MEHMET ÂKİF’TE MİLLÎ BİRLİK DÜŞÜNCESİ

Öz

Âkif, hayatı boyunca vatanını ve milletini sevmiş ve bu yolda hiçbir fedakârlıktan kaçınmamıştır. O, milletini severken ırk üstünlüğü iddiasında bulunmamıştır. Çünkü İslam'a göre ırk ögesi, insanlara fıtrî bir üstünlük sağlamamaktadır. Âkif, milletleri parçalayan ve yok olmaya sürükleyen ırkçılığa şiddetle karşı çıkmış ve onunla mücadele etmiştir. Âkif, milliyetçi ayrılıklar karşısında birliği ve kardeşliği tavsiye etmiştir. Bunun dini ve insani bir zorunluluk olduğunu bütün gücüyle haykırmıştır. Birlik ve beraberliği tavsiyede, Âkif‟in dayandığı kaynak dindir. Âkif‟e göre din, insanlar arasındaki birliği sağlayan en kuvvetli bağdır. O, birlik ve beraberlikten uzaklaşmayı Allah‟tan uzaklaşmak olarak değerlendirir

Anahtar Kelimeler

• Mehmet Âkif, Irkçılık, Kur‟an, İslam

Kaynakça

1. Okay, M. Orhan - Düzdağ, M. Ertuğrul “Mehmet Akif Ersoy”, İslam Ansiklopedisi, TDV, 28 / 434
2. Meriç, Cemil, Kültürden İrfana, İnsan Yayınlan, İstanbul, 1986, s. 223
3. Okay, M. Orhan - Düzdağ, M. Ertuğrul, c. 28 / 434-436
4. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, Sayı: 231-49, s. 390-392.
5. Düzdağ, Ertuğrul, Mehmet Akif Ersoy Hakkında Araştırmalar 1, İFAV. Yay., İst. 1987,, s.73.
6. Topçu, Nurettin, Mehmet Akif, Dergah Yay., İst., 1998, s.38
7. Timurtaş, Faruk Kadri, Mehmet Akif ve Cemiyetimiz, Kültür ve Turizm Bak.,Yay., Ank., 1987, s.53;
8. Kabaklı, Ahmet, Mehmet Akif, Türk Edebiyat Vakfı Yay., İst., 1984, s. 67 Kabaklı, s. 43, 52

9. Sebilü‟r-Reşâd, c. 8-1, Sayı: 208-26, s. 493-494.
10. Esed, Muhammed, Kur‟an Mesajı, çev., Cahit Koytak-Ahmet Ertürk, İşaret Yay., İst., 1996, III, 1058, dipnot: 16
11. Acluni, İsmail b. Muhammed, Keşfu‟l-Hafa, Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 1988, 1/312, hadis no: 1007 ; İbn Ebi Dünya, Mekârimu‟l Ahlak, Abdullah Ebu Bekr el-Kureşi, Mektebetu’l-Kur’an, Kahire, 1411, s. 18
12. Tirmizi, Tefsir, 49; el-Muttaki, el-Hindi, Kenzu‟l -Ummal, Müessesetü'r-Risâle, Beyrut, 1989, 1/ 452; hadis no: 1296
13. Elmalılı, Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'ân Dili, Eser Kitabevi, İst, 1971, 6/4479
14. Sebilu‟r-Reşad, C.8-1, Sayı: 192-11, s. 193-194; Abdulkadiroğlu, Abdulkerim - Abdulkadiroğlu, Nuran, Mehmed Akif‟in Kur‟an-ı Kerim‟i Tefsiri Mev‟ıza ve Hutbeleri, Diyanet İşleri Başk. Yay., Ank., 1991, s.35; Şengüler, İsmail Hakkı, Açıklamalı Mehmed Akif Külliyatı, Hikmet Neşriyat, İst., 1992, C. 9/61
15. Sebilu‟r-Reşad, c.8-1, Sayı: 198-16, s. 293-294.
16. Sebilu‟r-Reşad,c.9-2, Sayı: 212-30, s. 62-63; konunun şiirsel ifadeleri için bkz., Safahat, s.178-179; 205; 461-462.
17. Sebilu‟r-Reşad, c.9-2, Sayı: 213-31, s. 81-82.
18. Konuyla ilgili âyetler için bkz. Bakara, 2/130, 135; Al-i İmran, 3/95; Nisa, 4/125; En’am, 6/161; Nahl,16/123; Hac, 22/78.
19. Sebilu‟r-Reşad, c.9-2, Sayı: 214-32, s.101-102.
20. Buhari, Mesacid, 54, Mezalim, 6, Edeb, 36; Müslim, Birr ve’s-Sıla, 45; Tirmizi, Birr ve’s-Sıla, 18; Nesai, Zekat, 67; İbn hibban, Sahihu İbn Hibban, Müessesetu’r-Risale, Beyrut, 1993, 6/163
21. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, Sayı: 230-48, s. 373-376
22. Ersoy, Mehmet Akif, Safahat, Haz: M. Ertuğrul Düzdağ, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara, 1987, s. 163164
23. Ersoy, Safahat, s.187; kaltaban: namus duygusundan yoksun olan kişi
24. Buhari, İman, 6; Müslim, Îmân, 17; Tirmizî, Kıyâme, 59; Nesâî, Îmân, 19, 33; İbn-i Mâce, Mukaddime, 9, Cenâiz, 1; Dârimî, İsti'zân, 5, Rikâk, 29.
25. Enfal, 8/25
26. Ersoy, Safahat, s. 249-251
27. Ersoy, Safahat, s.273
28. Ersoy, Safahat, s.278
29. Ersoy, s.249
30. Ersoy, s. 423
31. Erkân: Direkler, temeller
32. Ersoy, s. 424
33. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, Sayı: 212-30; s.62-63
34. Sebilu‟r-Reşad, c. 15, sayı: 382, s.331-332
35. Sebilu‟r-Reşad, c. 8-1, sayı: 195-13, s.233-234
36. Ersoy, s. 423-424
37. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, Sayı: 213-31, s. 81-82
38. Okay, Orhan, Mehmet Akif Bir Karakter Heykelinin Anatomisi, Akçağ Yayınları, Ankara, 2005, s. 79, 83-84
39. Ersoy, s.436
40. Müslim, İmare, 53, 54, 57; Ebu Davud, Edeb, 112; el-Muttaki, el-Hindi, 3/916, hadis no: 7657
41. Bkz. Fatır, 35/28
42. Sebilu‟r-Reşad, c. 18, sayı: 465, s. 267-271
43. Şengüler, c. 9, s. 144, 253, 254.
44. Ersoy, s. 188
45. Sebilu‟r-Reşad, c. 8-1, sayı: 198-16, s. 293-294
46. Müslim, Birr, 33; İbn Mâce, Zühd, 9; İbn Hibban, 2 /119; Ebu Nuaym, Hilyetu‟l-Evliya, Daru’l-Kitabi’lArabi, Beyrut, 1405, 7/124
47. Ayrıca bkz. et-Taberî, Ebu Cafer Muhammed b. Cerir, Camiu'l-Beyan an Te„vili Ayi‟l-Kur'ân, tah: M. Muhammed Şakir, Daru'l-Maarif, Kahire, 1119, 1/514; en-Nehhas, Ebu Cafer, Meani‟l-Kur‟an, tah. M. Ali es-Sabunî, Camiatu Ümmi’l-Kura, Mekke, 1.b, 1409, 1/453; en- Nesefi, Ebu'l Berekât Abdullah, Medariku‟t-Tenzi‟l ve Hakaiku‟t-Te‟vil (Tefsiru'n-Nesefî) , Kahraman Yay., İst., 1984, 1/173; Elmalılı, 2/1152
48. Elmalılı, 2/1152
49. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, Sayı: 213-30. Tefsir kaynaklarımızda hablullah’ın, taat, cemaat ve ahd anlamlarına geldiği de bildirilmiştir. Bkz. İbn Kesir, Ebu’l-Fida İsmail, Tefsiru‟l-Kur‟ani‟l-Azim, Daru Kahraman, İstanbul, 1985,2/73; Elmalılı, 2/1152
50. el-Kurtubi, Ebu Abdillah, el-Cami‟u li Ahkami‟l-Kur‟an, (baskı yeri ve tarihi yok), 8/27
51. Sebilu‟r-Reşad, c. 8-1, Sayı: 195-13, s. 233-234
52. İbn Hibban, 1/330; el-Muttaki, el-Hindi, 1/323, hadis no: 923; el-Münavi, Abdu’r-Rauf, Feyzu‟l-Kadir, el-Mektebetu’t-Ticariyyeti’l-Kübra, Mısır, 1356, 4/548
53. Şar Balkanı, Makedonya ve Kosova bölgesinin en yüksek dağıdır. www.ukid.org.tr/gora_tulin/1_bolum.pdf
54. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, Sayı: 213-30
55. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, Sayı: 213-30
56. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, Sayı: 213-31, s. 81-82
57. Sebilu‟r-Reşad, c. 8-1, Sayı: 195-13, s. 233-234
58. İsfehani, Rağıb, Müfredatu Elfazi‟l-Kur'ân, tah: Safvan Adnan Davudî, Daru'l-Kalem, Şam, 1997, s.269
59. Buhârî, Mezâlim, 5, Salât, 88; Tirmizî, Birr, 18; İbn Hibban, 1/467; Ebu Bekr el-Beyhaki, Sünenu‟lBeyhaki el-Kübra, Daru’l-Baz, Mekke, 1994, 4/90; İbn Mubarek, ez-Zühd, Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 1/118; el-Muttaki, el-Hindi, 1/238; Hatib et-Tebrizi, Mişkatu‟l-Mesabih, Mektebetu’l-İslami, Beyrut, 1405, 3/74
60. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, sayı: 230-248, s. 373-376
61. Müslim, İman, 93-94; Ebu Davud, Edeb, 131; Tirmizi, İsti’zan, 1; Kıyamet, 56; İbn Mace, Mukaddime, 9, Edeb, 11.
62. Buhari, Edeb, 27; Müslim, Kitabu’l-Birr ve’s-Sıla ve’l-Adab, 17; el-Muttaki, el-Hindi, 1/267
63. Sebilu‟r-Reşad, c. 9-2, sayı: 231-49, s. 389-395
64. Cevizci, Ahmet, Felsefe Sözlüğü, Paradigma Yay., İst., 1999, s. 433; Emiroğlu, Kudret- Aydın, Suavi, Antropoloji Sözlüğü, Bilim ve Sanat Yay., Ank., 2003, s. 406; Marshall, Gordan, Sosyoloji Sözlüğü, çev: Osman Akınhay- Derya Kömürcü, Bilim ve Sanat Yay., Ank., 1999, s. 438; Budak, Selçuk, Psikoloji Sözlüğü, Bilim ve Sanat Yay., Ank, 2000, s. 375
65. Şengüler, c. 10/268