Zerdeçal ve Zencefil Özleri Karışımının Çevre Dostu Doğal Boyalar Olarak Kullanımı

Öz

Bu çalışmada, Zerdeçal (Curcuma longa L.) ve Zencefil (Zingiber officinale L.) ekstraktları karışımı kullanılarak pamuklu kumaş, yün iplik, yün kumaş derisi ve çam ağacının boyama özellikleri araştırılmıştır. Bu amaçla, bu malzemelere ön, meta ve son mordanlama işlemleri uygulanmıştır. Mordanlama işlemleri FeSO4, CuSO4, AlK(SO4)2 ve Resadiye kil mordanları varlığında gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar boyanmış numunelerin renk analizi ile değerlendirilmiştir. Sürtme (kuru/ıslak), yıkama ve ışık haslığı değerleri belirlenmiştir. Renk kodları, K/S ve CIE-Lab değerleri Konica Minolta CM-3600d Spektrofotometresi ile ölçülmüştür. Haslık analizleri ISO 105-C06 standartlarına ve CIS'ye göre gri skala kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, zerdeçal ve zencefil ekstraktları karışımının pamuk, yün, deri ve odun numunelerinin doğal boyanması için uygun bir boyarmadde kaynağı olabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Zencefil
• pamuklu kumaş
• yün iplik
• deri
• boyama
• haslık

The use of Turmeric and Ginger Extracts Mixture as Eco-Friendly Natural Dyes

Öz

In this study, the dyeing properties of cotton fabric, wool yarn, wool fabric leather and pine wood were investigated by using Turmeric (Curcuma longa L.) and Ginger (Zingiber officinale L.) extracts mixture. For this purpose, these materials were subjected to pre-, meta- and post mordanting processes. Mordanting processes were carried out in the presence of FeSO4, CuSO4, AlK(SO4)2 and Resadiye clay mordants. The results were evaluated by color analysis of the dyed samples. Rubbing (dry/wet), washing and light fastness values were determined. Color codes, K/S and CIE-Lab values were measured with Konica Minolta CM-3600d Spectrophotometer. Fastness analyses were evaluated using the gray scale acording to ISO 105-C06 standards and CIS. As a result, it was concluded that turmeric and ginger extracts mixture could be a suitable source of dyestuffs for natural dyeing of cotton, wool, leather and wood samples.

Anahtar Kelimeler

• Ginger
• cotton fabric
• wool yarn
• leather
• dyeing
• fastness

Kaynakça

1. 1. Önal A, Gökçe S. Eco-friendly dyeing of leather and wood samples using Parthenocissus quinquefolia L. fruits aqueous extract. J New Res Sci. 2024;13:13-21.
2. 2. Gümüştekin S, Önal A, Özbek O, Karaman İ. The use of mint and thyme extracts as eco–friendly natural dyes and the antimicrobial properties of dyed products. Kuwait J Sci. 2025;52:100316.
3. 3. Önal A, Özbek O, Düzgün P, Nached S. Eco-friendly dyeing of fabric and wool yarn samples with Morus nigra leaf extracts. J Turk Chem Soc Section A: Chemistr. 2023;10(3):821-828.
4. 4. Özcan Y. Tekstil Elyaf ve Boyama Tekniği. İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Yayınları. 1984;60:3176. 5. Önal A, Tombul KC, Nached S. Investigation of dyeing properties of different fabric species with curcuma longa extracts. Rev Roum Chim. 2020;65:983-988.
5. 6. Abdul-Reda Hussein U, Mahmoud ZH, Alaziz KA, et al. Antimicrobial finishing of textiles using nanomaterials. Braz J Biol. 2023;84:e264947.
6. 7. Fadli M, Bolla JM, Mezrioui NE, Pagès JM, Hassani L. First evidence of antibacterial and synergistic effects of Thymus riatarum essential oil with conventional antibiotics. Industrial Crops Products. 2014;61:370-376.
7. 8. Bhatti IA, Adeel S, Jamal MA, Safdar M, Abbas M. Influence of gamma radiation on the colour strength and fastness properties of fabric using turmeric (Curcuma longa L.) as natural dye. Radiat Phys Chemistr. 2010;79(5):622-625.
8. 9. Uysal Bayar F. Doğadan Gelen Mucize: Zencefil (Zingiber Officinale). Bahçe. 2020;49:99-110.

9. 10. Banerjee S, Mullick HI, Banerjee J, Ghosh A. Zingiber officinale:‘a natural gold’. Int J Pharmaceutical Bio-Sci. 2011;2:283-294.
10. 11. Mustafa T, Srivastava KC, Jensen KB. Drug development report. 9. Pharmacology of ginger, zingiber-officinale. J Drug Develop. 1993;6(1):25-39.
11. 12. Çolak H, Gümüştekin S, Önal A, Özbek O, Usta NC. Eco-friendly dyestuffs prepared with Curcuma Longa L. extracts and their antimicrobial activities. Green Tech Sustainability. 2025;3(2):100141.
12. 13. Önal A, Durdykulyyeva S, Özbek O, Nached S. The use of Hibiscus sabdariffa flower extracts in cotton fabric and wool yarn dyeing. J Inst Engineers (India): Series E. 2022;103(2):315-321.
13. 14. Önal A, Özbek O, Tombul KC, Nached S. Investigation of the dyeing properties of cotton fabrics and wool yarns using Prunus persica leaf extract. J Indian Chem Soc. 2021;98(7):100092.
14. 15. Önal A, Özbek O, Vanlıoğlu F, Teker AT, Boyraz D. Investigation of the dyeing properties of the colorant extracted from Juglans regia L. leaves on cellulosic and protein fabrics. J Turk Chem Soc Section A: Chemistr. 2021;8(2):453-460.
15. 16. Kocatürk YA, Şanlı HS. Doğal indigo ve zerdeçal ile boyanan yün liflerinin subjektif ve objektif değerlendirilmesi. Ulakbilge Derg. 2019;7(43):899-911.
16. 17. Kaynar H, Tonus E, Uçar Sözmen E. Zerdeçal (curcuma longa) bitkisinden doğa ve kimyasal mordanlarla elde edilen renkler ve tekstil liflerinde kullanımı. İdil. 2019;63:1579-1589.