harvey, D. (2015). Neoliberalizmin kısa tarihi (A. Onacak, Çev.). Sel Yayıncılık.
13. Jameson, F. (2011). Postmodernizm ya da geç kapitalizmin kültürel mantığı (N. Plümer & A. Gölcü, Çev.). Nirengi.
14. Madra, B. (2003). İki yılda bir sanat: Bienal yazıları 1987–2003. Norgunk Yayıncılık.
15. Madra, B. (2006, October). Sanatçının sermayeyle imtihanı. Radikal. http://www.radikal.com.tr/kultur/sanatcinin-sermayeyle-imtihani-795738/
16. Martínez, R. (1997). 5. Uluslararası İstanbul Bienali: Yaşam, güzellik, çeviriler/aktarımlar ve diğer güçlükler üstüne. In J. Hoffmann & A. Pedrosa (Eds.), İstanbul’u hatırlamak (N. Dikbaş, Çev., p. 100). Ofset Yapımevi.
17. Özkan, M. (2011). İstanbul’da kültür ve sanat içerikli kent politikaları. E-skop. https://www.e-skop.com/skopdergi/istanbulda-kultur-ve-sanat-icerikli-kent-politikalari/402
18. Richards, G., & Wilson, J. (2006). The creative turn in regeneration: Creative spaces, spectacles and tourism in cities. CAB International, 12–23.
19. Richards, G. (2015). Creative tourism: New opportunities for destinations worldwide? https://www.academia.edu/17835707/Creative_Tourism_New_Opportunities_for_Destinations_Worldwide https://doi.org/10.17605/OSF.IO/YWEG7
20. Ritchie, J. R. B. (1984). Assessing the impact of hallmark events: Conceptual and research issues. Journal of Travel Research, 23(1), 2–11. https://doi.org/10.1177/004728758402300101
21. Stallabrass, J. (2016). Sanat A.Ş.: Çağdaş sanat ve bienaller (A. Artun, Ed.). İletişim Yayınları.
22. Stallabrass, J. (2021). Çağdaş sanat: Bir tarihçe (A. Artun, Ed.). İletişim Yayınları.
23. Theodore, N., Peck, J., & Brenner, N. (2012). Neoliberal kentçilik: Kentler ve piyasaların egemenliği (Ş. Geniş, Çev.). İdeal Kent Araştırma Dergisi, 7, 21–22.
24. Thompson, D. (2011). Sanat mezat: 12 milyon dolarlık köpek balığı (R. Akman, Çev.). İletişim Yayınları.
25. Uysal, Ü. E. (2014). Büyük etkinlikler: Kente ve kent mekânına etkileri. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 51, 163–179.
26. Wu, C. (2014). Kültürün özelleştirilmesi: 1980’ler sonrasında şirketlerin sanata müdahalesi (E. Soğancılar, Çev.). İletişim Yayınları.
27. Yardımcı, S. (2014). Kentsel değişim ve festivalizm: Küreselleşen İstanbul’da bienal (2nd ed.). İletişim Yayınları.
28. Yılmaz, M. (2006). Modernizmden postmodernizme sanat. Ütopya Yayınevi.