İLKÖĞRETİMDE KÜRESEL DEĞERLER (100 TEMEL ESER ÜZERİNE BİR İNCELEME)

Öz

Bu araştırmada Milli Eğitim Bakanlığı’nın ilköğretim okulları için tavsiye ettiği 100 Temel Eser serisinde yer alan kitaplarda küresel değerlerin incelenmesi konu edilmektedir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Milli Eğitim Bakanlığı’nın ilköğretim okulları için tavsiye ettiği “100 Temel Eser” okuma kitapları serisi; örneklemini ise bu eserler arasından tesadüfî örnekleme yöntem ile seçilen 40 eser oluşturmaktadır. Eserlerde işlenen değerler ilgili kitaplardan fişlenerek bilgisayar ortamına aktarılmış, elde edilen bulgular nitel açıdan sınıflandırıldıktan sonra frekans, yüzde ve yoğunluk puanı açısından nicel olarak analiz edilmiştir. Sonuçta, İlköğretim 100 Temel Eser serisindeki kitaplarda “demokrasi” de- ğerinin işlenme sıklığı bakımından ilk sırada yer aldığı görülmüştür. Demokrasi değerini sıra ile etik, bireysel gelişim, hürriyet, empati, bilgi, toplam kalite ve verimlilik değerleri izlemektedir. Eserlerde en az yoğunlukta bulunan değer ise “çağdaşlaşma” değeridir. İncelenen yerli ve yabancı yazarlı eserlerde “Avrupa Birliği” değeri tespit edilememiştir.

Anahtar Kelimeler

• Değerler, Küresel Değerler, İlköğretim, 100 Temel Eser, Küreselleşme

Kaynakça

1. Aavik, T., Allik, J., “The structure of Estonian People Values”: A Lexical Approach. European Journal of Personality, 2002.
2. Akbaş, Oktay, “Türk Milli Eğitim Sisteminin Duyuşsal Amaçlarının İlköğretim İkinci Kademedeki Gerçekleşme Derecesinin Değerlendirilmesi”, (Yayımlanmamış Dok- tora Tezi), Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2004.
3. Akçay, R. C., “Küreselleşme, Eğitimsel Yoksunluk ve Yetişkin Eğitimi”, Milli Eğitim Dergisi, Sayı: 159, Ankara, 2003.
4. Aral, D., “Milli Eğitim Bakanlığı’nın Hazırladığı 6. Sınıf Türkçe Ders Kitapla- rında Yer Alan Değerler Üzerine Bir Araştırma” (Yayaımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu, 2008.
5. Baker, C. D., Freebody, P., Children’s First School Boks: Introductions to the cul- ture of literacy, Oxfort. Basil Blackwell, 1989,Hooper, J.H. B.A., Children’s U.S. History texbooks. 1787-1865. social education, 1993, p.18.
6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F., Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Pegem Yayınları, 2008.
7. Brubacher, J., S., “Değer Özel mi, Yoksa Genel mi”? Çeviren: Ferhan Oğuzkan, Eğitim ve Bilim Dergisi, Sayı.60, 1986.
8. Cafoğlu, Z., Somuncuoğlu D., “Global Values in Education and Character Edu- cation”, ERIC NO: ED449449, 2000. Akt: Çalık, T. ve Sezgi, F., Küreselleşme, Bilgi Toplumu ve Eğitim, Mart 2005 Cilt:13 No:1 Kastamonu Eğitim Dergisi 55, 2005..

9. Çalık, T., Sezgi, F., “Küreselleşme, Bilgi Toplumu ve Eğitim”, Cilt:13 No:1 Kasta- monu Eğitim Dergisi 55, 2005.
10. Erpulat, D. E., Tarih Ders Kitaplarında Tarih Bilinci ABD Modeli, s.270, ?
11. Gudmunsdottir, S., “Values in pedagogical content knowledge”, Journal of Teacher Education, 41 (3), 44-52, 1991.
12. İçmeli, M., “Türkiye’de İlköğretim Kitaplarında Fiziksel Yapı, Tasarım ve İllüstrasyon Sorunu”, Türkiye ve Almanya’da İlköğretim Ders Kitapları İçinde, Ankara, s.130, 1996.
13. Coşkun, H., Kaya, İ. ve Kuglin, J., (Ed.), İlköğretim Ders Kitaplarında Tasarım So- runu. Türkiye’de ve Almanya’da İlköğretim Ders Kitapları Sempozyumu. Ankara: Türk- Alman Kültür İşleri Kurulu Yayın Dizisi, 1996.
14. İnal, Kemal, Türkiye’de Ders Kitaplarında Demokratik ve Milliyetçi Değerler 27 Mayıs ve 12 Eylül Askeri Müdahale Dönemlerine İlişkin Bir İnceleme (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara, 1998.
15. Kepenekçi, Yasemin Karaman: “Türkiye’de Genel Ortaöğretim Kurumlarında İnsan Hakları Eğitimi”, Ankara, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, 1999.
16. Kızılçelik, S., Erjen, Y., Açıklamalı Sosyolojik Terimler Sözlüğü. Konya: Günay Of- set, 1992.
17. Kirschenbaum, H., 100 ways to enhance values and morality in schools and youth settings. Massachusetts: Allyn&Bacon Company, 1995.
18. Kuşdil, E., Kağıtçıbaşı, Ç., “Türk Öğretmenlerinin Değer Yönelimleri ve Scwartz Değer Kuramı”, Türk Psikoloji Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 42, 2000.
19. Lau, S., The value orientations of Chinese University Students in Hong Kong. In- ternational Journal of Psychology, 23, 583- 596, 1988.
20. Maclver, R.M., Page, C. H., Cemiyet, (Çev. Amiran Kurtkan), İstanbul, MEB, Devlet Kitapları, s.57, 1969.
21. Ortaylı, İ., “Ders Kitabından Tarih Nasıl Öğrenilir”, Bilim ve Sanat, Aylık Kültür Dergisi, Ekim, 1993.
22. Öner, N., Öğretim ve Eğitime Bir Bakış”, Eğitim Bilimleri I. Ulusal Kongresi, An- kara, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları, 1993.
23. Özden, Y., Eğitimde Dönüşüm, Eğitimde Yeni Değerler, Ankara: Pegem Yayıncılık, 2.Baskı, 1992.
24. Özkan, Recep, “Türk Eğitim Sisteminde Himayeci Değerler, İlköğretim Ders Kitapları Örneği, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (yayımlanmamış Dok- tora Tezi), 2006.
25. Pekmezci, H., İlköğretim Ders Kitaplarındaki Resimlerin Çocuğun Görsel Eğitimi- ne Etkisi, Türkiye ve Almanya’da İlköğretim Ders Kitapları, Ankara: s.146, 1996.
26. Rocher, G., Le Changement Social, Paris, 1968,318s. Akt: Doğan, Sosyoloji Kav- ramlar ve Sorunlar, Ankara, Pagem A Yayıncılık, 2007.
27. Rokeach M. J., The nature of human values. New York: The Free Press, 1973.
28. Ryan, K. A., Th a new moral education”, Phi Delta Kappan, 68, 228-233, 1986, Aktaran: Tay, B. ve Yıldırım, K., Parents’ Views Regarding the Values Aimed to be Taught in Social Studies Lessons. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri / Educational Sciences: Theory & Practice 9 (3) • Summer 1529-1542, 2009.
29. Schwartz, S. H., “Are There Universal Aspects in The Structure and Content of Hu- man Values?” Journal of Social Issues 50 (4), 19–45, 1994.
30. Tüfekcioğlu, H., “Ders Kitapları Üzerine Yapılmış İki Çalışma ve Yetişkinlere Oku- ma Yazma Öğreten İki Kitap Hakkında İnceleme”, Sosyoloji Dergisi, 1993-1995, Sayı. 4 İstanbul:, s.61, 1997.
31. Türkdoğan, O., Toplum Kalkınması, Erzurum: Dedekorkut Yayınları, 1977,
32. Ülken, H. Z., Sosyolojiye Giriş, İstanbul: Ülken Yayınları, 1947.
33. Ülken, H. Z., Veraset ve Cemiyet, İstanbul, Ülken Yayınları, 1957
34. Ültanır , E., “Değer Kavramının Anlamı”, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergi- si, Ankara: Yeni Dönem Sayı 4, 1996.
35. İncelemeye Alınan Eserler
36. Andersen. H. C., Andersen Masalları, Ankara: Elips Kitap, 2007
37. Aşkun, V. C., Çocuklara Şiirler, Ankara: Elips Kitap, 2007
38. Barrie, J. M., Peter Pan, Ankara: Elips Kitap, 2007
39. Boyunağa, A. Y., Yankılı Kayalar, İstanbul: Timaş Yayınları, 2005
40. Canat, H. N., Bir Küçük Osmancık Vardı, İstanbul: Timaş Yayınları, 2008
41. Cumalı, N., Üç Minik Serçem, İstanbul: Yeni Gün Haber Ajansı Basın, 2008
42. Çalapala, R., 87 Oğuz, Ankara: Elips Kitap, 2007
43. Çehov, A., Hikâyeler, Ankara: Elips Kitap, 2007
44. Daudet, A., Değirmenden Mektuplar, Ankara: Elips Kitap, 2007
45. Dickens, C., Oliver Twist’ İn Maceraları, Ankara: Elips Kitap, 2007
46. Dumas, A., Üç Silahşorlar, Ankara: Elips Kitap, 2007
47. Enç M., Bitmeyen Gece, Ankara: Ötüken Yayınları, 2007
48. Gökalp, Z., Altın Işık, Ankara: Elips Kitap, 2007
49. Güntekin, R. N., Tanrı Misafiri, İstanbul: İnkılâp Kitabevi, 1994
50. …………………, Miskinler Tekkesi, İstanbul: İnkılâp Kitabevi,1999.
51. Gürpınar, H. R., Gulyabani, İstanbul: Özgür Yayıncılık, 2003.
52. Hikmet, N., Sevdalı Bulut, İstanbul: Boyut Kitapları, 2007
53. Ilgaz, R., Halime Kaptan, Ankara: Çınar Yayınları, 2006
54. Kabaağaçlı, C. Ş., Uluç Reis, İstanbul: Bilge Yayınları, 1988
55. Karaosmanoğlu, Y. K., Hep O Şarkı, İstanbul: İletişim Yayınları, 2007
56. Kemal, N., Vatan Yahut Silistre, Ankara: Elips Kitap, 2007
57. Mevlana, Mesnevi’ Den Çocuklara Seçme Hik., Ankara: Elips Kitap, 2007
58. Naci, M., Ömer’ İn Çocukluğu, Ankara: Elips Kitap, 2007
59. Örs, İ., Göl Çocukları, İstanbul: Şimşek Yayınları, 2005
60. Rasim, A., Falaka, Ankara: Elips Kitap, 2007
61. Seyda, M., CÖDY Çocuklara Seçme Hikâyeler, Ankara: Elips Kitap, 2007
62. …………,Gururlu Peri, Ankara: Elips Kitap, 2007
63. Seyfettin, Ö. (2007). Yalnız Efe, Ankara: Elips Kitap.
64. Stevenson, R. L., Define Adası, Ankara: Elips Kitap, 2007
65. Swift, J., Gülliver’ İn Gezileri, Ankara: Elips Kitap, 2007
66. Şehabettin, C., Tiryaki Sözleri, Ankara: Elips Kitap, 2007
67. Tansel, O., Allı İle Fırfırı, Ankara: Elips Kitap, 2009
68. Tolstoy, L, İnsan Ne İle Yaşar, Ankara: Elips Kitap, 2007
69. Twain, M., Tom Sawyer’ İn Maceraları, Ankara: Elips Kitap, 2007
70. Verne, J., Robersonlar Mektebi, Ankara: Elips Kitap, 2007
71. Wilde, O., Mutlu Prens, Ankara: Elips Kitap, 2007
72. Yıldız, B., Arılar Ordusu, İstanbul: İskele Yayıncılık, 2005.
73. Yurdatap, S. M., Billur Köşk Masalları, Ankara: Elips Kitap, 2007
74. …………………., Keloğlan Masalları, Ankara: Elips Kitap, 2007
75. Zorlutuna, H. N. (2008), Benim Küçük Dostlarım, İstanbul: Timaş Yayınları.