FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ

Ayşenur Emirhüseyinoğlu; Zeynep Koç Özerson; Müveddet Emel Alphan

doi:10.54270/atljm.2025.75

FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ

Öz

Fonksiyonel besinler, sağlık üzerinde olumlu etkiler sağlayabilecek biyoaktif bileşenler içeren gıdalar olarak tanımlanır. Japonya'da 1980'lerde ortaya çıkan bu kavram, dünya genelinde giderek yaygınlaşmıştır. Fonksiyonel besinler, temel besin öğelerinin ötesinde sağlık ve refahı iyileştirme ve hastalık riskini azaltma potansiyeline sahiptir. Bu besinlerin antioksidan etkileri, oksidatif stresle mücadelede önemli bir rol oynar. Oksidatif stres, reaktif oksijen türleri ve reaktif nitrojen türleri oluşumu ile organizmanın antioksidatif koruma sistemleri arasındaki dengenin bozulması sonucu ortaya çıkar ve birçok hastalığın patogenezine katkıda bulunur. Fonksiyonel besinler, bu dengenin korunmasında yardımcı olabilir. Örneğin, yeşil çay, polifenoller açısından zengin olup, antioksidan etki göstererek oksidatif stresi azaltabilir. Benzer şekilde, kahve de biyoaktif bileşenler içerir ve nükleer faktör eritroid 2 yolaklarını aktive ederek hücresel koruyucu proteinlerin üretimini teşvik edebilir. Ancak bu etkiler, kanser hücrelerinde istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Sonuç olarak, fonksiyonel besinlerin sağlıklı bireylerde oksidatif stresin azaltılmasında ve genel sağlık durumunun iyileştirilmesinde önemli bir rol oynayabileceği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Crowe KM, Francis C. Position of the academy of nutrition and dietetics: functional foods. J Acad Nutr Diet 2013;113(8):1096-103.
Ye Q, Georges N, Selomulya C. Microencapsulation of active ingredients in functional foods: From research stage to commercial food products. Trends Food Sci Technol 2018;78:167-79.
T.C. Resmi Gazete. 5179 Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun. [Çevrimiçi] 5 Haziran 2004. Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/06/20040605.htm#2.
Ross S. Functional foods: the Food and Drug Administration perspective. Am J Clin Nutr 2000;71(6):1735S-8S.
Shimizu M, Hachimura S. Gut as a target for functional food. Trends Food Sci Technol 2011;22(12):646-50.
Persson T, Popescu BO, Cedazo-Minguez A. Oxidative stress in Alzheimer’s disease: why did antioxidant therapy fail? Oxid Med Cell Longev 2014;2014.
Maulik N, ve diğerleri. Antioxidants in longevity and medicine. Oxid Med Cell Longev 2013.
Poljsak B, Šuput D, Milisav I. Achieving the balance between ROS and antioxidants: when to use the synthetic antioxidants. Oxid Med Cell Longev 2013.

Poljšak B, ve diğerleri. Oxidation-antioxidation-reduction processes in the cell: impacts of environmental pollution. In: Nriagu J (ed). Encyclopedia of Environmental Health. Vol. 3. Elsevier; 2011:300-6.
Koopman WJ, ve diğerleri. Mammalian mitochondrial complex I: biogenesis, regulation, and reactive oxygen species generation. Antioxid Redox Signal 2010;12(12):1431-70.
Dama A, Shpati K, Daliu P, Dumur S, Gorica E, Santini A. Targeting Metabolic Diseases: The Role of Nutraceuticals in Modulating Oxidative Stress and Inflammation. Nutrients. 2024;16(4):507.
Godic A, ve diğerleri. The role of antioxidants in skin cancer prevention and treatment. Oxid Med Cell Longev 2014.
Pisoschi AM, Pop A. The role of antioxidants in the chemistry of oxidative stress: A review. Eur J Med Chem 2015;97:55-74.
Willett WC. The Mediterranean diet: science and practice. Public Health Nutr 2006;9(1a):105-10.
Preedy VR. Tea in health and disease prevention. Academic Press; 2012.
Singh BN, Shankar S, Srivastava RK. Green tea catechin, epigallocatechin-3-gallate (EGCG): mechanisms, perspectives and clinical applications. Biochem Pharmacol 2011;82(12):1807-21.
Mokra D, Joskova M, Mokry J. Therapeutic Effects of Green Tea Polyphenol (‒)-Epigallocatechin-3-Gallate (EGCG) in Relation to Molecular Pathways Controlling Inflammation, Oxidative Stress, and Apoptosis. Int J Mol Sci 2022;24(1):340.
Liang Y, Ip MSM, Mak JCW. (-)-Epigallocatechin-3-gallate suppresses cigarette smoke-induced inflammation in human cardiomyocytes via ROS-mediated MAPK and NF-κB pathways. Phytomedicine 2019;58:152768.
Noronha NY, ve diğerleri. Green tea supplementation improves oxidative stress biomarkers and modulates IL-6 circulating levels in obese women. Nutr Hosp 2019;36(3):583-8.
Shen M, You Y, Xu C, Chen, Z. Epigallocatechin-3-Gallate attenuates lipopolysacharide-induced pneumonia via modification of inflammation, oxidative stress, apoptosis, and autophagy. BMC complementary medicine and therapies 2024;24(1):147.
Pan MH, ve diğerleri. Molecular mechanisms of the anti-obesity effect of bioactive compounds in tea and coffee. Food Funct 2016;7(11):4481-91.
Kolb H, Kempf K, Martin S. Health effects of coffee: mechanism unraveled? Nutrients 2020;12(6):1842.
Sies H, Jones DP. Reactive oxygen species (ROS) as pleiotropic physiological signalling agents. Nat Rev Mol Cell Biol 2020;21(7):363-83.
Jenkins T, Gouge J. Nrf2 in cancer, detoxifying enzymes and cell death programs. Antioxidants 2021;10(7):1030.
Islam SS, ve diğerleri. Genetic alterations of Keap1 confers chemotherapeutic resistance through functional activation of Nrf2 and Notch pathway in head and neck squamous cell carcinoma. Cell Death Dis 2022;13(8):696.
Agudelo-Ochoa GM, ve diğerleri. Coffee consumption increases the antioxidant capacity of plasma and has no effect on the lipid profile or vascular function in healthy adults in a randomized controlled trial. J Nutr 2016;146(3):524-31.
Lopes Boschetti JC, Soares KL, Carvalho GR, Filho ACV, Ton AMM, Pereira TMC, Scherer R. CGAs-Rich Conilon Coffee Consumption Improves Cognition and Reduces Oxidative Stress in Elderly with Alzheimer's Disease: A Pilot Study. Journal of Alzheimer's disease:JAD, 2024:96(4);1547–1554.
Almanza-Aguilera E, ve diğerleri. Mediterranean diet and olive oil, microbiota, and obesity-related cancers. In: Preedy VR (ed). Seminars in Cancer Biology. Academic Press; 2023.
Ravaut G, ve diğerleri. Monounsaturated fatty acids in obesity-related inflammation. Int J Mol Sci 2020;22(1):330.
de la Torre-Carbot K, ve diğerleri. Elevated circulating LDL phenol levels in men who consumed virgin rather than refined olive oil are associated with less oxidation of plasma LDL. J Nutr 2010;140(3):501-8.
Yubero-Serrano EM, ve diğerleri. Postprandial antioxidant gene expression is modified by Mediterranean diet supplemented with coenzyme Q 10 in elderly men and women. Age 2013;35:159-70.
Loffredo L, ve diğerleri. Chocolate enriched by extra virgin olive oil improves endothelial function and oxidative stress in patients with diabetes. Nutr 2021;90:111270.
Derakhshandeh-Rishehri SM, Kazemi A, Shim SR, Lotfi M, Mohabati S, Nouri M, Faghih S. Effect of olive oil phenols on oxidative stress biomarkers: A systematic review and dose-response meta-analysis of randomized clinical trials. Food science & nutrition 2023:11(5); 2393–2402.
D’Angelo S, Motti ML, Meccariello R. ω-3 and ω-6 polyunsaturated fatty acids, obesity and cancer. Nutrients 2020;12(9):2751.
Siriwardhana N, ve diğerleri. Modulation of adipose tissue inflammation by bioactive food compounds. J Nutr Biochem 2013;24(2):613-23.
Wortman P, ve diğerleri. n3 and n6 polyunsaturated fatty acids differentially modulate prostaglandin E secretion but not markers of lipogenesis in adipocytes. Nutr Metab 2009;6(1):1-10.
Sley EG, ve diğerleri. Omega-3 fatty acid supplement use and oxidative stress levels in pregnancy. PLoS One 2020;15(10).
Seth J, Sharma S, Leong CJ & Rabkin SW. Eicosapentaenoic Acid (EPA) and Docosahexaenoic Acid (DHA) Ameliorate Heart Failure through Reductions in Oxidative Stress: A Systematic Review and Meta-Analysis. Antioxidants (Basel, Switzerland), 2024;13(8):955.
Pérez-Torres I, ve diğerleri. Oxidative Stress, Plant Natural Antioxidants, and Obesity. Int J Mol Sci 2021;22(4):1786.
Yang G, ve diğerleri. Resveratrol alleviates rheumatoid arthritis via reducing ROS and inflammation, inhibiting MAPK signaling pathways, and suppressing angiogenesis. J Nutr Biochem 2022;25:340.
Ma C, ve ark. Anti-inflammatory effect of resveratrol through the suppression of NF-κB and JAK/STAT signaling pathways. Acta Biochim Biophys Sin 2015;47(3):207-13.
Dani C, ve ark. The impact of red grape juice (Vitis labrusca) consumption associated with physical training on oxidative stress, inflammatory and epigenetic modulation in healthy elderly women. Physiol Behav 2021;229:113215.
Martins NC, ve ark. Effects of grape juice consumption on oxidative stress and inflammation in male volleyball players: A randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Complement Ther Med 2020;54:102570.
García-Martínez BI, Ruiz-Ramos M, Pedraza-Chaverri J, Santiago-Osorio E, Mendoza-Núñez VM. Effect of Resveratrol on Markers of Oxidative Stress and Sirtuin 1 in Elderly Adults with Type 2 Diabetes. International journal of molecular sciences 2023:24(8);7422.
Paudel D, ve ark. A Review of Health-Beneficial Properties of Oats. Foods 2021;10(11):2591.
Cloetens L, ve ark. Role of dietary beta-glucans in the prevention of the metabolic syndrome. Nutr Rev 2012;70(8):444-58.
Pavadhgul P, ve ark. Oat porridge consumption alleviates markers of inflammation and oxidative stress in hypercholesterolemic adults. Asia Pac J Clin Nutr 2019;28(2):260-5.
Kim SJ, ve ark. Effects of Oats (Avena sativa L.) on Inflammation: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Front Nutr 2021;8:722866.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beslenme ve Diyetetik (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Ayşenur Emirhüseyinoğlu ^*
0000-0001-5823-617X
Türkiye

Zeynep Koç Özerson
0000-0001-8143-510X
Türkiye

Müveddet Emel Alphan
0000-0002-9702-1881
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

14 Ocak 2025

Yayımlanma Tarihi

4 Şubat 2025

Gönderilme Tarihi

12 Eylül 2024

Kabul Tarihi

8 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 12

DOI

https://doi.org/10.54270/atljm.2025.75

IZ

https://izlik.org/JA79UN27TF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Emirhüseyinoğlu, A., Koç Özerson, Z., & Alphan, M. E. (2025). FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ. Atlas Journal of Medicine, 5(12), 62-69. https://doi.org/10.54270/atljm.2025.75

AMA

1.Emirhüseyinoğlu A, Koç Özerson Z, Alphan ME. FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ. ATLJM. 2025;5(12):62-69. doi:10.54270/atljm.2025.75

Chicago

Emirhüseyinoğlu, Ayşenur, Zeynep Koç Özerson, ve Müveddet Emel Alphan. 2025. “FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ”. Atlas Journal of Medicine 5 (12): 62-69. https://doi.org/10.54270/atljm.2025.75.

EndNote

Emirhüseyinoğlu A, Koç Özerson Z, Alphan ME (01 Şubat 2025) FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ. Atlas Journal of Medicine 5 12 62–69.

IEEE

[1]A. Emirhüseyinoğlu, Z. Koç Özerson, ve M. E. Alphan, “FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ”, ATLJM, c. 5, sy 12, ss. 62–69, Şub. 2025, doi: 10.54270/atljm.2025.75.

ISNAD

Emirhüseyinoğlu, Ayşenur - Koç Özerson, Zeynep - Alphan, Müveddet Emel. “FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ”. Atlas Journal of Medicine 5/12 (01 Şubat 2025): 62-69. https://doi.org/10.54270/atljm.2025.75.

JAMA

1.Emirhüseyinoğlu A, Koç Özerson Z, Alphan ME. FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ. ATLJM. 2025;5:62–69.

MLA

Emirhüseyinoğlu, Ayşenur, vd. “FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ”. Atlas Journal of Medicine, c. 5, sy 12, Şubat 2025, ss. 62-69, doi:10.54270/atljm.2025.75.

Vancouver

1.Ayşenur Emirhüseyinoğlu, Zeynep Koç Özerson, Müveddet Emel Alphan. FONKSİYONEL BESİNLERİN OKSİDATİF STRES ÜZERİNE ETKİLERİ. ATLJM. 01 Şubat 2025;5(12):62-9. doi:10.54270/atljm.2025.75