Müziğin Sessiz Eşiği: Kurucu Sessizlik, Gürültü ve Dinleme Deneyimi

Öz

Bu araştırma, müzikte sessizliği sesin yokluğu, notalar arasındaki teknik boşluk ya da işitsel akışın kesintiye uğradığı edilgen bir anla sınırlamadan, dinleme deneyimini, performans ilişkilerini, estetik algıyı ve müzikal anlamın oluşumunu etkileyen kurucu bir eşik olarak ele almaktadır. Araştırmanın temel yaklaşımı, sessizliğin müzikal deneyimin dışında konumlanan pasif bir alan olmaktan çok, müziğin duyulma, deneyimlenme ve yorumlanma biçimlerini yeniden düzenleyen etkin bir unsur olarak değerlendirilebileceği düşüncesine dayanmaktadır. Makalede “kurucu sessizlik” kavramı önerilmekte; bu kavram aracılığıyla sessizliğin müzikal zaman algısına katkısı, dinleyicinin dikkatini yeniden yönlendirme potansiyeli, icracı-dinleyici ilişkisini dönüştürme işlevi ve gürültü olarak dışlanan seslerin estetik deneyim içinde yeniden değerlendirilebilmesi tartışılmaktadır. Araştırma, sessizlik, dinleme ve müzikal anlam arasındaki ilişkiyi müzik estetiği, müzikoloji, sanat kuramı, soundscape/işitsel çevre çalışmaları, gürültü kuramı ve alımlama odaklı yaklaşımlar çerçevesinde incelemektedir. Yöntemsel olarak çalışma, literatür temelli kavramsal çözümleme, kuramsal yorumlama ve müzik merkezli karşılaştırmalı okuma üzerine kuruludur. Bu yönüyle araştırma, tek bir eser çözümlemesinden ziyade, sessizliğin müziksel deneyim içindeki kavramsal, estetik ve algısal konumunu tartışan bütüncül bir değerlendirme niteliği taşımaktadır. Makalede sessizlik; sus, duraklama, bekleyiş, performatif askıya alma, çevresel ses, ritüel yoğunlaşma ve dramatik gerilim gibi daha geniş müzikal deneyim alanları içinde değerlendirilmekte; deneysel müzik örnekleri bu tartışmayı görünür kılan sınırlı referanslar olarak kullanılmaktadır. Bu örnekler, kurucu sessizlik kavramının müziksel yapı, performans ve dinleme ilişkileri içinde nasıl düşünülebileceğini desteklemektedir. Ayrıca görsel sanatlar, tiyatro, dans, mimarlık ve sinema gibi farklı sanat alanlarında sessizliğin görünümlerine sınırlı göndermeler yapılmaktadır. Bu karşılaştırmalı çerçeve, sessizliğin yalnızca işitsel bir olgu değil, sanatlararası algı ve yorum süreçleriyle ilişkili bir kavram olarak da ele alınabileceğini göstermeyi amaçlamaktadır. Sonuç olarak çalışma, müzikte sessizliğin yalnızca yokluk değil; anlamın estetik, deneyimsel, performatif ve kısmen toplumsal olarak yeniden kurulabildiği üretken bir alan olarak yorumlanabileceğini ileri sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sessizlik
• müzik estetiği
• dinleme
• soundscape
• kurucu sessizlik

Music’s Silent Threshold: Constitutive Silence, Noise, and the Listening Experience

Öz

This study examines silence in music not merely as the absence of sound, a technical gap between notes, or a passive interruption of auditory flow, but as a constitutive threshold that shapes listening experience, performance relations, aesthetic perception, and the formation of musical meaning. The study conceptualizes silence not as a passive void located outside music, but as an active element that can reorganize the ways in which music is heard, experienced, and interpreted. The article proposes the concept of “constitutive silence” and discusses how silence can contribute to the perception of musical time, redirect the listener’s attention, transform the performer-listener relationship, and allow sounds excluded as noise to be reconsidered within aesthetic experience. The study examines the relationship between silence, listening, and musical meaning within the frameworks of music aesthetics, musicology, art theory, soundscape studies, noise theory, and reception-oriented approaches. Methodologically, the study is based on literature-based conceptual analysis, theoretical interpretation, and music-centered comparative reading. Silence is evaluated within broader fields of musical experience such as rest, pause, waiting, performative suspension, environmental sound, ritual intensification, and dramatic tension; examples from experimental music are used as limited references that make this discussion more visible. The article also makes limited references to the manifestations of silence in visual arts, theatre, dance, architecture, and cinema. This comparative framework shows how silence can be considered not only as an auditory phenomenon, but also as a concept related to interartistic processes of perception and interpretation. As a result, the study argues that silence in music can be interpreted not merely as absence, but as a productive field in which meaning is aesthetically, experientially, and partly socially reconstructed.

Anahtar Kelimeler

• Silence
• music aesthetics
• listening
• soundscape
• constitutive silence

Kaynakça

1. Anderson, E. (2020). Aesthetic appreciation of silence. Contemporary Aesthetics, 18, Article 15. https://digitalcommons.risd.edu/liberalarts_contempaesthetics/vol18/iss1/15/
2. Ayas, G. (2018). Müziği boğan gürültü: İdeolojinin kıskacındaki “musiki” [The noise that drowns out music: “Musiki” in the grip of ideology]. İthaki Yayınları.
3. Cage, J. (1961). Silence: Lectures and writings. Wesleyan University Press.
4. Davies, S. (1997). John Cage’s 4′33″: Is it music? Australasian Journal of Philosophy, 75(4), 448-462. https://doi.org/10.1080/00048409712348031
5. De Leon, J. (2009). Dance, stillness and paradox. In C. Stock (Ed.), Dance dialogues: Conversations across cultures, artforms and practices: Proceedings of the 2008 World Dance Alliance Global Summit, Brisbane, 13-18 July. QUT Creative Industries and Ausdance. https://ausdance.org.au/articles/details/dance-stillness-and- paradox
6. Fenner, D. (2023). Aesthetic absence and interpretation. Estetika: The European Journal of Aesthetics, 60(2), 162- 175. https://doi.org/10.33134/eeja.315
7. Finkelstein, S. (1986). Müzik neyi anlatır [What does music express?] (M. H. Spatar, Trans.). Kaynak Yayınları. (Original work published 1952)
8. Gann, K. (2010). No such thing as silence: John Cage’s 4′33″. Yale University Press.

9. Gasparyan, H. (2019). Investigating the making of cinematic silence [Doctoral dissertation, University of York]. White Rose eTheses Online. https://etheses.whiterose.ac.uk/id/eprint/25474/
10. Hegarty, P. (2007). Noise/music: A history. Continuum.
11. Hulatt, O. (2023). Musical silences-opaque and capacious. The British Journal of Aesthetics, 63(4), 523-536. https://doi.org/10.1093/aesthj/ayac071
12. Iddon, M. (2013). John Cage and David Tudor: Correspondence on interpretation and performance. Cambridge University Press.
13. Kahn, D. (1999). Noise, water, meat: A history of sound in the arts. MIT Press.
14. Kılıç, B. (2018). Aesthetics of silence and the ethics of voice: The soundscape of Asghar Farhadi’s cinema. MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 2(17), 126-135. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/758300
15. LaBelle, B. (2015). Background noise: Perspectives on sound art (2nd ed.). Bloomsbury Academic.
16. Lord, M., and Snelson, J. (2018). Antik çağlardan günümüze müziğin öyküsü [The story of music from antiquity to the present] (D. Öztok, Trans.). Hep Kitap.
17. Lunberry, C. (2001). “(Silence)”: Scripting [it], staging [it], on the page, for the stage. Journal of Dramatic Theory and Criticism, 15(2), 69-84. https://journals.ku.edu/jdtc/article/view/3368
18. Marrouchi, M. (2019). Silence in Pinter’s Silence and The Dumb Waiter. International Journal of Language and Literary Studies, 1(3), 112-125. https://doi.org/10.36892/ijlls.v1i3.62
19. Schafer, R. M. (1994). The soundscape: Our sonic environment and the tuning of the world. Destiny Books.
20. Shultis, C. (2013). Silencing the sounded self: John Cage and the American experimental tradition. University Press of New England. (Original work published 1998)
21. Spence, C. (2020). Senses of place: Architectural design for the multisensory mind. Cognitive Research: Principles and Implications, 5, Article 46. https://doi.org/10.1186/s41235-020-00243-4
22. Vasilski, D. (2016). On minimalism in architecture: Space as experience. Spatium, 36, 61-66. https://doi.org/10.2298/SPAT1636061V
23. Voegelin, S. (2010). Listening to noise and silence: Towards a philosophy of sound art. Continuum.