Müzecilik Mesleği Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

21. yy.’da bilim ve teknolojinin gelişmesi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan hızlı değişimden fazlasıyla etkilenen müzeler, sektörün taleplerine cevap verebilmek için yeni arayışlara gitmişlerdir. Bu noktada karşılaşılmış olan en önemli sorunlardan biri de nitelikli eleman istihdamı olmuştur. Ancak müzecilik mesleği açısından yayınlanmış pek çok bilimsel çalışma olmasına karşın mesleki etik kurallarının kapsamlı ve doğrudan pratiğe dökülebilecek bir sadelikte aktarıldığı yayınlarda bir eksiklik olduğu aşikardır. Bu çalışmanın amacı, müzecilik mesleğinin meslek etiğine ilişkin kurallarını ayrıntılı bir biçimde ortaya koymak ve müze profesyonellerinin uluslararası düzeyde bütünleşebilmeleri için gerekli bilgi ve donanıma sahip olmalarına katkı sağlayacak kapsamlı bir inceleme sunmaktır. Bu doğrultuda müzecilik, kurumsal yapılar ve müzelerin faaliyet alanları üzerinde durulmaksızın, Türkiye şartlarına yoğunlaşarak müzecilik mesleki boyutuyla ele alınmış ve mesleğin etik çerçevesi merkeze alınarak aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışmamızda öncelikle alana yönelik kapsamlı bir literatür taraması yapılmış, güncel yerli ve yabancı kaynaklar titizlikle incelenmiş, elde edilen bilgi ve belgeler tespit edilerek araştırma sürecinde kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ortaya konulmuş olan tüm bilgiler içeriklerine göre başlıklar ve alt başlıklar halinde detaylandırılmıştır. Bunun yanında, çalışma kapsamında oluşturulan metinler veri analizi, yerinde gözlem ve karşılaştırma yöntemleriyle desteklenerek bulguların güvenilirliği ve geçerliliği güçlendirilmiştir. Sonuç olarak meslek mensuplarını mesleki açıdan yeterli donanıma ulaşma konusunda kısıtlı imkanlara sahip olduğu, istihdam alanlarının az olduğu ve çalışma imkânı bulanların mesleki açıdan pek çok risk ve zorlukla karşı karşıya kaldıkları tespit edilmiştir. Ancak tüm bu güçlükleri aşıp sektörde çalışabilme fırsatı bulabilen müze profesyonelleri, tarihin ve sanatın merkezinde, paha biçilmez kültürel miras unsurlarıyla iç içe, entelektüel açısından son derece zengin ve vizyoner bir kariyere sahip olabilme fırsatı yakalayabilirler.

Anahtar Kelimeler

• Müze
• müzecilik
• meslek
• kültür
• sanat

An Evaluation of The Museum Profession

Öz

Museums, which have been greatly affected by the development of science and technology in the 21st century and the rapid changes that have emerged as a result, have sought new approaches to meet the demands of the sector. One of the most significant problems encountered at this point has been the employment of qualified personnel. However, despite the existence of numerous scientific studies published on the museum profession, there is a clear lack of publications that convey professional ethical rules in a comprehensive and straightforward manner that can be directly applied in practice. The purpose of this study is to present a comprehensive review that details the rules of professional ethics in the museum profession and contributes to equipping museum professionals with the knowledge and skills necessary for their integration at the international level. In this regard, without focusing on institutional structures and areas of museum activity, the study addresses the professional dimension of museology with a focus on conditions in Turkey, attempting to convey the ethical framework of the profession. Our study began with a comprehensive literature review of the field, carefully examining current domestic and foreign sources, identifying the information and documents obtained, and using them in the research process. All the information revealed in this research has been detailed under headings and subheadings according to its content. In addition, the texts created within the scope of the study were supported by data analysis, field observation, and comparison methods, thereby strengthening the reliability and validity of the findings. As a result, it has been determined that professionals in the field have limited opportunities to acquire adequate professional training, employment opportunities are scarce, and those who do find work face numerous professional risks and challenges. However, museum professionals who overcome all these difficulties and find opportunities to work in the sector can seize the opportunity to have an intellectual, visionary career at the center of history and art, surrounded by priceless cultural heritage elements.

Anahtar Kelimeler

• Museum
• museum studies
• profession
• culture
• art

Kaynakça

1. Artun, A. (2008). Müzecilikte Kamusallığın Kaynakları ve Özel Müzeler. 21-27 Mayıs 26. Müzeler Haftası Geçmişten Geleceğe Türkiye’de Müzecilik 1 Sempozyumu Bildiriler Kitabı, VEKAM, s. 97-103.
2. Atagök, T. (2012). Müze Biliminin ABC’si. Ege Yayınları.
3. Atagök, T. (1999). Yaşayan Müze ve Eğitim. Sanat Dünyamız 7, 223-227.
4. Aydınalp, G. I. (2019). Müze İletişimi. Akademik Kitaplar.
5. Binekci, Ö. (2023). Türkiye’de Müze Eğitimi Alanında Gerçekleştirilen Güncel Araştırmalara İlişkin Bir Bibliyografya Çalışması. Journal of International Museum Education, 5(“Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye’de Müzecilik ve Müze Eğitimi” Özel Sayısı), 175-184.
6. Birol, Ö. (2012). Müze Yönetiminde Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi Örneği. Müze Biliminin ABC’si, Ege Yayınları.
7. Birol, Ö. (2012). Nitelik ve İtibar Eksenli Müze Pazarlaması. Müze Biliminin ABC’si, Ege Yayınları.
8. Bıçakçı, İ. C. (2012). Sanat Sponsorluğu ve Müzeler. Müze Biliminin ABC’si, Ege Yayınları.

9. Boylan, P.J., (2006) (2nd editon 2010). The Museum Profession. pp. 415 - 430.
10. Burnham, R., & Kai-Kee, E. (2015). Müze Dersleri Yorum ve Deneyim. (Çev. Aylin Onocak), Koç Üniversitesi Yayınları.
11. Duncan, C., & Wallach, A. (2012). Evrensel Müze. (Çev. Renan Akman), Sanat Müzeleri 2, İletişim Yayınları.
12. Erbay, C. O. (2021). Bilişim Çağında Müzecilik Anlayışı. Efe Akademi Yayınları.
13. Erbay, F. (2017). Türkiye de Müzecilik Eğitimini Üniversitelerde Kurumlaşması. Millî Eğitim Bakanlığı Dergisi, 46, 105-122.
14. Erbay, F. (2012). Müze Yönetiminin Etki Alanları. Müze Biliminin ABC’si, Ege Yayınları.
15. Erbay, N. Ö. (2014). Müze İş Güvenliğinin Teknoloji Uzantısı, Müzelerde Yeni Yaklaşımlar Konferansı. Mimarlar Odası Kadıköy Şubesi.
16. Erdoğan, T (2003). Türkiye’deki Arkeoloji Müzelerinde Yapılan Eğitsel Faaliyetler. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Müze Eğitimi Ana Bilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
17. Ertürk, N. (2021). Müzelerde risk yönetimi: Uluslararası yaklaşımlar. Turkish Studies, 16(2), 639-650. ttps://dx.doi.org/10.7827/Turkish- Studies.49143
18. Ertürk, N., & Atasoy, S. (2003). Müzeler ve Müzecilik Bibliyografyası (1996-2001). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakülte Kitabevi, İstanbul.
19. Kahraman, Z. (2021). Sanal Müzecilikte Yeni Yaklaşımlar. Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 3(2), 145-160.
20. Karadeniz, C. (2018). Müze Kültür Toplum. İmge Kitabevi Yayınları.
21. Madran, B. (1999). Yeniden Müzeciliği Düşünmek. YTÜ Basım Yayın Merkezi.
22. Okan, B. (2015). Günümüzde Müzecilik Anlayışı. Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(2), 187-197.
23. Sezgin, M., & Kahraman, A. (2009). Müze Yönetimi ve Pazarlaması. Çizgi Kitabevi.
24. Message, K. (2006). The New Museum. Theory, Culture & Society (ed. M. Featherstone, C.Venn, R.Bishop, J.Philips), London: SAGE Publications.
25. Tağrikulu, P., & Yılmaz, C. (2021). Öğrencilerin Meslek Seçimi ve Kariyer Planlamalarında Müze ile Eğitimin Rolü ve Önemi. Journal of International Museum Education, 3(1), 1-19. https://doi.org/10.51637/jimuseumed. 846747
26. Okan, B. (2015). Günümüzde Müzecilik Anlayışı. Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(2), 187-198. https://doi.org/10.20488/austd.24699
27. Schubert, K. (2004). Küratörün Yumurtası: Müze kavramının Fransız İhtilalinden Günümüze Kadar Olan Evrimi. (Çev. Rana Simit), İstanbul Sanat Müzesi Vakfı.
28. Shaw, W. M. K. (2004). Osmanlı Müzeciliği. İletişim Yayınları.
29. Şapolyo, E. B. (1939). Müzeler Tarihi. Remzi Kitapevi.
30. Şener, O., & Yüksel, E. (2023). Avrupa Müzeleri. Beta Basım Yayım.
31. Uralman, H. (2012). Müze Dokümantasyonunun Kapsamı. Müze Biliminin ABC’si, Ege Yayınları.
32. Uralman, H. (2012). Müze Halkla İlişkilerinin Genişleyen Perspektifi. Müze Biliminin ABC’si, Ege Yayınları.
33. 2024 Annual National Snapshot of Museums in the United States, AAM and Wilkening Consulting Museums as Economic Engines, AAM and Oxford Economics, 2017 2013 Culture and Heritage Traveler Report, Mandala Research Museums as Economic Engines, AAM and Oxford Economics, 2017