Araştırma Makalesi

Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ

Cilt: 6 Sayı: 1 14 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ

Öz

Fischer–Tropsch (FT) sentezi, sentez gazından (CO + H₂) sıvı hidrokarbonlar üretimini sağlayan ve sürdürülebilir enerji sistemleri açısından büyük öneme sahip bir katalitik süreçtir. Bu reaksiyonda kullanılan katalizörlerin yapısal ve kimyasal özellikleri, reaksiyon verimliliği ve ürün seçiciliğini doğrudan etkilemektedir. Özellikle demir bazlı katalizörler, düşük maliyetleri, yüksek CO dönüşüm oranları ve faz esnekliği sayesinde öne çıkmakta; ancak indirgenebilirlik, kararlılık ve istenmeyen metan oluşumu gibi sınırlayıcı etkilere sahiptir. Bu çalışmada, söz konusu sorunların giderilmesi ve katalizör performansının iyileştirilmesi amacıyla silisyum (Si), mangan (Mn) ve bakır (Cu) promotörlerinin demir tabanlı FT katalizörlerinin kimyasal ve fiziksel özellikleri, indirgenme davranışları ve katalitik performansları üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Demir esaslı FT katalizörleri bazik ortamda çöktürme yöntemiyle sentezlenmiş; elde edilen numuneler yüzey alanı (BET), X-ışını toz difraktometrisi (XRD), sıcaklık programlı indirgeme (TPR), infrared spektroskopisi (IR) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) analizleriyle karakterize edilmiştir. Bulgulara göre, Si ilavesi katalizörün yüzey alanını önemli ölçüde artırmakta; ancak kalsinasyon sonrasında kristal faz oluşumunu engelleyerek indirgenebilirliği düşük amorf bir yapı meydana getirmektedir. Mn katkısı yüzey alanında belirgin bir değişime neden olmamakla birlikte katalitik aktiviteyi anlamlı düzeyde artırmakta; ıslak emdirme yöntemiyle eklenen Cu promotörü ise indirgenebilirliği artırarak metal faz oluşumunu kolaylaştırmaktadır. Ayrıca potasyum (K) elementi, FT reaksiyonlarında metan oluşumunu bastırmak amacıyla yaygın olarak kullanılmakta olup, bu çalışmada da metan üretimini azaltmak için tüm sentezlenen katalizörlerde sabit miktarda potasyum içeriği korunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Steynberg AP, Dry M. Studies in Surface Science And Catalysis. Elsevier Science & Technology Books; 2004.
  2. 2. Gül ÖF. Biyokütle ve Kömür Karışımlarından Sıvı Yakıt Üretimi. 2. In: Ulusal Enerji Verimliliği Formu. 2011:1-29.
  3. 3. Âmin M, Usman M, Kella T, Khan WU, Khan IA, Lee KH. Issues and challenges of Fischer–Tropsch synthesis catalysts. Front Chem. 2024;12, Article 1462503.
  4. 4. Quek XY, Pestman R, Santen RA, Hensen EJM. Structure sensitivity in the ruthenium nanoparticle catalyzed aqueous-phase Fischer–Tropsch reaction. Catal Sci Technol. 2014;4:3510-3523.
  5. 5. Liu Y, Chen JF., Zhang Y. The effect of pore size or iron particle size on the formation of light olefins in Fischer–Tropsch synthesis. RSC Adv. 2015;5:29002-29007.
  6. 6. Smit E, Weckhuysen BM. Therenaissance of iron-based Fischer-Tropsch synthesis: on the multifaced catalyst deactivation behaviour. Chem Soc Rev. 2008;37:2758-2781.
  7. 7. Tavares M, Westphalen G, Almeida JM, Romano PN, Sousa-Aguiar EF. Modified Fischer-Tropsch synthesis: A review of highly selective catalysts for yielding olefins and higher hydrocarbons. Front Nanotechnol. 2022;4.
  8. 8. Rao VUS, Stiegel GJ, Cinquegrane GJ, Srivastava RD. Iron-based catalysts for slurry-phase Fischer-Tropsch process. Techn Rev Fuel Proc Techn. 1992;30:83-107.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kataliz ve Reaksiyon Mekanizmaları, İnorganik Kimya (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

17 Şubat 2026

Kabul Tarihi

4 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Konuş, O., Ataç, Ö., Beşli, S., & Yazıcı, M. (2026). Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ. Ata-Kimya Dergisi, 6(1), 1-11. https://doi.org/10.62425/atakim.1866545
AMA
1.Konuş O, Ataç Ö, Beşli S, Yazıcı M. Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ. J Ata-Chem. 2026;6(1):1-11. doi:10.62425/atakim.1866545
Chicago
Konuş, Oğuzhan, Özlem Ataç, Serap Beşli, ve Mustafa Yazıcı. 2026. “Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ”. Ata-Kimya Dergisi 6 (1): 1-11. https://doi.org/10.62425/atakim.1866545.
EndNote
Konuş O, Ataç Ö, Beşli S, Yazıcı M (01 Haziran 2026) Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ. Ata-Kimya Dergisi 6 1 1–11.
IEEE
[1]O. Konuş, Ö. Ataç, S. Beşli, ve M. Yazıcı, “Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ”, J Ata-Chem, c. 6, sy 1, ss. 1–11, Haz. 2026, doi: 10.62425/atakim.1866545.
ISNAD
Konuş, Oğuzhan - Ataç, Özlem - Beşli, Serap - Yazıcı, Mustafa. “Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ”. Ata-Kimya Dergisi 6/1 (01 Haziran 2026): 1-11. https://doi.org/10.62425/atakim.1866545.
JAMA
1.Konuş O, Ataç Ö, Beşli S, Yazıcı M. Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ. J Ata-Chem. 2026;6:1–11.
MLA
Konuş, Oğuzhan, vd. “Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ”. Ata-Kimya Dergisi, c. 6, sy 1, Haziran 2026, ss. 1-11, doi:10.62425/atakim.1866545.
Vancouver
1.Oğuzhan Konuş, Özlem Ataç, Serap Beşli, Mustafa Yazıcı. Si, Mn ve Cu ELEMENTLERİNİN PROMOTÖR OLARAK DEMİR BAZLI FİSCHER-TROPSCH KATALİZÖRÜNE VE REAKSİYONUNA ETKİSİ. J Ata-Chem. 01 Haziran 2026;6(1):1-11. doi:10.62425/atakim.1866545

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License

30724